Рамаяна
Хануман утешает Ситу5.37.18-31
1496 / 2464
Рамаяна · 5.37.18-31
Деванагари

ततस् तं प्रस्थितं सीता वीक्षमाणा पुनः पुनः । भर्तुः स्नेहान्वितं वाक्यं सौहार्दाद् अनुमानयत् ॥
यदि वा मन्यसे वीर वसैकाहम् अरिंदम । कस्मिंश् चित् संवृते देशे विश्रान्तः श्वो गमिष्यसि ॥
मम चेद् अल्पभाग्यायाः साम्निध्यात् तव वीर्यवान् । अस्य शोकस्य महतो मुहूर्तं मोक्षणं भवेत् ॥
गते हि हरिशार्दूल पुनरागमनाय तु । प्राणानाम् अपि संदेहो मम स्यान् नात्र संशयः ॥
तवादर्शनजः शोको भूयो मां परितापयेत् । दुःखाद् दुःखपरामृष्टां दीपयन्न् इव वानर ॥
अयं च वीर संदेहस् तिष्ठतीव ममाग्रतः । सुमहांस् त्वत्सहायेषु हर्यृक्षेषु हरीश्वर ॥
कथं नु खलु दुष्पारं तरिष्यन्ति महोदधिम् । तानि हर्यृक्षसैन्यानि तौ वा नरवरात्मजौ ॥
त्रयाणाम् एव भूतानां सागरस्येह लङ्घने । शक्तिः स्याद् वैनतेयस्य तव वा मारुतस्य वा ॥
तद् अस्मिन् कार्यनिर्योगे वीरैवं दुरतिक्रमे । किं पश्यसि समाधानं त्वं हि कार्यविदां वरः ॥
कामम् अस्य त्वम् एवैकः कार्यस्य परिसाधने । पर्याप्तः परवीरघ्न यशस्यस् ते बलोदयः ॥
बलैः समग्रैर् यदि मां रावणं जित्य संयुगे । विजयी स्वपुरं यायात् तत् तु मे स्याद् यशस्करम् ॥
बलैस् तु संकुलां कृत्वा लङ्कां परबलार्दनः । मां नयेद् यदि काकुत्स्थस् तत् तस्य सदृशं भवेत् ॥
तद् यथा तस्य विक्रान्तम् अनुरूपं महात्मनः । भवेद् आहव शूरस्य तथा त्वम् उपपादय ॥
तद् अर्थोपहितं वाक्यं सहितं हेतुसंहितम् । निशम्य हनुमाञ् शेषं वाक्यम् उत्तरम् अब्रवीत् ॥

Транслитерация (IAST)

tatas taṃ prasthitaṃ sītā vīkṣamāṇā punaḥ punaḥ | bhartuḥ snehānvitaṃ vākyaṃ sauhārdād anumānayat ||
yadi vā manyase vīra vasaikāham ariṃdama | kasmiṃś cit saṃvṛte deśe viśrāntaḥ śvo gamiṣyasi ||
mama ced alpabhāgyāyāḥ sāmnidhyāt tava vīryavān | asya śokasya mahato muhūrtaṃ mokṣaṇaṃ bhavet ||
gate hi hariśārdūla punarāgamanāya tu | prāṇānām api saṃdeho mama syān nātra saṃśayaḥ ||
tavādarśanajaḥ śoko bhūyo māṃ paritāpayet | duḥkhād duḥkhaparāmṛṣṭāṃ dīpayann iva vānara ||
ayaṃ ca vīra saṃdehas tiṣṭhatīva mamāgrataḥ | sumahāṃs tvatsahāyeṣu haryṛkṣeṣu harīśvara ||
kathaṃ nu khalu duṣpāraṃ tariṣyanti mahodadhim | tāni haryṛkṣasainyāni tau vā naravarātmajau ||
trayāṇām eva bhūtānāṃ sāgarasyeha laṅghane | śaktiḥ syād vainateyasya tava vā mārutasya vā ||
tad asmin kāryaniryoge vīraivaṃ duratikrame | kiṃ paśyasi samādhānaṃ tvaṃ hi kāryavidāṃ varaḥ ||
kāmam asya tvam evaikaḥ kāryasya parisādhane | paryāptaḥ paravīraghna yaśasyas te balodayaḥ ||
balaiḥ samagrair yadi māṃ rāvaṇaṃ jitya saṃyuge | vijayī svapuraṃ yāyāt tat tu me syād yaśaskaram ||
balais tu saṃkulāṃ kṛtvā laṅkāṃ parabalārdanaḥ | māṃ nayed yadi kākutsthas tat tasya sadṛśaṃ bhavet ||
tad yathā tasya vikrāntam anurūpaṃ mahātmanaḥ | bhaved āhava śūrasya tathā tvam upapādaya ||
tad arthopahitaṃ vākyaṃ sahitaṃ hetusaṃhitam | niśamya hanumāñ śeṣaṃ vākyam uttaram abravīt ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततः तम् प्रस्थितम् सीताtataḥ tam prasthitam sītāзатем его отправляющегося Сита
वीक्षमाणा पुनः पुनःvīkṣamāṇā punaḥ punaḥглядя снова и снова
भर्तुः स्नेहान्वितम् वाक्यम्bhartuḥ snehānvitam vākyamо муже любовью наполненное слово
सौहार्दात् अनुमानयत्sauhārdāt anumānayatиз дружеской любви одобрила
यदि वा मन्यसे वीरyadi vā manyase vīraесли же считаешь, герой
वस एकाहम् अरिंदमvasa ekāham ariṃdamaпоживи один день, врагов укротитель
कस्मिन् चित् संवृते देशेkasmin cit saṃvṛte deśeв каком-нибудь скрытом месте
विश्रान्तः श्वः गमिष्यसिviśrāntaḥ śvaḥ gamiṣyasiотдохнувший, завтра пойдёшь
मम चेत् अल्पभाग्यायाःmama cet alpabhāgyāyāḥесли для меня малосчастной
साम्निध्यात् तव वीर्यवान्sāmnidhyāt tava vīryavānот твоего присутствия, доблестный
अस्य शोकस्य महतःasya śokasya mahataḥэтой скорби великой
मुहूर्तम् मोक्षणम् भवेत्muhūrtam mokṣaṇam bhavetна мгновение освобождение было бы
गते हि हरिशार्दूलgate hi hariśārdūlaкогда уйдёшь ведь, тигр хари
पुनरागमनाय तुpunarāgamanāya tuдо возвращения же
प्राणानाम् अपि संदेहःprāṇānām api saṃdehaḥдаже о жизнях сомнение
मम स्यात् न अत्र संशयःmama syāt na atra saṃśayaḥу меня будет, нет здесь сомнения
तव अदर्शनजः शोकःtava adarśanajaḥ śokaḥиз невидения тебя рождённая скорбь
भूयः माम् परितापयेत्bhūyaḥ mām paritāpayetснова меня будет мучить
दुःखात् दुःखपरामृष्टाम्duḥkhāt duḥkhaparāmṛṣṭāmиз страдания страданием охваченную
दीपयन् इव वानरdīpayan iva vānaraразжигая словно, ванара
अयम् च वीर संदेहःayam ca vīra saṃdehaḥи это, герой, сомнение
तिष्ठति इव मम अग्रतःtiṣṭhati iva mama agrataḥстоит словно передо мной
सुमहान् त्वत्सहायेषुsumahān tvatsahāyeṣuочень великое относительно твоих помощников
हर्यृक्षेषु हरीश्वरharyṛkṣeṣu harīśvaraхари и рикш, владыка хари
कथम् नु खलु दुष्पारम्katham nu khalu duṣpāramкак же действительно труднопереходимый
तरिष्यन्ति महोदधिम्tariṣyanti mahodadhimперейдут океан
तानि हर्यृक्षसैन्यानिtāni haryṛkṣasainyāniте войска хари и рикш
तौ वा नरवरात्मजौtau vā naravarātmajauили те два сына лучших людей
त्रयाणाम् एव भूतानाम्trayāṇām eva bhūtānāmу трёх только существ
सागरस्य इह लङ्घनेsāgarasya iha laṅghaneв пересечении здесь океана
शक्तिः स्यात् वैनतेयस्यśaktiḥ syāt vainateyasyaсила может быть у сына Винаты
तव वा मारुतस्य वाtava vā mārutasya vāили у тебя, или у Ветра
तत् अस्मिन् कार्यनिर्योगेtat asmin kāryaniryogeпоэтому в этом исполнении дела
वीर एवम् दुरतिक्रमेvīra evam duratikrameгерой, так труднопреодолимом
किम् पश्यसि समाधानम्kim paśyasi samādhānamкакое видишь решение
त्वम् हि कार्यविदाम् वरःtvam hi kāryavidām varaḥты ведь лучший знающих дело
कामम् अस्य त्वम् एव एकःkāmam asya tvam eva ekaḥконечно, этого ты один
कार्यस्य परिसाधनेkāryasya parisādhaneдела в исполнении
पर्याप्तः परवीरघ्नparyāptaḥ paravīraghnaдостаточен, губитель вражеских героев
यशस्यः ते बलोदयःyaśasyaḥ te balodayaḥславен твой подъём силы
बलैः समग्रैः यदि माम्balaiḥ samagraiḥ yadi māmс полными войсками если меня
रावणम् जित्वा संयुगेrāvaṇam jitvā saṃyugeРавану победив в битве
विजयी स्वपुरम् यायात्vijayī svapuram yāyātпобедитель в свой город пошёл бы
तत् तु मे स्यात्tat tu me syātэто же для меня было бы
यशस्करम्yaśaskaramславу дающим
बलैः तु संकुलाम् कृत्वाbalaiḥ tu saṃkulām kṛtvāвойсками же заполненной сделав
लङ्काम् परबलार्दनःlaṅkām parabalārdanaḥЛанку, сокрушитель чужой силы
माम् नयेत् यदि काकुत्स्थःmām nayet yadi kākutsthaḥменя увёл бы если Какутстха
तत् तस्य सदृशम् भवेत्tat tasya sadṛśam bhavetэто ему подобающим было бы
तत् यथा तस्य विक्रान्तम्tat yathā tasya vikrāntamтак чтобы его доблести
अनुरूपम् महात्मनःanurūpam mahātmanaḥсоответствующее, великодушного
भवेत् आहव शूरस्यbhavet āhava śūrasyaбыло битвенного героя
तथा त्वम् उपपादयtathā tvam upapādayaтак ты устрой
तत् अर्थोपहितम् वाक्यम्tat arthopahitam vākyamто смыслом наполненное слово
सहितम् हेतुसंहितम्sahitam hetusaṃhitamсвязное, причинами связанное
निशम्य हनुमान् शेषम्niśamya hanumān śeṣamуслышав, Хануман оставшееся
वाक्यम् उत्तरम् अब्रवीत्vākyam uttaram abravītответное слово сказал
Литературный перевод

Затем Сита снова и снова смотрела на уходящего Ханумана и из дружеской любви одобрила его слова, наполненные любовью к её мужу. Она сказала: «Если считаешь возможным, герой, укротитель врагов, проживи один день в каком-нибудь скрытом месте; отдохнув, уйдёшь завтра. Для меня, малосчастной, от твоего присутствия, доблестный, хотя бы на мгновение было бы освобождение от этой великой скорби. Когда ты уйдёшь, тигр среди хари, до твоего возвращения у меня будет сомнение даже о жизни — в этом нет сомнения. Скорбь, рождённая тем, что я больше не буду видеть тебя, снова станет мучить меня, словно разжигая страдание поверх страдания. И ещё, герой, передо мной стоит великое сомнение о твоих помощниках, о хари и рикшах, владыка хари. Как эти войска хари и рикш, или те два сына лучших людей, перейдут труднопреодолимый океан? Для пересечения океана здесь, кажется, есть сила только у трёх существ: у сына Винаты, у тебя или у Ветра. Поэтому в этом труднопреодолимом деле какое решение ты видишь, герой? Ты ведь лучший среди знатоков дела. Конечно, для исполнения этого дела достаточно тебя одного, губитель вражеских героев; подъём твоей силы славен. Но если победоносный Рама, победив Равану в битве со всеми войсками, уведёт меня в свой город, это принесёт мне славу. Если Какутстха, сокрушитель чужой силы, заполнит Ланку войсками и уведёт меня, это будет ему подобать. Устрой так, чтобы всё было соразмерно доблести этого великодушного битвенного героя». Услышав это осмысленное, связное и обоснованное слово, Хануман ответил.

Версия

f3ac76603d08 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами