Вишну-пурана
Четыре ашрама3.9.24-29
547 / 1027
Вишну-пурана · 3.9.24-29
Деванагари

चतुर्थश् चाश्रमो भिक्षोः प्रोच्यते यो मनीषिभिः तस्य स्वरूपं गदतो मम श्रोतुं नृपार्हसि ।
पुत्रद्रव्यकलत्रेषु त्यक्तस्नेहो नराधिप चतुर्थम् आश्रमस्थानं गच्छेन् निर्धूतमत्सरः ।
त्रैवर्गिकांस् त्यजेत् सर्वान् आरम्भान् अवनीपते मित्रादिषु समो मैत्रः समस्तेष्व् एव जन्तुषु ।
जरायुजाण्डजादीनां वाङ्मनःकर्मभिः क्वचित् युक्तः कुर्वीत न द्रोहं सर्वसङ्गांश् च वर्जयेत् ।
एकरात्रस्थितिर् ग्रामे पञ्चरात्रस्थितिः पुरे तथा तिष्ठेद् यथा प्रीतिर् द्वेषो वा नास्य जायते ।
प्राणयात्रानिमित्तं च व्यङ्गारे भुक्तवज्जने काले प्रशस्तवर्णानां भिक्षार्थं पर्यटेद् गृहान् ।

Транслитерация (IAST)

caturthaś cāśramo bhikṣoḥ procyate yo manīṣibhiḥ tasya svarūpaṃ gadato mama śrotuṃ nṛpārhasi /
putradravyakalatreṣu tyaktasneho narādhipa caturtham āśramasthānaṃ gacchen nirdhūtamatsaraḥ /
traivargikāṃs tyajet sarvān ārambhān avanīpate mitrādiṣu samo maitraḥ samasteṣv eva jantuṣu /
jarāyujāṇḍajādīnāṃ vāṅmanaḥkarmabhiḥ kvacit yuktaḥ kurvīta na drohaṃ sarvasaṅgāṃś ca varjayet /
ekarātrasthitir grāme pañcarātrasthitiḥ pure tathā tiṣṭhed yathā prītir dveṣo vā nāsya jāyate /
prāṇayātrānimittaṃ ca vyaṅgāre bhuktavajjane kāle praśastavarṇānāṃ bhikṣārthaṃ paryaṭed gṛhān /

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
चतुर्थःcaturthaḥчетвёртый
caи
आश्रमःāśramaḥашрам
भिक्षोःbhikṣoḥнищенствующего
प्रोच्यतेprocyateименуется
यःyaḥкоторый
मनीषिभिःmanīṣibhiḥмудрыми
तस्यtasyaего
स्वरूपम्svarūpamсущество
गदतःgadataḥговорящего
ममmamaу меня
श्रोतुम्śrotumуслышать
नृपnṛpaо царь
अर्हसिarhasiизволь
पुत्र-द्रव्य-कलत्रेषुputra-dravya-kalatreṣuк сыновьям, добру и жене
त्यक्त-स्नेहःtyakta-snehaḥоставивший привязанность
नर-अधिपnara-adhipaо владыка людей
चतुर्थम्caturthamв четвёртое
आश्रम-स्थानम्āśrama-sthānamместо ашрама
गच्छेत्gacchetпусть идёт
निर्धूत-मत्सरःnirdhūta-matsaraḥстрясший зависть
त्रैवर्गिकान्traivargikānслужащие трём целям
त्यजेत्tyajetпусть оставит
सर्वान्sarvānвсе
आरम्भान्ārambhānначинания
अवनी-पतेavanī-pateо владыка земли
मित्र-आदिषुmitra-ādiṣuк друзьям и прочим
समःsamaḥравный
मैत्रःmaitraḥдружелюбный
समस्तेषुsamasteṣuко всем
एवevaже
जन्तुषुjantuṣuсуществам
जरायुज-अण्डज-आदीनाम्jarāyuja-aṇḍaja-ādīnāmживородящим, яйцерождённым и прочим
वाक्-मनः-कर्मभिःvāk-manaḥ-karmabhiḥсловом, умом и делом
क्वचित्kvacitкогда-либо
युक्तःyuktaḥсопряжённый
कुर्वीतkurvītaпусть творит
naне
द्रोहम्drohamзла
सर्व-सङ्गान्sarva-saṅgānвсе привязанности
caи
वर्जयेत्varjayetпусть отвергнет
एक-रात्र-स्थितिःeka-rātra-sthitiḥстоянка на одну ночь
ग्रामेgrāmeв деревне
पञ्च-रात्र-स्थितिःpañca-rātra-sthitiḥстоянка на пять ночей
पुरेpureв городе
तथाtathāтак
तिष्ठेत्tiṣṭhetпусть остаётся
यथाyathāчтобы
प्रीतिःprītiḥприязнь
द्वेषःdveṣaḥнеприязнь
वाили
naне
अस्यasyaу него
जायतेjāyateрождалась
प्राण-यात्रा-निमित्तम्prāṇa-yātrā-nimittamради поддержания жизни
caи
व्यङ्गारेvyaṅgāreкогда угли погасли
भुक्तवत्-जनेbhuktavat-janeкогда люди поели
कालेkāleв час
प्रशस्त-वर्णानाम्praśasta-varṇānāmу людей доброго звания
भिक्षा-अर्थम्bhikṣā-arthamради подаяния
पर्यटेत्paryaṭetпусть обходит
गृहान्gṛhānдома
Литературный перевод

Четвёртым мудрыми именуется ашрам нищенствующего; изволь услышать у меня о его существе, о царь.

Оставивший привязанность к сыновьям, добру и жене, стрясший зависть, пусть идёт в четвёртое место ашрама, о владыка людей.

Пусть оставит все начинания, служащие трём целям, о владыка земли, — равный к друзьям и прочим, дружелюбный ко всем существам.

Сопряжённый, пусть никогда не творит зла — ни словом, ни умом, ни делом — живородящим, яйцерождённым и прочим, и пусть отвергнет все привязанности.

Стоянка на одну ночь в деревне, на пять ночей в городе; и пусть остаётся так, чтобы у него не рождалось ни приязни, ни неприязни.

Ради поддержания жизни, когда угли погасли и люди уже поели, пусть в положенный час обходит дома людей доброго звания ради подаяния.

Версия

45c6e94c53e5 · опубликовано 22 авг. 2026 г., 04:06:40 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами