Вишну-пурана
Обезьяна Двивида5.36.13-24
975 / 1027
Вишну-пурана · 5.36.13-24
Деванагари

ततः स वानरो ऽभ्येत्य गृहीत्वा सीरिणो हलम् मुसलं च चकारास्य संमुखं सविडम्बनम् ।
तथैव योषितां तासां जहासाभिमुखं कपिः पानपूर्णांश् च करकाञ् चिक्षेपाहत्य वै पदा ।
ततः कोपपरीतात्मा भर्त्सयाम् आस तं बलः तथापि तम् अवज्ञाय चक्रे किलकिलाध्वनिम् ।
ततः समुत्थाय बलो जगृहे मुसलं रुषा सो ऽपि शैलशिलां भीमां जग्राह प्लवगोत्तमः ।
चिक्षेप च स तां क्षिप्तां मुसलेन सहस्रधा बिभेद यादवश्रेष्ठः सा पपात महीतले ।
आपतन् मुसलं चासौ समुल्लङ्घ्य प्लवंगमः वेगेनागम्य रोषेण तलेनोरस्य् अताडयत् ।
ततो बलेन कोपेन मुष्टिना मूर्ध्नि ताडितः पपात रुधिरोद्गारी द्विविदः क्षीणजीवितः ।
पतता तच्छरीरेण गिरेः शृङ्गम् अशीर्यत मैत्रेय शतधा वज्रिवज्रेणेव हि ताडितम् ।
पुष्पवृष्टिं ततो देवा रामस्योपरि चिक्षिपुः प्रशशंसुस् तथाभ्येत्य साध्व् एतत् ते महत् कृतम् ।
अनेन दुष्टकपिना दैत्यपक्षोपकारिणा जगन् निराकृतं वीर दिष्ट्या स क्षयम् आगतः ।
इत्युक्त्वा दिवमाजग्मुर्देवा हृष्टःसगुह्यकाः ।
एवंविधान्य् अनेकानि बलदेवस्य धीमतः कर्माण्य् अपरिमेयानि शेषस्य धरणीभृतः ।

Транслитерация (IAST)

tataḥ sa vānaro 'bhyetya gṛhītvā sīriṇo halam musalaṃ ca cakārāsya saṃmukhaṃ saviḍambanam /
tathaiva yoṣitāṃ tāsāṃ jahāsābhimukhaṃ kapiḥ pānapūrṇāṃś ca karakāñ cikṣepāhatya vai padā /
tataḥ kopaparītātmā bhartsayām āsa taṃ balaḥ tathāpi tam avajñāya cakre kilakilādhvanim /
tataḥ samutthāya balo jagṛhe musalaṃ ruṣā so 'pi śailaśilāṃ bhīmāṃ jagrāha plavagottamaḥ /
cikṣepa ca sa tāṃ kṣiptāṃ musalena sahasradhā bibheda yādavaśreṣṭhaḥ sā papāta mahītale /
āpatan musalaṃ cāsau samullaṅghya plavaṃgamaḥ vegenāgamya roṣeṇa talenorasy atāḍayat /
tato balena kopena muṣṭinā mūrdhni tāḍitaḥ papāta rudhirodgārī dvividaḥ kṣīṇajīvitaḥ /
patatā taccharīreṇa gireḥ śṛṅgam aśīryata maitreya śatadhā vajrivajreṇeva hi tāḍitam /
puṣpavṛṣṭiṃ tato devā rāmasyopari cikṣipuḥ praśaśaṃsus tathābhyetya sādhv etat te mahat kṛtam /
anena duṣṭakapinā daityapakṣopakāriṇā jagan nirākṛtaṃ vīra diṣṭyā sa kṣayam āgataḥ /
ityuktvā divamājagmurdevā hṛṣṭaḥsaguhyakāḥ /
evaṃvidhāny anekāni baladevasya dhīmataḥ karmāṇy aparimeyāni śeṣasya dharaṇībhṛtaḥ /

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततःtataḥзатем
सःsaḥта
वानरःvānaraḥобезьяна
अभ्येत्यabhyetyaподойдя
गृहीत्वाgṛhītvāвзяв
सीरिणःsīriṇaḥносящего плуг
हलम्halamплуг
मुसलम्musalamпалицу
caи
चकारcakāraсотворила
अस्यasyaему
संमुखम्saṃmukhamперед лицом
स-विडम्बनम्sa-viḍambanamс передразниванием
तथाtathāтак
एवevaже
योषिताम्yoṣitāmжён
तासाम्tāsāmтех
जहासjahāsaхохотала
अभिमुखम्abhimukhamв лицо
कपिःkapiḥобезьяна
पान-पूर्णान्pāna-pūrṇānполные хмельного
caи
करकान्karakānкувшины
चिक्षेपcikṣepaраскидала
आहत्यāhatyaударив
वैvaiведь
पदाpadāногою
ततःtataḥзатем
कोप-परीत-आत्माkopa-parīta-ātmāохваченный гневом
भर्त्सयाम् आसbhartsayām āsaприкрикнул
तम्tamна неё
बलःbalaḥБала
तथाtathāоднако
अपिapiже
तम्tamего
अवज्ञायavajñāyaпрезрев
चक्रेcakreсотворила
किलकिल-ध्वनिम्kilakila-dhvanimвизгливый крик
ततःtataḥзатем
समुत्थायsamutthāyaвстав
बलःbalaḥБала
जगृहेjagṛheвзял
मुसलम्musalamпалицу
रुषाruṣāв ярости
सःsaḥона
अपिapiже
शैल-शिलाम्śaila-śilāmскалу горы
भीमाम्bhīmāmстрашную
जग्राहjagrāhaсхватила
प्लवग-उत्तमःplavaga-uttamaḥлучшая из обезьян
चिक्षेपcikṣepaметнула
caи
सःsaḥон
ताम्tāmту
क्षिप्ताम्kṣiptāmброшенную
मुसलेनmusalenaпалицею
सहस्रधाsahasradhāна тысячу частей
बिभेदbibhedaраздробил
यादव-श्रेष्ठःyādava-śreṣṭhaḥлучший из ядавов
साона
पपातpapātaупала
मही-तलेmahī-taleна землю
आपतत्āpatatналетающую
मुसलम्musalamпалицу
caи
असौasauта
समुल्लङ्घ्यsamullaṅghyaперепрыгнув
प्लवंगमःplavaṃgamaḥобезьяна
वेगेनvegenaстремительно
आगम्यāgamyaподойдя
रोषेणroṣeṇaв ярости
तलेनtalenaладонью
उरसिurasiв грудь
अताडयत्atāḍayatударила
ततःtataḥзатем
बलेनbalenaБалою
कोपेनkopenaво гневе
मुष्टिनाmuṣṭināкулаком
मूर्ध्निmūrdhniпо темени
ताडितःtāḍitaḥударённый
पपातpapātaупал
रुधिर-उद्गारीrudhira-udgārīизрыгающий кровь
द्विविदःdvividaḥДвивида
क्षीण-जीवितःkṣīṇa-jīvitaḥс иссякшею жизнью
पतताpatatāпадающим
तत्-शरीरेणtat-śarīreṇaего телом
गिरेःgireḥгоры
शृङ्गम्śṛṅgamвершина
अशीर्यतaśīryataраскололась
मैत्रेयmaitreyaо Майтрея
शतधाśatadhāна сто частей
वज्रि-वज्रेणvajri-vajreṇaваджрою громовержца
इवivaсловно
हिhiведь
ताडितम्tāḍitamпоражённая
पुष्प-वृष्टिम्puṣpa-vṛṣṭimдождь цветов
ततःtataḥзатем
देवाःdevāḥбоги
रामस्यrāmasyaРамы
उपरिupariсверху
चिक्षिपुःcikṣipuḥпролили
प्रशशंसुःpraśaśaṃsuḥвосхвалили
तथाtathāтакже
अभ्येत्यabhyetyaподойдя
साधुsādhuславно
एतत्etatэто
तेteтвоё
महत्mahatвеликое
कृतम्kṛtamдеяние
अनेनanenaэтою
दुष्ट-कपिनाduṣṭa-kapināзлою обезьяной
दैत्य-पक्ष-उपकारिणाdaitya-pakṣa-upakāriṇāслужившею стороне дайтьев
जगत्jagatмир
निराकृतम्nirākṛtamизмучен
वीरvīraо герой
दिष्ट्याdiṣṭyāк счастью
सःsaḥона
क्षयम्kṣayamк гибели
आगतःāgataḥпришла
इतिitiтак
उक्त्वाuktvāсказав
दिवम्divamна небо
आजग्मुःājagmuḥушли
देवाःdevāḥбоги
हृष्टाःhṛṣṭāḥобрадованные
स-गुह्यकाःsa-guhyakāḥс гухьяками
एवं-विधानिevaṃ-vidhāniтакого рода
अनेकानिanekāniмногие
बलदेवस्यbaladevasyaБаладевы
धी-मतःdhī-mataḥразумного
कर्माणिkarmāṇiдеяния
अपरिमेयानिaparimeyāniнеизмеримые
शेषस्यśeṣasyaШеши
धरणी-भृतःdharaṇī-bhṛtaḥдержащего землю
Литературный перевод

Затем та обезьяна, подойдя и взяв плуг и палицу носящего плуг, сотворила ему перед лицом передразнивание.

Так же хохотала обезьяна в лицо тем жёнам и, ударив ногою, раскидала кувшины, полные хмельного.

Затем Бала, охваченный гневом, прикрикнул на неё; однако она, презрев его, сотворила визгливый крик.

Затем Бала, встав, в ярости взял палицу; и та лучшая из обезьян схватила страшную скалу горы.

И метнула; а он, лучший из ядавов, раздробил ту брошенную палицею на тысячу частей, и она упала на землю.

Перепрыгнув налетающую палицу, обезьяна стремительно подошла и в ярости ударила его ладонью в грудь.

Затем, ударённый Балою во гневе кулаком по темени, упал Двивида, изрыгающий кровь, с иссякшею жизнью.

От падающего его тела раскололась вершина горы на сто частей, о Майтрея, словно поражённая ваджрою громовержца.

Затем боги пролили сверху на Раму дождь цветов и, подойдя, восхвалили: «Славно это твоё великое деяние.

Этою злою обезьяной, служившею стороне дайтьев, измучен был мир, о герой; к счастью, она пришла к гибели».

Сказав так, боги, обрадованные, с гухьяками, ушли на небо.

Такого рода многие неизмеримые деяния разумного Баладевы, Шеши, держащего землю.

Версия

6b3f93aed3dc · опубликовано 22 авг. 2026 г., 09:37:06 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами