Вишну-пурана
Калаявана, Дварака и пробуждение Мучукунды5.23.9-17
932 / 1027
Вишну-пурана · 5.23.9-17
Деванагари

कृष्णो ऽपि चिन्तयाम् आस क्षपितं यादवं बलम् यवनेन रणे गम्यं मागधस्य भविष्यति ।
मागधेन बलं क्षीणं स कालयवनो बली हन्ता तद् इदम् आयातं यदूनां व्यसनं द्विधा ।
तस्माद् दुर्गं करिष्यामि यदूनाम् अरिदुर्जयम् स्त्रियो ऽपि यत्र युध्येयुः किं पुनर् वृष्णिपुंगवाः ।
मयि मत्ते प्रमत्ते वा सुप्ते प्रवसिते तथा यादवाभिभवं दुष्टा मा कुर्वंस् त्व् अरयो ऽधिकाः ।
इति संचिन्त्य गोविन्दो योजनानि महोदधिम् ययाचे द्वादश पुरीं द्वारकां तत्र निर्ममे ।
महोद्यानां महावप्रां तडागशतशोभिताम् प्राकारगृहसंबाधाम् इन्द्रस्येवामरावतीम् ।
मथुरावासिनो लोकांस् तत्रानीय जनार्दनः आसन्ने कालयवने मथुरां च स्वयं ययौ ।
बहिर् आवसिते सैन्ये मथुराया निरायुधः निर्जगाम स गोविन्दो ददृशे यवनेश्वरम् ।
स ज्ञात्वा वासुदेवं तं बाहुप्रहरणो नृपः अनुयातो महायोगिचेतोभिः प्राप्यते न यः ।

Транслитерация (IAST)

kṛṣṇo 'pi cintayām āsa kṣapitaṃ yādavaṃ balam yavanena raṇe gamyaṃ māgadhasya bhaviṣyati /
māgadhena balaṃ kṣīṇaṃ sa kālayavano balī hantā tad idam āyātaṃ yadūnāṃ vyasanaṃ dvidhā /
tasmād durgaṃ kariṣyāmi yadūnām aridurjayam striyo 'pi yatra yudhyeyuḥ kiṃ punar vṛṣṇipuṃgavāḥ /
mayi matte pramatte vā supte pravasite tathā yādavābhibhavaṃ duṣṭā mā kurvaṃs tv arayo 'dhikāḥ /
iti saṃcintya govindo yojanāni mahodadhim yayāce dvādaśa purīṃ dvārakāṃ tatra nirmame /
mahodyānāṃ mahāvaprāṃ taḍāgaśataśobhitām prākāragṛhasaṃbādhām indrasyevāmarāvatīm /
mathurāvāsino lokāṃs tatrānīya janārdanaḥ āsanne kālayavane mathurāṃ ca svayaṃ yayau /
bahir āvasite sainye mathurāyā nirāyudhaḥ nirjagāma sa govindo dadṛśe yavaneśvaram /
sa jñātvā vāsudevaṃ taṃ bāhupraharaṇo nṛpaḥ anuyāto mahāyogicetobhiḥ prāpyate na yaḥ /

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
कृष्णःkṛṣṇaḥКришна
अपिapiже
चिन्तयाम् आसcintayām āsaпомыслил
क्षपितम्kṣapitamистощена
यादवम्yādavamядавов
बलम्balamсила
यवनेनyavanenaяваном
रणेraṇeв бою
गम्यम्gamyamдостижима
मागधस्यmāgadhasyaмагадхского
भविष्यतिbhaviṣyatiбудет
मागधेनmāgadhenaмагадхским
बलम्balamсила
क्षीणम्kṣīṇamистощена
सःsaḥтот
काल-यवनःkāla-yavanaḥКалаявана
बलीbalīсильный
हन्ताhantāубьёт
तत्tatто
इदम्idamэто
आयातम्āyātamпришло
यदूनाम्yadūnāmядавов
व्यसनम्vyasanamбедствие
द्विधाdvidhāдвоякое
तस्मात्tasmātпотому
दुर्गम्durgamкрепость
करिष्यामिkariṣyāmiсотворю
यदूनाम्yadūnāmядавов
अरि-दुर्जयम्ari-durjayamнеодолимую для врагов
स्त्रियःstriyaḥженщины
अपिapiдаже
यत्रyatraгде
युध्येयुःyudhyeyuḥмогли бы биться
किम्kimчто
पुनःpunaḥуж
वृष्णि-पुंगवाःvṛṣṇi-puṃgavāḥбыки среди вришни
मयिmayiкогда я
मत्तेmatteхмельной
प्रमत्तेpramatteбеспечный
वाили
सुप्तेsupteспящий
प्रवसितेpravasiteв отлучке
तथाtathāтакже
यादव-अभिभवम्yādava-abhibhavamодоления ядавов
दुष्टाःduṣṭāḥзлодеи
माне
कुर्वन्kurvanда творят
अरयःarayaḥвраги
अधिकाःadhikāḥпревосходящие
इतिitiтак
संचिन्त्यsaṃcintyaпомыслив
गोविन्दःgovindaḥГовинда
योजनानिyojanāniйоджан
महा-उदधिम्mahā-udadhimу великого океана
ययाचेyayāceиспросил
द्वादशdvādaśaдвенадцать
पुरीम्purīmгород
द्वारकाम्dvārakāmДвараку
तत्रtatraтам
निर्ममेnirmameвоздвиг
महा-उद्यानाम्mahā-udyānāmс великими садами
महा-वप्राम्mahā-vaprāmс великими валами
तडाग-शत-शोभिताम्taḍāga-śata-śobhitāmукрашенную сотнею прудов
प्राकार-गृह-संबाधाम्prākāra-gṛha-saṃbādhāmтесную от стен и домов
इन्द्रस्यindrasyaИндры
इवivaсловно
अमरावतीम्amarāvatīmАмаравати
मथुरा-वासिनःmathurā-vāsinaḥживущих в Матхуре
लोकान्lokānлюдей
तत्रtatraтуда
आनीयānīyaпереселив
जनार्दनःjanārdanaḥДжанардана
आसन्नेāsanneкогда приблизился
काल-यवनेkāla-yavaneКалаявана
मथुराम्mathurāmв Матхуру
caи
स्वयम्svayamсам
ययौyayauпошёл
बहिःbahiḥвне
आवसितेāvasiteкогда расположилось
सैन्येsainyeвойско
मथुरायाःmathurāyāḥМатхуры
निरायुधःnirāyudhaḥбезоружный
निर्जगामnirjagāmaвышел
सःsaḥтот
गोविन्दःgovindaḥГовинда
ददृशेdadṛśeувидел
यवन-ईश्वरम्yavana-īśvaramвладыку яванов
सःsaḥон
ज्ञात्वाjñātvāузнав
वासुदेवम्vāsudevamВасудеву
तम्tamтого
बाहु-प्रहरणःbāhu-praharaṇaḥчьё оружие руки
नृपःnṛpaḥцарь
अनुयातःanuyātaḥпоследовал
महा-योगि-चेतोभिःmahā-yogi-cetobhiḥсердцами великих йогинов
प्राप्यतेprāpyateдостигается
naне
यःyaḥкоторый
Литературный перевод

И Кришна помыслил: «Сила ядавов истощена; яваном в бою она будет достижима для магадхского.

Магадхским сила истощена — и её убьёт тот сильный Калаявана; вот и пришло к ядавам двоякое бедствие.

Потому сотворю я ядавам крепость, неодолимую для врагов, где могли бы биться даже женщины — что уж говорить о быках среди вришни.

Чтобы, когда я хмельной, беспечный, спящий или в отлучке, злодеи-враги, превосходящие силою, не творили одоления ядавов.»

Так помыслив, Говинда испросил у великого океана двенадцать йоджан и воздвиг там город Двараку —

с великими садами, с великими валами, украшенную сотнею прудов, тесную от стен и домов, словно Амаравати Индры.

Переселив туда живущих в Матхуре людей, Джанардана, когда Калаявана приблизился, сам пошёл в Матхуру.

Когда войско расположилось вне Матхуры, безоружный Говинда вышел и увидел владыку яванов.

И тот царь, чьё оружие руки, узнав Васудеву, последовал за ним — за тем, кто не достигается сердцами великих йогинов.

Версия

b549c8bb66de · опубликовано 22 авг. 2026 г., 08:56:10 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами