Śrīmad-Bhāgavatam
Heard in the Womb7.7.22-27
3991 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 7.7.22-27
Devanāgarī

अष्टौ प्रकृतयः प्रोक्तास्त्रय एव हि तद्गुणाः
विकाराः षोडशाचार्यैः पुमान् एकः समन्वयात्
देहस्तु सर्वसङ्घातो जगत् तस्थुरिति द्विधा
अत्रैव मृग्यः पुरुषो नेति नेतीत्यतत् त्यजन्
अन्वयव्यतिरेकेण विवेकेनोशतात्मना
स्वर्गस्थानसमाम्नायैर्विमृशद्भिरसत्वरैः
बुद्धेर्जागरणं स्वप्नः सुषुप्तिरिति वृत्तयः
ता येनैवानुभूयन्ते सो ऽध्यक्षः पुरुषः परः
एभिस्त्रिवर्णैः पर्यस्तैर्बुद्धिभेदैः क्रियोद्भवैः
स्वरूपमात्मनो बुध्येद्गन्धैर्वायुमिवान्वयात्
एतद्द्वारो हि संसारो गुणकर्मनिबन्धनः
अज्ञानमूलो ऽपार्थो ऽपि पुंसः स्वप्न इवार्प्यते

Transliteration (IAST)

aṣṭau prakṛtayaḥ proktāstraya eva hi tadguṇāḥ
vikārāḥ ṣoḍaśācāryaiḥ pumān ekaḥ samanvayāt
dehastu sarvasaṅghāto jagat tasthuriti dvidhā
atraiva mṛgyaḥ puruṣo neti netītyatat tyajan
anvayavyatirekeṇa vivekenośatātmanā
svargasthānasamāmnāyairvimṛśadbhirasatvaraiḥ
buddherjāgaraṇaṃ svapnaḥ suṣuptiriti vṛttayaḥ
tā yenaivānubhūyante so 'dhyakṣaḥ puruṣaḥ paraḥ
ebhistrivarṇaiḥ paryastairbuddhibhedaiḥ kriyodbhavaiḥ
svarūpamātmano budhyedgandhairvāyumivānvayāt
etaddvāro hi saṃsāro guṇakarmanibandhanaḥ
ajñānamūlo 'pārtho 'pi puṃsaḥ svapna ivārpyate

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अष्टौ प्रकृतयः प्रोक्ताः त्रयः एव हि तत्-गुणाःaṣṭau prakṛtayaḥ proktāḥ trayaḥ eva hi tat-guṇāḥназваны восемь природ и три их достоинства; восемь природ названы, три именно ведь их качества
विकाराः षोडश आचार्यैः पुमान् एकः समन्वयात्vikārāḥ ṣoḍaśa ācāryaiḥ pumān ekaḥ samanvayātшестнадцать изменений — учителями; а Муж один, по [общей] связи; изменений шестнадцать учителями, Муж один от связи
देहः तु सर्व-सङ्घातः जगत् तस्थु इति द्विधाdehaḥ tu sarva-saṅghātaḥ jagat tasthu iti dvidhāтело — совокупность всего, двоякое: движущееся и стоящее; тело же всего совокупность, движущееся, стоящее так двояко
अत्र एव मृग्यः पुरुषः न इति न इति इति अ-तत् त्यजन्atra eva mṛgyaḥ puruṣaḥ na iti na iti iti a-tat tyajanименно здесь надо искать Мужа, отбрасывая не-то: «не это, не это»; здесь именно искомый Муж, «не так, не так» так не-то отбрасывающий
बुद्धेः जागरणम् स्वप्नः सुषुप्तिः इति वृत्तयःbuddheḥ jāgaraṇam svapnaḥ suṣuptiḥ iti vṛttayaḥбодрствование, сон и глубокий сон — состояния разума; у разума бодрствование, сон, глубокий сон так состояния
ताः येन एव अनुभूयन्ते सः अध्यक्षः पुरुषः परःtāḥ yena eva anubhūyante saḥ adhyakṣaḥ puruṣaḥ paraḥтот, кем они переживаются, есть надзирающий, высший Муж; их кем именно переживаются, он надзирающий Муж высший
एभिः त्रि-वर्णैः पर्यस्तैः बुद्धि-भेदैः क्रिया-उद्भवैःebhiḥ tri-varṇaiḥ paryastaiḥ buddhi-bhedaiḥ kriyā-udbhavaiḥпо этим трём разрядам, сменяющимся, — различиям разума, возникающим из действия; сими тремя разрядами сменяющимися, разума различиями, из действия возникающими
स्व-रूपम् आत्मनः बुध्येत् गन्धैः वायुम् इव अन्वयात्sva-rūpam ātmanaḥ budhyet gandhaiḥ vāyum iva anvayātпусть познает собственный образ самости — как по запахам [узнают] ветер, по связи; собственный образ самости познал бы запахами ветер словно от связи
Translation

«„Названы учителями восемь природ, три их достоинства и шестнадцать изменений; а Муж — один, по [общей] связи. Тело — совокупность всего, двоякое: движущееся и стоящее; именно здесь надо искать Мужа, отбрасывая не-то — [говоря] „не это, не это“, — согласием и различием, различением, чистою самостью, [и] преданиями о [небесных] местопребываниях, [теми, кто] размышляет неспешно. Бодрствование, сон и глубокий сон — состояния разума; тот, кем они переживаются, есть надзирающий, высший Муж. По этим трём разрядам, сменяющимся, — различиям разума, возникающим из действия, — пусть познает собственный образ самости, как по запахам [узнают] ветер, по связи. Круговорот входит этою дверью, привязан достоинствами и делами, коренится в незнании; хотя он бессмыслен, он налагается на человека, как сон“».

Version

76da0d76a7a8 · published Aug 14, 2026, 9:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with