Śrīmad-Bhāgavatam
Whoever Plays the Sheep10.37.1-8
4655 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 10.37.1-8

śrī-śuka uvāca

Devanāgarī

केशी तु कंस-प्रहितः खुरैर् महीं
महा-हयो निर्जरयन् मनो-जवः
सटावधूताभ्र-विमान-सङ्कुलं
कुर्वन् नभो हेषित-भीषिताखिलः
तं त्रासयन्तं भगवान् स्व-गोकुलं
तद्-धेषितैर् वाल-विघूर्णिताम्बुदम्
आत्मानम् आजौ मृगयन्तम् अग्र-णीर्
उपाह्वयत् स व्यनदन् मृगेन्द्र-वत्
स तं निशाम्याभिमुखो मखेन खं
पिबन्न् इवाभ्यद्रवद् अत्य्-अमर्षणः
जघान पद्भ्याम् अरविन्द-लोचनं
दुरासदश् चण्ड-जवो दुरत्ययः
तद् वञ्चयित्वा तम् अधोक्षजो रुषा प्रगृह्य दोर्भ्यां परिविध्य पादयोः
सावज्ञम् उत्सृज्य धनुः-शतान्तरे यथोरगं तार्क्ष्य-सुतो व्यवस्थितः
सः लब्ध-संज्ञः पुनर् उत्थितो रुषा
व्यादाय केशी तरसापतद् धरिम्
सो ऽप्य् अस्य वक्त्रे भुजम् उत्तरं स्मयन्
प्रवेशयाम् आस यथोरगं बिले
दन्ता निपेतुर् भगवद्-भुज-स्पृशस्
ते केशिनस् तप्त-मय-स्पृशो यथा
बाहुश् च तद्-देह-गतो महात्मनो
यथामयः संववृधे उपेक्षितः
समेधमानेन स कृष्ण-बाहुना निरुद्ध-वायुश् चरणांश् च विक्षिपन्
प्रस्विन्न-गात्रः परिवृत्त-लोचनः पपात लण्डं विसृजन् क्षितौ व्यसुः
तद्-देहतः कर्कटिका-फलोपमाद् व्यसोर् अपाकृष्य भुजं महा-भुजः
अविस्मितो ऽयत्न-हतारिकः सुरैः प्रसून-वर्षैर् वर्षद्भिर् ईडितः

Transliteration (IAST)

keśī tu kaṃsa-prahitaḥ khurair mahīṃ
mahā-hayo nirjarayan mano-javaḥ
saṭāvadhūtābhra-vimāna-saṅkulaṃ
kurvan nabho heṣita-bhīṣitākhilaḥ
taṃ trāsayantaṃ bhagavān sva-gokulaṃ
tad-dheṣitair vāla-vighūrṇitāmbudam
ātmānam ājau mṛgayantam agra-ṇīr
upāhvayat sa vyanadan mṛgendra-vat
sa taṃ niśāmyābhimukho makhena khaṃ
pibann ivābhyadravad aty-amarṣaṇaḥ
jaghāna padbhyām aravinda-locanaṃ
durāsadaś caṇḍa-javo duratyayaḥ
tad vañcayitvā tam adhokṣajo ruṣā pragṛhya dorbhyāṃ parividhya pādayoḥ
sāvajñam utsṛjya dhanuḥ-śatāntare yathoragaṃ tārkṣya-suto vyavasthitaḥ
saḥ labdha-saṃjñaḥ punar utthito ruṣā
vyādāya keśī tarasāpatad dharim
so 'py asya vaktre bhujam uttaraṃ smayan
praveśayām āsa yathoragaṃ bile
dantā nipetur bhagavad-bhuja-spṛśas
te keśinas tapta-maya-spṛśo yathā
bāhuś ca tad-deha-gato mahātmano
yathāmayaḥ saṃvavṛdhe upekṣitaḥ
samedhamānena sa kṛṣṇa-bāhunā niruddha-vāyuś caraṇāṃś ca vikṣipan
prasvinna-gātraḥ parivṛtta-locanaḥ papāta laṇḍaṃ visṛjan kṣitau vyasuḥ
tad-dehataḥ karkaṭikā-phalopamād vyasor apākṛṣya bhujaṃ mahā-bhujaḥ
avismito 'yatna-hatārikaḥ suraiḥ prasūna-varṣair varṣadbhir īḍitaḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
केशी तु कंस-प्रहितः खुरैः महीम् महा-हयः निर्जरयन् मनः-जवःkeśī tu kaṃsa-prahitaḥ khuraiḥ mahīm mahā-hayaḥ nirjarayan manaḥ-javaḥа Кеши, посланный Кансою, огромный конь, копытами разрывая землю, быстрый, как ум; Кеши же Кансою посланный копытами землю огромный конь разрывающий умобыстрый
सटा-अवधूत-अभ्र-विमान-सङ्कुलम् कुर्वन् नभः हेषित-भीषित-अखिलःsaṭā-avadhūta-abhra-vimāna-saṅkulam kurvan nabhaḥ heṣita-bhīṣita-akhilaḥделая небо смятенным от туч и колесниц, разметаемых гривою, устрашив всех своим ржанием; гривойразметённотучекодесницосмятенное делающий небо ржаниемустрашённовсеобщий
तम् त्रासयन्तम् भगवान् स्व-गो-कुलम् तत्-हेषितैः वाल-विघूर्णित-अम्बुदम्tam trāsayantam bhagavān sva-go-kulam tat-heṣitaiḥ vāla-vighūrṇita-ambudamего, устрашающего свой коровий стан, у которого от ржания и хвоста кружились тучи; его устрашающего Владыка свой коровий стан его ржаниями хвостомкружимотучный
आत्मानम् आजौ मृगयन्तम् अग्र-नीः उपाह्वयत् सः व्यनदन् मृग-इन्द्र-वत्ātmānam ājau mṛgayantam agra-nīḥ upāhvayat saḥ vyanadan mṛga-indra-vatищущего его самого для боя, выйдя вперёд, он вызвал, взревев, как лев; себя в бою ищущего впереди идущий вызвал он взревевший льваподобно
सः तम् निशाम्य अभिमुखः मखेन खम् पिबन् इव अभ्यद्रवत् अति-अमर्षणःsaḥ tam niśāmya abhimukhaḥ makhena kham piban iva abhyadravat ati-amarṣaṇaḥтот, увидев его, обратившись [к нему] мордою, словно выпивая небо, ринулся, весьма нетерпимый; он его увидев обращённолицый мордою небо пьющий словно ринулся весьманетерпимый
जघान पद्भ्याम् अरविन्द-लोचनम् दुरासदः चण्ड-जवः दुरत्ययःjaghāna padbhyām aravinda-locanam durāsadaḥ caṇḍa-javaḥ duratyayaḥударил копытами лотосоокого — неприступный, яростно быстрый, неодолимый; ударил ногами лотосоокого неприступный яростнобыстрый неодолимый
तत् वञ्चयित्वा तम् अधोक्षजः रुषा प्रगृह्य दोर्भ्याम् परिविध्य पादयोःtat vañcayitvā tam adhokṣajaḥ ruṣā pragṛhya dorbhyām parividhya pādayoḥуклонившись от того, Адхокшаджа с яростью, схватив его руками за ноги и раскрутив; то обманув его Адхокшаджа с яростью схватив руками раскрутив за ноги
स-अवज्ञम् उत्सृज्य धनुः-शत-अन्तरे यथा उरगम् तार्क्ष्य-सुतः व्यवस्थितःsa-avajñam utsṛjya dhanuḥ-śata-antare yathā uragam tārkṣya-sutaḥ vyavasthitaḥс пренебрежением отбросил на сто луков [в сторону] — как сын Таркшьи змея — и встал; с пренебрежением отбросив ста луков на расстояние как змея Таркшьи сын вставший
सः लब्ध-संज्ञः पुनः उत्थितः रुषा व्यादाय केशी तरसा अपतत् हरिम्saḥ labdha-saṃjñaḥ punaḥ utthitaḥ ruṣā vyādāya keśī tarasā apatat harimпридя в себя, вновь поднявшийся в ярости, Кеши, разинув [пасть], стремительно налетел на Хари; он полученносознательный вновь вставший с яростью разинув Кеши стремительно налетел на Хари
सः अपि अस्य वक्त्रे भुजम् उत्तरम् स्मयन् प्रवेशयाम् आस यथा उरगम् बिलेsaḥ api asya vaktre bhujam uttaram smayan praveśayām āsa yathā uragam bileи он, усмехнувшись, ввёл ему в пасть левую руку — как змея в нору; он также его в пасть руку левую усмехающийся ввёл как змея в нору
दन्ताः निपेतुः भगवत्-भुज-स्पृशः ते केशिनः तप्त-मय-स्पृशः यथाdantāḥ nipetuḥ bhagavat-bhuja-spṛśaḥ te keśinaḥ tapta-maya-spṛśaḥ yathāзубы Кеши, коснувшиеся руки Владыки, выпали — как [у коснувшегося] раскалённого железа; зубы выпали Владыки руки коснувшиеся те Кеши раскалённого коснувшиеся как
बाहुः च तत्-देह-गतः महा-आत्मनः यथा आमयः संववृधे उपेक्षितःbāhuḥ ca tat-deha-gataḥ mahā-ātmanaḥ yathā āmayaḥ saṃvavṛdhe upekṣitaḥи рука великодушного, вошедшая в его тело, разрослась — как запущенная болезнь; рука же его в тело ушедшая великодушного как болезнь разрослась пренебрежённая
समेधमानेन सः कृष्ण-बाहुना निरुद्ध-वायुः चरणान् च विक्षिपन्samedhamānena saḥ kṛṣṇa-bāhunā niruddha-vāyuḥ caraṇān ca vikṣipanразрастающейся рукою Кришны у него был запёрт воздух; суча ногами; разрастающеюся он Кришны рукою запертовоздушный ноги же бросающий
प्रस्विन्न-गात्रः परिवृत्त-लोचनः पपात लण्डम् विसृजन् क्षितौ वि-असुःprasvinna-gātraḥ parivṛtta-locanaḥ papāta laṇḍam visṛjan kṣitau vi-asuḥс телом в испарине, с закатившимися глазами, он пал наземь, испуская навоз, бездыханный; вспотевшетелый закатившеглазый пал навоз испускающий на землю бездыханный
तत्-देहतः कर्कटिका-फल-उपमात् वि-असोः अपाकृष्य भुजम् महा-भुजःtat-dehataḥ karkaṭikā-phala-upamāt vi-asoḥ apākṛṣya bhujam mahā-bhujaḥиз его тела, бездыханного, подобного плоду карката, выдернув руку, мощнорукий; из его тела карката плоду подобного бездыханного выдернув руку мощнорукий
अ-विस्मितः अ-यत्न-हत-अरिकः सुरैः प्रसून-वर्षैः वर्षद्भिः ईडितःa-vismitaḥ a-yatna-hata-arikaḥ suraiḥ prasūna-varṣaiḥ varṣadbhiḥ īḍitaḥнеизумлённый, убивший врага без усилия, был восславлен богами, сыплющими дожди цветов; неизумлённый безусильноубитоврагий богами цветовдождями сыплющими восславлен
Translation

«А Кеши, посланный Кансою, огромный конь, копытами разрывая землю, быстрый, как ум, делая небо смятенным от туч и колесниц, разметаемых гривою, устрашив всех своим ржанием, — его, устрашающего свой коровий стан, у которого от ржания и хвоста кружились тучи, ищущего его самого для боя, выйдя вперёд, он вызвал, взревев, как лев. Тот, увидев его, обратившись [к нему] мордою, словно выпивая небо, ринулся, весьма нетерпимый, ударил копытами лотосоокого — неприступный, яростно быстрый, неодолимый. Уклонившись от того, Адхокшаджа с яростью, схватив его руками за ноги и раскрутив, с пренебрежением отбросил на сто луков [в сторону] — как сын Таркшьи змея — и встал. Придя в себя, вновь поднявшийся в ярости, Кеши, разинув [пасть], стремительно налетел на Хари; и он, усмехнувшись, ввёл ему в пасть левую руку — как змея в нору. Зубы Кеши, коснувшиеся руки Владыки, выпали — как [у коснувшегося] раскалённого железа; и рука великодушного, вошедшая в его тело, разрослась — как запущенная болезнь. Разрастающейся рукою Кришны у него был запёрт воздух; суча ногами, с телом в испарине, с закатившимися глазами, он пал наземь, испуская навоз, бездыханный. Из его тела, бездыханного, подобного плоду карката, выдернув руку, мощнорукий, неизумлённый, убивший врага без усилия, был восславлен богами, сыплющими дожди цветов».

Version

82db77c60900 · published Aug 15, 2026, 8:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with