Śrīmad-Bhāgavatam
Fish in a Shrinking Pool10.20.26-34
4586 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 10.20.26-34
Devanāgarī

धेनवो मन्द-गामिन्य ऊधो-भारेण भूयसा
ययुर् भगवताहूता द्रुतं प्रीत्या स्नुत-स्तनाः
वनौकसः प्रमुदिता वन-राजीर् मधु-च्युतः
जल-धारा गिरेर् नादाद् आसन्ना ददृशे गुहाः
क्वचिद् वनस्पति-क्रोडे गुहायां चाभिवर्षति
निर्विश्य भगवान् रेमे कन्द-मूल-फलाशनः
दध्य्-ओदनं समानीतं शिलायां सलिलान्तिके
सम्भोजनीयैर् बुभुजे गोपैः सङ्कर्षणान्वितः
शाद्वलोपरि संविश्य चर्वतो मीलितेक्षणान्
तृप्तान् वृषान् वत्सतरान् गाश् च स्वोधो-भर-श्रमाः
प्रावृट्-श्रियं च तां वीक्ष्य सर्व-काल-सुखावहाम्
भगवान् पूजयां चक्रे आत्म-शक्त्य्-उपबृंहिताम्
एवं निवसतोस् तस्मिन् राम-केशवयोर् व्रजे
शरत् समभवद् व्यभ्रा स्वच्छाम्ब्व्-अपरुषानिला
शरदा नीरजोत्पत्त्या नीराणि प्रकृतिं ययुः
भ्रष्टानाम् इव चेतांसि पुनर् योग-निषेवया
व्योम्नो ऽब्भ्रं भूत-शाबल्यं भुवः पङ्कम् अपां मलम्
शरज् जहाराश्रमिणां कृष्णे भक्तिर् यथाशुभम्

Transliteration (IAST)

dhenavo manda-gāminya ūdho-bhāreṇa bhūyasā
yayur bhagavatāhūtā drutaṃ prītyā snuta-stanāḥ
vanaukasaḥ pramuditā vana-rājīr madhu-cyutaḥ
jala-dhārā girer nādād āsannā dadṛśe guhāḥ
kvacid vanaspati-kroḍe guhāyāṃ cābhivarṣati
nirviśya bhagavān reme kanda-mūla-phalāśanaḥ
dadhy-odanaṃ samānītaṃ śilāyāṃ salilāntike
sambhojanīyair bubhuje gopaiḥ saṅkarṣaṇānvitaḥ
śādvalopari saṃviśya carvato mīlitekṣaṇān
tṛptān vṛṣān vatsatarān gāś ca svodho-bhara-śramāḥ
prāvṛṭ-śriyaṃ ca tāṃ vīkṣya sarva-kāla-sukhāvahām
bhagavān pūjayāṃ cakre ātma-śakty-upabṛṃhitām
evaṃ nivasatos tasmin rāma-keśavayor vraje
śarat samabhavad vyabhrā svacchāmbv-aparuṣānilā
śaradā nīrajotpattyā nīrāṇi prakṛtiṃ yayuḥ
bhraṣṭānām iva cetāṃsi punar yoga-niṣevayā
vyomno 'bbhraṃ bhūta-śābalyaṃ bhuvaḥ paṅkam apāṃ malam
śaraj jahārāśramiṇāṃ kṛṣṇe bhaktir yathāśubham

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
धेनवः मन्द-गामिन्यः ऊधः-भारेण भूयसाdhenavaḥ manda-gāminyaḥ ūdhaḥ-bhāreṇa bhūyasāкоровы, медленно идущие от великой тяжести вымени; коровы медленноидущие вымени тяжестью великою
ययुः भगवता आहूताः द्रुतम् प्रीत्या स्नुत-स्तनाःyayuḥ bhagavatā āhūtāḥ drutam prītyā snuta-stanāḥпошли быстро, окликнутые Владыкою, с сосцами, источающими [молоко] от любви; пошли Владыкою окликнутые быстро любовью источающесосцовые
वन-ओकसः प्रमुदिताः वन-राजीः मधु-च्युतःvana-okasaḥ pramuditāḥ vana-rājīḥ madhu-cyutaḥлесные жители, обрадованные, лесные ряды, источающие мёд; лесожители обрадованные, лесные ряды мёд источающие
जल-धाराः गिरेः नादात् आसन्नाः ददृशे गुहाःjala-dhārāḥ gireḥ nādāt āsannāḥ dadṛśe guhāḥструи воды с горы, по шуму — близкие пещеры, Он видел; воды струи горы, по звуку близкие увидел пещеры
क्वचित् वनस्पति-क्रोडे गुहायाम् च अभिवर्षतिkvacit vanaspati-kroḍe guhāyām ca abhivarṣatiиной раз в дупле лесного дерева и в пещере, когда лило; иногда лесного дерева в дупле, в пещере же при дождящем
निर्विश्य भगवान् रेमे कन्द-मूल-फल-अशनःnirviśya bhagavān reme kanda-mūla-phala-aśanaḥвойдя, Владыка играл, питаясь клубнями, кореньями и плодами; войдя Владыка играл клубни-коренья-плоды евший
दधि-ओदनम् समानीतम् शिलायाम् सलिल-अन्तिकेdadhi-odanam samānītam śilāyām salila-antikeпростоквашу с рисом, принесённую [из дому], на камне у воды; простоквашу с рисом принесённую на камне у воды
सम्भोजनीयैः बुभुजे गोपैः सङ्कर्षण-अन्वितःsambhojanīyaiḥ bubhuje gopaiḥ saṅkarṣaṇa-anvitaḥон ел с пастушками, [достойными] сотрапезниками, вместе с Санкаршаною; с сотрапезными ел пастухами с Санкаршаной вместе
शाद्वल-उपरि संविश्य चर्वतः मीलित-ईक्षणान्śādvala-upari saṃviśya carvataḥ mīlita-īkṣaṇānусевшись на мураве, [глядя на] жующих, с полузакрытыми глазами; на мураве усевшись жующих зажмуренноглазых
तृप्तान् वृषान् वत्सतरान् गाः च स्व-ऊधः-भर-श्रमाःtṛptān vṛṣān vatsatarān gāḥ ca sva-ūdhaḥ-bhara-śramāḥнасытившихся быков, тёлок и коров, утомлённых тяжестью своего вымени; насытившихся быков, тёлок, коров же своего вымени тяжестью утомлённых
प्रावृट्-श्रियम् च ताम् वीक्ष्य सर्व-काल-सुख-आवहाम्prāvṛṭ-śriyam ca tām vīkṣya sarva-kāla-sukha-āvahāmи ту красу дождей увидев, приносящую счастье во всякое время; дождей красу же ту увидев всевременносчастьеприносящую
भगवान् पूजयाम् चक्रे आत्म-शक्ति-उपबृंहिताम्bhagavān pūjayām cakre ātma-śakti-upabṛṃhitāmВладыка почтил [её], усиленную Его собственною силою; Владыка почтил своей силою усиленную
एवम् निवसतोः तस्मिन् राम-केशवयोः व्रजेevam nivasatoḥ tasmin rāma-keśavayoḥ vrajeтак, когда Рама и Кешава жили в том Врадже; так живущих в том Рамы-Кешавы во Врадже
शरत् समभवत् वि-अभ्रा स्वच्छ-अम्बु-अ-परुष-अनिलाśarat samabhavat vi-abhrā svaccha-ambu-a-paruṣa-anilāнастала осень — безоблачная, с прозрачною водою, с некрутым ветром; осень настала безоблачная прозрачноводная нежёсткая ветром
शरदा नीरज-उत्पत्त्या नीराणि प्रकृतिम् ययुःśaradā nīraja-utpattyā nīrāṇi prakṛtim yayuḥосенью, с рождением лотосов, воды пришли в [свою] природу; осенью лотосов рождением воды к природе пришли
भ्रष्टानाम् इव चेतांसि पुनः योग-निषेवयाbhraṣṭānām iva cetāṃsi punaḥ yoga-niṣevayāкак сознания падших — вновь, служением йоге; падших словно сознания снова йоге служением
व्योम्नः अभ्रम् भूत-शाबल्यम् भुवः पङ्कम् अपाम् मलम्vyomnaḥ abhram bhūta-śābalyam bhuvaḥ paṅkam apām malamтучи с неба, пестроту существ, грязь с земли, муть с вод; неба тучу, существ пестроту, земли грязь, вод муть
शरत् जहार आश्रमिणाम् कृष्णे भक्तिः यथा अ-शुभम्śarat jahāra āśramiṇām kṛṣṇe bhaktiḥ yathā a-śubhamосень унесла — [как] у [людей] ашрамов преданность Кришне [уносит] неблагое; осень унесла ашрамов, в Кришне преданность как неблагое
Translation

«Коровы, медленно идущие от великой тяжести вымени, пошли быстро, окликнутые Владыкою, с сосцами, источающими [молоко] от любви. Лесные жители, обрадованные, лесные ряды, источающие мёд, струи воды с горы, по шуму близкие пещеры — Он видел. Иной раз в дупле лесного дерева и в пещере, когда лило, войдя, Владыка играл, питаясь клубнями, кореньями и плодами; простоквашу с рисом, принесённую [из дому], на камне у воды он ел с пастушками, [достойными] сотрапезниками, вместе с Санкаршаною. Усевшись на мураве, [глядя на] жующих, с полузакрытыми глазами, насытившихся быков, тёлок и коров, утомлённых тяжестью своего вымени, и ту красу дождей увидев, приносящую счастье во всякое время, Владыка почтил [её], усиленную Его собственною силою. Так, когда Рама и Кешава жили в том Врадже, настала осень — безоблачная, с прозрачною водою, с некрутым ветром. Осенью, с рождением лотосов, воды пришли в [свою] природу — как сознания падших вновь, служением йоге. Тучи с неба, пестроту существ, грязь с земли, муть с вод осень унесла — [как] у [людей] ашрамов преданность Кришне [уносит] неблагое».

Version

53916911aec3 · published Aug 15, 2026, 6:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with