गिरं समाधौ गगने समीरितां निशम्य वेधास् त्रिदशान् उवाच ह
गां पौरुषीं मे शृणुतामराः पुनर् विधीयताम् आशु तथैव मा चिरम्
पुरैव पुंसावधृतो धरा-ज्वरो भवद्भिर् अंशैर् यदुषूपजन्यताम्
स यावद् उर्व्या भरम् ईश्वरेश्वरः स्व-काल-शक्त्या क्षपयंश् चरेद् भुवि
वसुदेव-गृहे साक्षाद् भगवान् पुरुषः परः
जनिष्यते तत्-प्रियार्थं सम्भवन्तु सुर-स्त्रियः
वासुदेव-कलानन्तः सहस्र-वदनः स्वराट्
अग्रतो भविता देवो हरेः प्रिय-चिकीर्षया
विष्णोर् माया भगवती यया सम्मोहितं जगत्
आदिष्टा प्रभुणांशेन कार्यार्थे सम्भविष्यति
इत्य् आदिश्यामर-गणान् प्रजापति-पतिर् विभुः
आश्वास्य च महीं गीर्भिः स्व-धाम परमं ययौ
giraṃ samādhau gagane samīritāṃ niśamya vedhās tridaśān uvāca ha
gāṃ pauruṣīṃ me śṛṇutāmarāḥ punar vidhīyatām āśu tathaiva mā ciram
puraiva puṃsāvadhṛto dharā-jvaro bhavadbhir aṃśair yaduṣūpajanyatām
sa yāvad urvyā bharam īśvareśvaraḥ sva-kāla-śaktyā kṣapayaṃś cared bhuvi
vasudeva-gṛhe sākṣād bhagavān puruṣaḥ paraḥ
janiṣyate tat-priyārthaṃ sambhavantu sura-striyaḥ
vāsudeva-kalānantaḥ sahasra-vadanaḥ svarāṭ
agrato bhavitā devo hareḥ priya-cikīrṣayā
viṣṇor māyā bhagavatī yayā sammohitaṃ jagat
ādiṣṭā prabhuṇāṃśena kāryārthe sambhaviṣyati
ity ādiśyāmara-gaṇān prajāpati-patir vibhuḥ
āśvāsya ca mahīṃ gīrbhiḥ sva-dhāma paramaṃ yayau
«Услышав речь, произнесённую в небе, [пребывая] в сосредоточении, творец сказал богам: „Слушайте, бессмертные, речь Пуруши от меня; да будет исполнено скоро и в точности, без промедления. Ещё прежде жар земли был замечен Мужем; вы своими частями родитесь среди Ядавов, пока Владыка владык не изведёт бремя земли Своею силою времени, странствуя по земле. В доме Васудевы Сам Владыка, Высший Пуруша, родится; ради угождения Ему да явятся жёны богов. Часть Васудевы — Ананта, тысячеустый, самосветящийся бог — явится прежде [Него], желая сделать приятное Хари. Майя Вишну, досточтимая, которою обольщён мир, по велению Владыки частью явится ради [этого] дела“. Так наказав сонмам бессмертных, владыка владык творений и утешив землю речами, ушёл в свою высшую обитель».
1e64e00ad20c · published Aug 15, 2026, 4:00:00 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Гирам самадхау гагане самиритам — «речь, произнесённую в небе, [пребывая] в сосредоточении». Ответ не увидели, а услышали, и услышал его один Брахма — внутри сосредоточения. Остальным он пересказывает.
Гам паурушим ме шринута — «слушайте речь Пуруши от меня». Он сразу оговаривает: слова не его. Целый порядок дел объявлен как передача чужого распоряжения.
Пура эва пумса авадхритах дхара-джварах — «ещё прежде жар земли был замечен Мужем». Жалоба опоздала: о беде знали до того, как о ней пришли просить. Земля шла к Брахме, а решение уже было принято.
Дхара-джварах — «жар земли». Бремя названо лихорадкой, а не тяжестью: земля не придавлена, а больна. Оттого и лечение — не подпорка, а изведение жара.
Агратах бхавита девах — «бог явится прежде [Него]». Порядок расписан заранее: сперва Ананта, потом Хари, потом Его майя. Всё, что случится в этой песни, здесь уже названо по именам.