सीताया वचनं श्रुत्वा परुषं राक्षसाधिपः । प्रत्युवाच ततः सीतां विप्रियं प्रियदर्शनाम् ॥
यथा यथा सान्त्वयिता वश्यः स्त्रीणां तथा तथा । यथा यथा प्रियं वक्ता परिभूतस् तथा तथा ॥
संनियच्छति मे क्रोधं त्वयि कामः समुत्थितः । द्रवतो मार्गम् आसाद्य हयान् इव सुसारथिः ॥
वामः कामो मनुष्याणां यस्मिन् किल निबध्यते । जने तस्मिंस् त्व् अनुक्रोशः स्नेहश् च किल जायते ॥
एतस्मात् कारणान् न तां घतयामि वरानने । वधार्हाम् अवमानार्हां मिथ्याप्रव्रजिते रताम् ॥
परुषाणि हि वाक्यानि यानि यानि ब्रवीषि माम् । तेषु तेषु वधो युक्तस् तव मैथिलि दारुणः ॥
एवम् उक्त्वा तु वैदेहीं रावणो राक्षसाधिपः । क्रोधसंरम्भसंयुक्तः सीताम् उत्तरम् अब्रवीत् ॥
द्वौ मासौ रक्षितव्यौ मे यो ऽवधिस् ते मया कृतः । ततः शयनम् आरोह मम त्वं वरवर्णिनि ॥
द्वाभ्याम् ऊर्ध्वं तु मासाभ्यां भर्तारं माम् अनिच्छतीम् । मम त्वां प्रातराशार्थम् आरभन्ते महानसे ॥
तां तर्ज्यमानां संप्रेक्ष्य राक्षसेन्द्रेण जानकीम् । देवगन्धर्वकन्यास् ता विषेदुर् विपुलेक्षणाः ॥
ओष्ठप्रकारैर् अपरा नेत्रवक्त्रैस् तथापराः । सीताम् आश्वासयाम् आसुस् तर्जितां तेन रक्षसा ॥
ताभिर् आश्वासिता सीता रावणं राक्षसाधिपम् । उवाचात्महितं वाक्यं वृत्तशौण्डीर्यगर्वितम् ॥
sītāyā vacanaṃ śrutvā paruṣaṃ rākṣasādhipaḥ | pratyuvāca tataḥ sītāṃ vipriyaṃ priyadarśanām ||
yathā yathā sāntvayitā vaśyaḥ strīṇāṃ tathā tathā | yathā yathā priyaṃ vaktā paribhūtas tathā tathā ||
saṃniyacchati me krodhaṃ tvayi kāmaḥ samutthitaḥ | dravato mārgam āsādya hayān iva susārathiḥ ||
vāmaḥ kāmo manuṣyāṇāṃ yasmin kila nibadhyate | jane tasmiṃs tv anukrośaḥ snehaś ca kila jāyate ||
etasmāt kāraṇān na tāṃ ghatayāmi varānane | vadhārhām avamānārhāṃ mithyāpravrajite ratām ||
paruṣāṇi hi vākyāni yāni yāni bravīṣi mām | teṣu teṣu vadho yuktas tava maithili dāruṇaḥ ||
evam uktvā tu vaidehīṃ rāvaṇo rākṣasādhipaḥ | krodhasaṃrambhasaṃyuktaḥ sītām uttaram abravīt ||
dvau māsau rakṣitavyau me yo 'vadhis te mayā kṛtaḥ | tataḥ śayanam āroha mama tvaṃ varavarṇini ||
dvābhyām ūrdhvaṃ tu māsābhyāṃ bhartāraṃ mām anicchatīm | mama tvāṃ prātarāśārtham ārabhante mahānase ||
tāṃ tarjyamānāṃ saṃprekṣya rākṣasendreṇa jānakīm | devagandharvakanyās tā viṣedur vipulekṣaṇāḥ ||
oṣṭhaprakārair aparā netravaktrais tathāparāḥ | sītām āśvāsayām āsus tarjitāṃ tena rakṣasā ||
tābhir āśvāsitā sītā rāvaṇaṃ rākṣasādhipam | uvācātmahitaṃ vākyaṃ vṛttaśauṇḍīryagarvitam ||
Услышав жёсткие слова Ситы, владыка ракшасов ответил прекрасновидной Сите неприятными словами: «Чем больше мужчина утешает женщин, тем больше становится им подвластен; чем больше говорит приятное, тем больше его презирают. Но возникшее к тебе желание сдерживает мой гнев, как хороший возничий, найдя дорогу, сдерживает бегущих коней. Желание людей противоречиво: к тому, к кому оно привязывается, рождаются и жалость, и привязанность. По этой причине, прекрасноликая, я не убиваю тебя, хотя ты достойна смерти, достойна унижения и увлечена этим ложным отшельником. За каждое жёсткое слово, которое ты говоришь мне, Майтхили, тебе подобает страшная смерть». Сказав так Вайдехи, Равана, владыка ракшасов, охваченный гневным возбуждением, продолжил: «Я назначил тебе срок: два месяца. После этого взойди на моё ложе, прекрасная. Если после двух месяцев ты не пожелаешь меня своим мужем, тебя начнут готовить на кухне для моего утреннего кушанья». Увидев, как владыка ракшасов угрожает Джанаки, широкоокие девы богов и гандхарвов опечалились. Одни движениями губ, другие глазами и лицами стали утешать Ситу, которой угрожал этот ракшас. Утешенная ими, Сита сказала Раване, владыке ракшасов, слово, полезное для неё самой, полное достоинства и благородной гордости.
b1bba4ab3349 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Равана переходит от соблазна к прямой угрозе. Но угрозы только выявляют его поражение: он не владеет собой и потому путает власть с силой, а жестокость — с решением.