Рамаяна
Равана собирает совет в Ланке6.6.6-14
1624 / 2464
Рамаяна · 6.6.6-14
Деванагари

त्रिविधाः पुरुषा लोके उत्तमाधममध्यमाः । तेषां तु समवेतानां गुणदोषं वदाम्य् अहम् ॥
मन्त्रिभिर् हितसंयुक्तैः समर्थैर् मन्त्रनिर्णये । मित्रैर् वापि समानार्थैर् बान्धवैर् अपि वा हितैः ॥
सहितो मन्त्रयित्वा यः कर्मारम्भान् प्रवर्तयेत् । दैवे च कुरुते यत्नं तम् आहुः पुरुषोत्तमम् ॥
एको ऽर्थं विमृशेद् एको धर्मे प्रकुरुते मनः । एकः कार्याणि कुरुते तम् आहुर् मध्यमं नरम् ॥
गुणदोषाव् अनिश्चित्य त्यक्त्वा दैवव्यपाश्रयम् । करिष्यामीति यः कार्यम् उपेक्षेत् स नराधमः ॥
यथेमे पुरुषा नित्यम् उत्तमाधममध्यमाः । एवं मन्त्रो ऽपि विज्ञेय उत्तमाधममध्यमः ॥
ऐकमत्यम् उपागम्य शास्त्रदृष्टेन चक्षुषा । मन्त्रिणो यत्र निरस्तास् तम् आहुर् मन्त्रम् उत्तमम् ॥
बह्व्यो ऽपि मतयो गत्वा मन्त्रिणो ह्य् अर्थनिर्णये । पुनर् यत्रैकतां प्राप्तः स मन्त्रो मध्यमः स्मृतः ॥
अन्योन्यमतिम् आस्थाय यत्र संप्रतिभाष्यते । न चैकमत्ये श्रेयो ऽस्ति मन्त्रः सो ऽधम उच्यते ॥

Транслитерация (IAST)

trividhāḥ puruṣā loke uttamādhamamadhyamāḥ | teṣāṃ tu samavetānāṃ guṇadoṣaṃ vadāmy aham ||
mantribhir hitasaṃyuktaiḥ samarthair mantranirṇaye | mitrair vāpi samānārthair bāndhavair api vā hitaiḥ ||
sahito mantrayitvā yaḥ karmārambhān pravartayet | daive ca kurute yatnaṃ tam āhuḥ puruṣottamam ||
eko 'rthaṃ vimṛśed eko dharme prakurute manaḥ | ekaḥ kāryāṇi kurute tam āhur madhyamaṃ naram ||
guṇadoṣāv aniścitya tyaktvā daivavyapāśrayam | kariṣyāmīti yaḥ kāryam upekṣet sa narādhamaḥ ||
yatheme puruṣā nityam uttamādhamamadhyamāḥ | evaṃ mantro 'pi vijñeya uttamādhamamadhyamaḥ ||
aikamatyam upāgamya śāstradṛṣṭena cakṣuṣā | mantriṇo yatra nirastās tam āhur mantram uttamam ||
bahvyo 'pi matayo gatvā mantriṇo hy arthanirṇaye | punar yatraikatāṃ prāptaḥ sa mantro madhyamaḥ smṛtaḥ ||
anyonyamatim āsthāya yatra saṃpratibhāṣyate | na caikamatye śreyo 'sti mantraḥ so 'dhama ucyate ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
त्रिविधाःtrividhāḥтрёх видов
पुरुषाःpuruṣāḥлюди
लोकेlokeв мире
उत्तमाधममध्यमाःuttamādhamamadhyamāḥвысшие, низшие и средние
तेषाम् तुteṣām tuих же
समवेतानाम्samavetānāmсобранных вместе
गुणदोषम्guṇadoṣamдостоинство и недостаток
वदामिvadāmiя скажу
अहम्ahamя
मन्त्रिभिःmantribhiḥс министрами
हितसंयुक्तैःhitasaṃyuktaiḥсоединёнными с пользой; мыслящими благо
समर्थैःsamarthaiḥспособными
मन्त्रनिर्णयेmantranirṇayeв решении совета
मित्रैः वा अपिmitraiḥ vā apiили даже с друзьями
समानार्थैःsamānārthaiḥимеющими общую цель
बान्धवैः अपि वाbāndhavaiḥ api vāили также с родственниками
हितैःhitaiḥблагожелательными; полезными
सहितःsahitaḥсоединённый; вместе
मन्त्रयित्वाmantrayitvāпосоветовавшись
यःyaḥкто
कर्मारम्भान्karmārambhānначала дел; предприятия
प्रवर्तयेत्pravartayetначинает; пускает в ход
दैवे चdaive caи в судьбе; и в божественном факторе
कुरुतेkuruteделает
यत्नम्yatnamусилие
तम्tamего; такого
आहुःāhuḥназывают
पुरुषोत्तमम्puruṣottamamлучшим человеком
एकःekaḥодин
अर्थम्arthamдело; цель
विमृशेत्vimṛśetобдумывает
एकःekaḥодин
धर्मेdharmeв дхарме
प्रकुरुतेprakuruteнаправляет; устанавливает
मनःmanaḥум
एकःekaḥодин
कार्याणिkāryāṇiдела
कुरुतेkuruteделает
तम्tamего
आहुःāhuḥназывают
मध्यमम्madhyamamсредним
नरम्naramчеловеком
गुणदोषौguṇadoṣauдостоинство и недостаток
अनिश्चित्यaniścityaне определив
त्यक्त्वाtyaktvāоставив
दैवव्यपाश्रयम्daivavyapāśrayamопору на судьбу; учёт божественного фактора
करिष्यामि इतिkariṣyāmi iti«я сделаю» так
यःyaḥкто
कार्यम्kāryamдело
उपेक्षेत्upekṣetоставляет без внимания; пренебрегает
सःsaḥон
नराधमःnarādhamaḥнизший человек
यथाyathāкак
इमेimeэти
पुरुषाःpuruṣāḥлюди
नित्यम्nityamвсегда
उत्तमाधममध्यमाःuttamādhamamadhyamāḥвысшие, низшие и средние
एवम्evamтак
मन्त्रः अपिmantraḥ apiи совет
विज्ञेयःvijñeyaḥдолжен быть распознан
उत्तमाधममध्यमःuttamādhamamadhyamaḥкак высший, низший и средний
ऐकमत्यम्aikamatyamединомыслие
उपागम्यupāgamyaдостигнув
शास्त्रदृष्टेनśāstradṛṣṭenaвидящим согласно шастре
चक्षुषाcakṣuṣāоком; взглядом
मन्त्रिणःmantriṇaḥминистры
यत्रyatraгде; когда
निरस्ताःnirastāḥустранены сомнения; рассеяны разногласия
तम्tamего; такой
आहुःāhuḥназывают
मन्त्रम्mantramсовет
उत्तमम्uttamamвысшим
बह्व्यः अपिbahvyaḥ apiдаже многие
मतयःmatayaḥмнения
गत्वाgatvāпройдя; возникнув
मन्त्रिणः हिmantriṇaḥ hiведь министры
अर्थनिर्णयेarthanirṇayeв решении дела
पुनःpunaḥснова
यत्रyatraгде
एकताम्ekatāmединство
प्राप्तःprāptaḥдостигнутый
सःsaḥтот
मन्त्रःmantraḥсовет
मध्यमःmadhyamaḥсредний
स्मृतःsmṛtaḥсчитается; помнится
अन्योन्यमतिम्anyonyamatimмнение друг друга
आस्थायāsthāyaопираясь на
यत्रyatraгде
संप्रतिभाष्यतेsaṃpratibhāṣyateговорится взаимно; обсуждается
न चna caи нет
ऐकमत्येaikamatyeв единомыслии
श्रेयःśreyaḥблага; лучшего результата
अस्तिastiесть
मन्त्रःmantraḥсовет
सःsaḥтот
अधमःadhamaḥнизший
उच्यतेucyateназывается
Литературный перевод

«В мире люди бывают трёх видов: высшие, низшие и средние. Я скажу о достоинствах и недостатках этих собравшихся типов. Того, кто, посоветовавшись со способными министрами, ищущими пользы и умеющими решать совет, или с друзьями, имеющими общую цель, или с благожелательными родственниками, начинает дела и прилагает усилие также в отношении судьбы, называют лучшим человеком. Того, кто один обдумывает дело, один направляет ум к дхарме и один совершает дела, называют средним человеком. А кто, не определив достоинства и недостатки, оставив учёт божественного фактора, говорит “я сделаю” и пренебрегает делом, тот низший человек. Как люди всегда бывают высшими, низшими и средними, так и совет следует понимать как высший, низший и средний. Совет называют высшим, когда министры достигают единомыслия, глядя оком шастры, и разногласия устранены. Средним считается тот совет, где при решении дела возникает много мнений, но затем снова достигается единство. А тот совет, где говорят, опираясь лишь на мнения друг друга, и в единомыслии нет лучшего результата, называется низшим».

Версия

28aea5b8155a · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами