Śrīmad-Bhāgavatam
Setting Aside the Labour of Knowledge10.14.14-21
4553 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 10.14.14-21
Devanāgarī

नारायणस् त्वं न हि सर्व-देहिनाम् आत्मास्य् अधीशाखिल-लोक-साक्षी
नारायणो ऽङ्गं नर-भू-जलायनात् तच् चापि सत्यं न तवैव माया
तच् चेज् जल-स्थं तव सज् जगद्-वपुः
किं मे न दृष्टं भगवंस् तदैव
किं वा सु-दृष्टं हृदि मे तदैव
किं नो सपद्य् एव पुनर् व्यदर्शि
अत्रैव माया-धमनावतारे ह्य् अस्य प्रपञ्चस्य बहिः स्फुटस्य
कृत्स्नस्य चान्तर् जठरे जनन्या मायात्वम् एव प्रकटी-कृतं ते
यस्य कुक्षाव् इदं सर्वं सात्मं भाति यथा तथा
तत् त्वय्य् अपीह तत् सर्वं किम् इदं मायया विना
अद्यैव त्वद् ऋते ऽस्य किं मम न ते मायात्वम् आदर्शितम्
एको ऽसि प्रथमं ततो व्रज-सुहृद्-वत्साः समस्ता अपि
तावन्तो ऽसि चतुर्-भुजास् तद् अखिलैः साकं मयोपासितास्
तावन्त्य् एव जगन्त्य् अभूस् तद् अमितं ब्रह्माद्वयं शिष्यते
अजानतां त्वत्-पदवीम् अनात्मन्य् आत्मात्मना भासि वितत्य मायाम्
सृष्टाव् इवाहं जगतो विधान इव त्वम् एषो ऽन्त इव त्रिनेत्रः
सुरेष्व् ऋषिष्व् ईश तथैव नृष्व् अपि तिर्यक्षु यादःस्व् अपि ते ऽजनस्य
जन्मासतां दुर्मद-निग्रहाय प्रभो विधातः सद्-अनुग्रहाय च
को वेत्ति भूमन् भगवन् परात्मन् योगेश्वरोतीर् भवतस् त्रि-लोक्याम्
क्व वा कथं वा कति वा कदेति विस्तारयन् क्रीडसि योग-मायाम्

Transliteration (IAST)

nārāyaṇas tvaṃ na hi sarva-dehinām ātmāsy adhīśākhila-loka-sākṣī
nārāyaṇo 'ṅgaṃ nara-bhū-jalāyanāt tac cāpi satyaṃ na tavaiva māyā
tac cej jala-sthaṃ tava saj jagad-vapuḥ
kiṃ me na dṛṣṭaṃ bhagavaṃs tadaiva
kiṃ vā su-dṛṣṭaṃ hṛdi me tadaiva
kiṃ no sapady eva punar vyadarśi
atraiva māyā-dhamanāvatāre hy asya prapañcasya bahiḥ sphuṭasya
kṛtsnasya cāntar jaṭhare jananyā māyātvam eva prakaṭī-kṛtaṃ te
yasya kukṣāv idaṃ sarvaṃ sātmaṃ bhāti yathā tathā
tat tvayy apīha tat sarvaṃ kim idaṃ māyayā vinā
adyaiva tvad ṛte 'sya kiṃ mama na te māyātvam ādarśitam
eko 'si prathamaṃ tato vraja-suhṛd-vatsāḥ samastā api
tāvanto 'si catur-bhujās tad akhilaiḥ sākaṃ mayopāsitās
tāvanty eva jaganty abhūs tad amitaṃ brahmādvayaṃ śiṣyate
ajānatāṃ tvat-padavīm anātmany ātmātmanā bhāsi vitatya māyām
sṛṣṭāv ivāhaṃ jagato vidhāna iva tvam eṣo 'nta iva trinetraḥ
sureṣv ṛṣiṣv īśa tathaiva nṛṣv api tiryakṣu yādaḥsv api te 'janasya
janmāsatāṃ durmada-nigrahāya prabho vidhātaḥ sad-anugrahāya ca
ko vetti bhūman bhagavan parātman yogeśvarotīr bhavatas tri-lokyām
kva vā kathaṃ vā kati vā kadeti vistārayan krīḍasi yoga-māyām

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
नारायणः त्वम् न हि सर्व-देहिनाम् आत्मा असि अधीश अखिल-लोक-साक्षीnārāyaṇaḥ tvam na hi sarva-dehinām ātmā asi adhīśa akhila-loka-sākṣī«Ты — Нараяна: ибо разве Ты не самость всех воплощённых, владыка, свидетель всех миров?; Нараяна ты, не ведь всех воплощённых самость есть, о владыка, всех миров свидетель
नारायणः अङ्गम् नर-भू-जल-अयनात् तत् च अपि सत्यम् न तव एव मायाnārāyaṇaḥ aṅgam nara-bhū-jala-ayanāt tat ca api satyam na tava eva māyāНараяна [тот] — [Твоя] часть, [названный так] от возлежания на водах, рождённых от Нары; и это тоже истинно, а не майя Твоя; Нараяна часть, Нары рождённых вод возлежания ради, то же также истинно, не Твоя же майя
तत् चेत् जल-स्थम् तव सत् जगत्-वपुः किम् मे न दृष्टम् भगवन् तदा एवtat cet jala-stham tava sat jagat-vapuḥ kim me na dṛṣṭam bhagavan tadā eva«если то Твоё сущее вселенское тело было в воде — отчего я тогда же не увидел [его], о Владыка?; то если в воде стоящее Твоё сущее вселенское тело, что мною не увидено, о Владыка, тогда же
किम् वा सु-दृष्टम् हृदि मे तदा एव किम् नो सपदि एव पुनः व्यदर्शिkim vā su-dṛṣṭam hṛdi me tadā eva kim no sapadi eva punaḥ vyadarśiили же оно было хорошо увидено в моём сердце тогда же — отчего же тотчас снова [не] показалось?; или хорошо увидено в сердце моём тогда же, что не тотчас же снова показалось
अत्र एव माया-धमन-अवतारे हि अस्य प्रपञ्चस्य बहिः स्फुटस्यatra eva māyā-dhamana-avatāre hi asya prapañcasya bahiḥ sphuṭasya«именно здесь, в нисхождении, укрощающем майю, у этого проявления, явного снаружи; здесь же майю укрощающем нисхождении ведь этого проявления снаружи явного
कृत्स्नस्य च अन्तः जठरे जनन्याः मायात्वम् एव प्रकटी-कृतम् तेkṛtsnasya ca antaḥ jaṭhare jananyāḥ māyātvam eva prakaṭī-kṛtam teи всего [его] внутри — во чреве, [показанном] матери, — Тобою явлено, что оно есть майя; всего же внутри в чреве матери майность же явлена Тобою
यस्य कुक्षौ इदम् सर्वम् स-आत्मम् भाति यथा तथाyasya kukṣau idam sarvam sa-ātmam bhāti yathā tathā«в чьём чреве всё это, вместе с ним самим, является так, как [оно есть]; в чьём чреве это всё с самим являет как так
तत् त्वयि अपि इह तत् सर्वम् किम् इदम् मायया विनाtat tvayi api iha tat sarvam kim idam māyayā vināто же и в Тебе здесь — всё то; как же это без майи?; то в Тебе также здесь то всё, что это майею без
अद्य एव त्वत् ऋते अस्य किम् मम न ते मायात्वम् आदर्शितम्adya eva tvat ṛte asya kim mama na te māyātvam ādarśitam«разве не сегодня же, кроме Тебя, [не показано] мне, что это есть майя Твоя?; ныне же кроме Тебя этого что мне не Твоя майность показана
एकः असि प्रथमम् ततः व्रज-सुहृत्-वत्साः समस्ताः अपिekaḥ asi prathamam tataḥ vraja-suhṛt-vatsāḥ samastāḥ apiсперва Ты один, затем — все друзья Враджа и телята; один есть сперва, затем Враджа друзья-телята все также
तावन्तः असि चतुः-भुजाः तत् अखिलैः साकम् मया उपासिताःtāvantaḥ asi catuḥ-bhujāḥ tat akhilaiḥ sākam mayā upāsitāḥстолько же Ты — четырёхрукие, почитаемые мною вместе со всеми; столько же есть четырёхрукие, то всеми вместе мною почитаемые
तावन्ति एव जगन्ति अभूः तत् अमितम् ब्रह्म अ-द्वयम् शिष्यतेtāvanti eva jaganti abhūḥ tat amitam brahma a-dvayam śiṣyateстолько же Ты стал вселенными; и остаётся то безмерное недвойственное Брахман; столько же вселенными стал, то безмерное Брахман недвойственное остаётся
अ-जानताम् त्वत्-पदवीम् अन्-आत्मनि आत्मा आत्मना भासि वितत्य मायाम्a-jānatām tvat-padavīm an-ātmani ātmā ātmanā bhāsi vitatya māyām«для не знающих Твоего пути Ты, самость, Собою сияешь в не-самости, распростерши майю; незнающим Твоего пути в не-себе самость собою сияешь распростерши майю
सृष्टौ इव अहम् जगतः विधाने इव त्वम् एषः अन्तः इव त्रि-नेत्रःsṛṣṭau iva aham jagataḥ vidhāne iva tvam eṣaḥ antaḥ iva tri-netraḥпри творении — будто я, при поддержании мира — будто Ты, при конце — будто Трёхокий; при творении словно я, мира поддержании словно ты этот, при конце словно Трёхокий
सुरेषु ऋषिषु ईश तथा एव नृषु अपि तिर्यक्षु यादःसु अपि ते अ-जनस्यsureṣu ṛṣiṣu īśa tathā eva nṛṣu api tiryakṣu yādaḥsu api te a-janasya«среди богов, среди риши, владыка, а также среди людей, зверей и водных [тварей] — Твоё, нерождённого; среди богов, среди риши, владыка, также же среди людей также, зверей, водных также Твоё нерождённого
जन्म अ-सताम् दुर्मद-निग्रहाय प्रभो विधातः सत्-अनुग्रहाय चjanma a-satām durmada-nigrahāya prabho vidhātaḥ sat-anugrahāya caрождение — ради обуздания дурной спеси недобрых, о владыка, устроитель, и ради милости к добрым; рождение недобрых дурной спеси обуздания ради, о владыка устроитель, добрым милости ради же
Translation

«Ты — Нараяна: ибо разве Ты не самость всех воплощённых, владыка, свидетель всех миров? Нараяна [тот] — [Твоя] часть, [названный так] от возлежания на водах, рождённых от Нары; и это тоже истинно, а не майя Твоя. Если то Твоё сущее вселенское тело было в воде — отчего я тогда же не увидел [его], о Владыка? Или же оно было хорошо увидено в моём сердце тогда же — отчего же тотчас снова [не] показалось? Именно здесь, в нисхождении, укрощающем майю, у этого проявления, явного снаружи, и всего [его] внутри — во чреве, [показанном] матери, — Тобою явлено, что оно есть майя. В чьём чреве всё это, вместе с ним самим, является так, как [оно есть], — то же и в Тебе здесь, всё то; как же это без майи? Разве не сегодня же, кроме Тебя, [не показано] мне, что это есть майя Твоя? Сперва Ты один, затем — все друзья Враджа и телята, столько же Ты — четырёхрукие, почитаемые мною вместе со всеми, столько же Ты стал вселенными; и остаётся то безмерное недвойственное Брахман. Для не знающих Твоего пути Ты, самость, Собою сияешь в не-самости, распростерши майю: при творении — будто я, при поддержании мира — будто Ты, при конце — будто Трёхокий. Среди богов, среди риши, владыка, а также среди людей, зверей и водных [тварей] — Твоё, нерождённого, рождение ради обуздания дурной спеси недобрых, о владыка, устроитель, и ради милости к добрым».

Version

c0c2c3379a98 · published Aug 15, 2026, 5:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with