कच्चिच् च व्यथते रामः कच्चिन् न परिपत्यते । उत्तराणि च कार्याणि कुरुते पुरुषोत्तमः ॥
कच्चिन् न दीनः संभ्रान्तः कार्येषु च न मुह्यति । कच्चिन् पुरुषकार्याणि कुरुते नृपतेः सुतः ॥
द्विविधं त्रिविधोपायम् उपायम् अपि सेवते । विजिगीषुः सुहृत् कच्चिन् मित्रेषु च परंतपः ॥
कच्चिन् मित्राणि लभते मित्रैश् चाप्य् अभिगम्यते । कच्चित् कल्याणमित्रश् च मित्रैश् चापि पुरस्कृतः ॥
कच्चिद् आशास्ति देवानां प्रसादं पार्थिवात्मजः । कच्चित् पुरुषकारं च दैवं च प्रतिपद्यते ॥
कच्चिन् न विगतस्नेहो विवासान् मयि राघवः । कच्चिन् मां व्यसनाद् अस्मान् मोक्षयिष्यति वानरः ॥
सुखानाम् उचितो नित्यम् असुखानाम् अनूचितः । दुःखम् उत्तरम् आसाद्य कच्चिद् रामो न सीदति ॥
कौसल्यायास् तथा कच्चित् सुमित्रायास् तथैव च । अभीक्ष्णं श्रूयते कच्चित् कुशलं भरतस्य च ॥
मन्निमित्तेन मानार्हः कच्चिच् छोकेन राघवः । कच्चिन् नान्यमना रामः कच्चिन् मां तारयिष्यति ॥
कच्चिद् अक्षाउहिणीं भीमां भरतो भ्रातृवत्सलः । ध्वजिनीं मन्त्रिभिर् गुप्तां प्रेषयिष्यति मत्कृते ॥
वानराधिपतिः श्रीमान् सुग्रीवः कच्चिद् एष्यति । मत्कृते हरिभिर् वीरैर् वृतो दन्तनखायुधैः ॥
कच्चिच् च लक्ष्मणः शूरः सुमित्रानन्दवर्धनः । अस्त्रविच् छरजालेन राक्षसान् विधमिष्यति ॥
रौद्रेण कच्चिद् अस्त्रेण रामेण निहतं रणे । द्रक्ष्याम्य् अल्पेन कालेन रावणं ससुहृज्जनम् ॥
कच्चिन् न तद् धेमसमानवर्णं; तस्याननं पद्मसमानगन्धि । मया विना शुष्यति शोकदीनं; जलक्षये पद्मम् इवातपेन ॥
धर्मापदेशात् त्यजतश् च राज्यां; मां चाप्य् अरण्यं नयतः पदातिम् । नासीद् व्यथा यस्य न भीर् न शोकः; कच्चित् स धैर्यं हृदये करोति ॥
न चास्य माता न पिता न चान्यः; स्नेहाद् विशिष्टो ऽस्ति मया समो वा । तावद् ध्य् अहं दूतजिजीविषेयं; यावत् प्रवृत्तिं शृणुयां प्रियस्य ॥
इतीव देवी वचनं महार्थं; तं वानरेन्द्रं मधुरार्थम् उक्त्वा । श्रोतुं पुनस् तस्य वचो ऽभिरामं; रामार्थयुक्तं विरराम रामा ॥
kaccic ca vyathate rāmaḥ kaccin na paripatyate | uttarāṇi ca kāryāṇi kurute puruṣottamaḥ ||
kaccin na dīnaḥ saṃbhrāntaḥ kāryeṣu ca na muhyati | kaccin puruṣakāryāṇi kurute nṛpateḥ sutaḥ ||
dvividhaṃ trividhopāyam upāyam api sevate | vijigīṣuḥ suhṛt kaccin mitreṣu ca paraṃtapaḥ ||
kaccin mitrāṇi labhate mitraiś cāpy abhigamyate | kaccit kalyāṇamitraś ca mitraiś cāpi puraskṛtaḥ ||
kaccid āśāsti devānāṃ prasādaṃ pārthivātmajaḥ | kaccit puruṣakāraṃ ca daivaṃ ca pratipadyate ||
kaccin na vigatasneho vivāsān mayi rāghavaḥ | kaccin māṃ vyasanād asmān mokṣayiṣyati vānaraḥ ||
sukhānām ucito nityam asukhānām anūcitaḥ | duḥkham uttaram āsādya kaccid rāmo na sīdati ||
kausalyāyās tathā kaccit sumitrāyās tathaiva ca | abhīkṣṇaṃ śrūyate kaccit kuśalaṃ bharatasya ca ||
mannimittena mānārhaḥ kaccic chokena rāghavaḥ | kaccin nānyamanā rāmaḥ kaccin māṃ tārayiṣyati ||
kaccid akṣāuhiṇīṃ bhīmāṃ bharato bhrātṛvatsalaḥ | dhvajinīṃ mantribhir guptāṃ preṣayiṣyati matkṛte ||
vānarādhipatiḥ śrīmān sugrīvaḥ kaccid eṣyati | matkṛte haribhir vīrair vṛto dantanakhāyudhaiḥ ||
kaccic ca lakṣmaṇaḥ śūraḥ sumitrānandavardhanaḥ | astravic charajālena rākṣasān vidhamiṣyati ||
raudreṇa kaccid astreṇa rāmeṇa nihataṃ raṇe | drakṣyāmy alpena kālena rāvaṇaṃ sasuhṛjjanam ||
kaccin na tad dhemasamānavarṇaṃ; tasyānanaṃ padmasamānagandhi | mayā vinā śuṣyati śokadīnaṃ; jalakṣaye padmam ivātapena ||
dharmāpadeśāt tyajataś ca rājyāṃ; māṃ cāpy araṇyaṃ nayataḥ padātim | nāsīd vyathā yasya na bhīr na śokaḥ; kaccit sa dhairyaṃ hṛdaye karoti ||
na cāsya mātā na pitā na cānyaḥ; snehād viśiṣṭo 'sti mayā samo vā | tāvad dhy ahaṃ dūtajijīviṣeyaṃ; yāvat pravṛttiṃ śṛṇuyāṃ priyasya ||
itīva devī vacanaṃ mahārthaṃ; taṃ vānarendraṃ madhurārtham uktvā | śrotuṃ punas tasya vaco 'bhirāmaṃ; rāmārthayuktaṃ virarāma rāmā ||
«Не страдает ли Рама? Не падает ли духом? Делает ли лучший из людей дальнейшие дела? Не стал ли он жалким и смятённым? Не заблуждается ли в делах? Делает ли сын царя то, что должен делать человек? Применяет ли он двоякие и троякие средства, желая победить, о ванара, и действует ли среди друзей? Получает ли он союзников и приходят ли к нему друзья? Есть ли у него благие друзья, и поддержан ли он ими? Ожидает ли сын царя милости богов и принимает ли и человеческое усилие, и судьбу? Не исчезла ли из-за разлуки любовь Рагхавы ко мне? Освободит ли он меня из этой беды, ванара? Рама всегда был привычен к счастью и непривычен к несчастьям: не унывает ли он, встретив такое высшее страдание? Часто ли слышит он о благополучии Каусальи, Сумитры и Бхараты? Не погружён ли почтенный Рагхава в скорбь из-за меня? Не занят ли Рама иным умом? Переправит ли он меня через эту беду? Пошлёт ли братолюбивый Бхарата ради меня страшную акшаухини с знамёнами, охраняемую министрами? Придёт ли сияющий Сугрива, владыка ванар, ради меня, окружённый героическими хари, вооружёнными зубами и ногтями? Разнесёт ли герой Лакшмана, радость Сумитры, знаток оружия, ракшасов сетью стрел? Увижу ли я скоро Равану с его друзьями, убитого Рамой в бою ужасным оружием? Не сохнет ли без меня его лицо, цветом подобное золоту и ароматом подобное лотосу, подавленное скорбью, как лотос без воды под жаром солнца? Тот, кто ради дхармы оставил царство и повёл меня в лес пешей, у кого не было ни тревоги, ни страха, ни скорби, сохраняет ли теперь твёрдость в сердце? Нет у него ни матери, ни отца, ни другого, кто любовью превосходил бы меня или был равен мне. Поэтому я хочу жить ради посланника лишь до тех пор, пока не услышу весть о любимом». Так богиня Сита сказала владыке ванар слова великого смысла и сладкого содержания, а затем умолкла, желая снова услышать его прекрасную речь, связанную с Рамой.
ac06ea1324bf · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Вопросы Ситы охватывают всё: состояние Рамы, союзников, матерей, Бхарату, Лакшману, Сугриву и саму стратегию спасения. Её любовь не пассивна: она думает о действии, времени и дхарме.