Śrīmad-Bhāgavatam
The Mother Is Only a Bellows9.20.23-29
4436 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 9.20.23-29
Devanāgarī

पितर्युपरते सो ऽपि चक्रवर्ती महायशाः
महिमा गीयते तस्य हरेरंशभुवो भुवि
चक्रं दक्षिणहस्ते ऽस्य पद्मकोशो ऽस्य पादयोः
ईजे महाभिषेकेण सो ऽभिषिक्तो ऽधिराड् विभुः
पञ्चपञ्चाशता मेध्यैर्गङ्गायामनु वाजिभिः
मामतेयं पुरोधाय यमुनामनु च प्रभुः
अष्टसप्ततिमेध्याश्वान् बबन्ध प्रददद्वसु
भरतस्य हि दौष्मन्तेरग्निः साचीगुणे चितः
सहस्रं बद्वशो यस्मिन् ब्राह्मणा गा विभेजिरे
त्रयस्त्रिंशच्छतं ह्यश्वान् बद्ध्वा विस्मापयन् नृपान्
दौष्मन्तिरत्यगान् मायां देवानां गुरुमाययौ
मृगान् छुक्लदतः कृष्णान् हिरण्येन परीवृतान्
अदात् कर्मणि मष्णारे नियुतानि चतुर्दश
भरतस्य महत् कर्म न पूर्वे नापरे नृपाः
नैवापुर्नैव प्राप्स्यन्ति बाहुभ्यां त्रिदिवं यथा

Transliteration (IAST)

pitaryuparate so 'pi cakravartī mahāyaśāḥ
mahimā gīyate tasya hareraṃśabhuvo bhuvi
cakraṃ dakṣiṇahaste 'sya padmakośo 'sya pādayoḥ
īje mahābhiṣekeṇa so 'bhiṣikto 'dhirāḍ vibhuḥ
pañcapañcāśatā medhyairgaṅgāyāmanu vājibhiḥ
māmateyaṃ purodhāya yamunāmanu ca prabhuḥ
aṣṭasaptatimedhyāśvān babandha pradadadvasu
bharatasya hi dauṣmanteragniḥ sācīguṇe citaḥ
sahasraṃ badvaśo yasmin brāhmaṇā gā vibhejire
trayastriṃśacchataṃ hyaśvān baddhvā vismāpayan nṛpān
dauṣmantiratyagān māyāṃ devānāṃ gurumāyayau
mṛgān chukladataḥ kṛṣṇān hiraṇyena parīvṛtān
adāt karmaṇi maṣṇāre niyutāni caturdaśa
bharatasya mahat karma na pūrve nāpare nṛpāḥ
naivāpurnaiva prāpsyanti bāhubhyāṃ tridivaṃ yathā

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
पितरि उपरते सः अपि चक्रवर्ती महा-यशाःpitari uparate saḥ api cakravartī mahā-yaśāḥпо смерти отца он [стал] вращателем колеса, великославный; при отце умершем он также колесовращатель великославный
महिमा गीयते तस्य हरेः अंश-भुवः भुविmahimā gīyate tasya hareḥ aṃśa-bhuvaḥ bhuviвеличие его, рождённого от части Хари, воспевается на земле; величие воспевается его Хари части рождённого на земле
चक्रम् दक्षिण-हस्ते अस्य पद्म-कोशः अस्य पादयोःcakram dakṣiṇa-haste asya padma-kośaḥ asya pādayoḥкруг [был] на его правой руке, лотосовая чашечка — на стопах; круг на правой руке его, лотоса чашечка его на стопах
ईजे महा-अभिषेकेण सः अभिषिक्तः अधिराट् विभुःīje mahā-abhiṣekeṇa saḥ abhiṣiktaḥ adhirāṭ vibhuḥон совершил жертву великого помазания и был помазан как верховный владыка; почтил великим помазанием, он помазанный верховный владыка
पञ्च-पञ्चाशता मेध्यैः गङ्गायाम् अनु वाजिभिःpañca-pañcāśatā medhyaiḥ gaṅgāyām anu vājibhiḥпятьюдесятью пятью жертвенными конями вдоль Ганги; пятьюдесятью пятью жертвенными вдоль Ганги конями
मामतेयम् पुरोधाय यमुनाम् अनु च प्रभुःmāmateyam purodhāya yamunām anu ca prabhuḥпоставив впереди сына Маматы, и вдоль Ямуны — владыка; Маматы сына поставив впереди, вдоль Ямуны же владыка
अष्ट-सप्तति-मेध्य-अश्वान् बबन्ध प्रददत् वसुaṣṭa-saptati-medhya-aśvān babandha pradadat vasuсемьдесят восемь жертвенных коней привязал, раздавая богатство; семьдесят восемь жертвенных коней привязал, раздающий богатство
भरतस्य हि दौष्मन्तेः अग्निः साची-गुणे चितःbharatasya hi dauṣmanteḥ agniḥ sācī-guṇe citaḥу Бхараты, сына Душманты, огонь был сложен в Сачигуне; Бхараты ведь Душманты [сына] огонь в Сачигуне сложен
सहस्रम् बद्वशः यस्मिन् ब्राह्मणाः गाः विभेजिरेsahasram badvaśaḥ yasmin brāhmaṇāḥ gāḥ vibhejireна которой брахманы разделили тысячу коров бадвами; тысячу бадвами на которой брахманы коров разделили
त्रयः-त्रिंशत्-शतम् हि अश्वान् बद्ध्वा विस्मापयन् नृपान्trayaḥ-triṃśat-śatam hi aśvān baddhvā vismāpayan nṛpānсто тридцать три коня привязав, изумляя царей; сто тридцать три коней привязав, изумляющий царей
दौष्मन्तिः अत्यगात् मायाम् देवानाम् गुरुम् आययौdauṣmantiḥ atyagāt māyām devānām gurum āyayauсын Душманты превзошёл майю богов и достиг наставника; Душманты сын превзошёл майю богов, к наставнику пришёл
मृगान् शुक्ल-दतः कृष्णान् हिरण्येन परीवृतान्mṛgān śukla-dataḥ kṛṣṇān hiraṇyena parīvṛtānчёрных [слонов] с белыми бивнями, покрытых золотом; зверей белозубых чёрных золотом покрытых
अदात् कर्मणि मष्णारे नियुतानि चतुर्दशadāt karmaṇi maṣṇāre niyutāni caturdaśaон отдал при обряде в Машнаре четырнадцать ниют; дал при обряде в Машнаре ниют четырнадцать
भरतस्य महत् कर्म न पूर्वे न अपरे नृपाःbharatasya mahat karma na pūrve na apare nṛpāḥвеликого деяния Бхараты ни прежние, ни последующие цари; Бхараты великое деяние не прежние, не последующие цари
न एव आपुः न एव प्राप्स्यन्ति बाहुभ्याम् त्रि-दिवम् यथाna eva āpuḥ na eva prāpsyanti bāhubhyām tri-divam yathāне достигли и не достигнут — как небес руками; не же достигли, не же достигнут, руками третье небо словно
Translation

«По смерти отца он [стал] вращателем колеса, великославный; величие его, рождённого от части Хари, воспевается на земле. Круг [был] на его правой руке, лотосовая чашечка — на стопах; он совершил жертву великого помазания и был помазан как верховный владыка. Пятьюдесятью пятью жертвенными конями вдоль Ганги, поставив впереди сына Маматы, и вдоль Ямуны — владыка семьдесят восемь жертвенных коней привязал, раздавая богатство. У Бхараты, сына Душманты, огонь был сложен в Сачигуне, на которой брахманы разделили тысячу коров бадвами. Сто тридцать три коня привязав, изумляя царей, сын Душманты превзошёл майю богов и достиг наставника. Чёрных [слонов] с белыми бивнями, покрытых золотом, он отдал при обряде в Машнаре четырнадцать ниют. Великого деяния Бхараты ни прежние, ни последующие цари не достигли и не достигнут — как небес руками».

Version

be4423a9b340 · published Aug 15, 2026, 3:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with