Śrīmad-Bhāgavatam
One in Every House10.69.23-36
4783 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 10.69.23-36
Devanāgarī

तत्राप्य् अचष्ट गोविन्दं लालयन्तं सुतान् शिशून्
ततो ऽन्यस्मिन् गृहे ऽपश्यन् मज्जनाय कृतोद्यमम्
जुह्वन्तं च वितानाग्नीन् यजन्तं पञ्चभिर् मखैः
भोजयन्तं द्विजान् क्वापि भुञ्जानम् अवशेषितम्
क्वापि सन्ध्याम् उपासीनं जपन्तं ब्रह्म वाग्-यतम्
एकत्र चासि-चर्माभ्यां चरन्तम् असि-वर्त्मसु
अश्वैर् गजै रथैः क्वापि विचरन्तं गदाग्रजम्
क्वचिच् छयानं पर्यङ्के स्तूयमानं च वन्दिभिः
मन्त्रयन्तं च कस्मिंश्चिन् मन्त्रिभिश् चोद्धवादिभिः
जल-क्रीडा-रतं क्वापि वारमुख्याबलावृतम्
कुत्रचिद् द्विज-मुख्येभ्यो ददतं गाः स्व्-अलङ्कृताः
इतिहास-पुराणानि शृण्वन्तं मङ्गलानि च
हसन्तं हास-कथया कदाचित् प्रियया गृहे
क्वापि धर्मं सेवमानम् अर्थ-कामौ च कुत्रचित्
ध्यायन्तम् एकम् आसीनं पुरुषं प्रकृतेः परम्
शुश्रूषन्तं गुरून् क्वापि कामैर् भोगैः सपर्यया
कुर्वन्तं विग्रहं कैश्चित् सन्धिं चान्यत्र केशवम्
कुत्रापि सह रामेण चिन्तयन्तं सतां शिवम्
पुत्राणां दुहितॄणां च काले विध्य्-उपयापनम्
दारैर् वरैस् तत्-सदृशैः कल्पयन्तं विभूतिभिः
प्रस्थापनोपनयनैर् अपत्यानां महोत्सवान्
वीक्ष्य योगेश्वरेशस्य येषां लोका विसिस्मिरे
यजन्तं सकलान् देवान् क्वापि क्रतुभिर् ऊर्जितैः
पूर्तयन्तं क्वचिद् धर्मं कूर्पाराम-मठादिभिः
चरन्तं मृगयां क्वापि हयम् आरुह्य सैन्धवम्
घ्नन्तं तत्र पशून् मेध्यान् परीतं यदु-पुङ्गवैः
अव्यक्त-लिन्गं प्रकृतिष्व् अन्तः-पुर-गृहादिषु
क्वचिच् चरन्तं योगेशं तत्-तद्-भाव-बुभुत्सया

Transliteration (IAST)

tatrāpy acaṣṭa govindaṃ lālayantaṃ sutān śiśūn
tato 'nyasmin gṛhe 'paśyan majjanāya kṛtodyamam
juhvantaṃ ca vitānāgnīn yajantaṃ pañcabhir makhaiḥ
bhojayantaṃ dvijān kvāpi bhuñjānam avaśeṣitam
kvāpi sandhyām upāsīnaṃ japantaṃ brahma vāg-yatam
ekatra cāsi-carmābhyāṃ carantam asi-vartmasu
aśvair gajai rathaiḥ kvāpi vicarantaṃ gadāgrajam
kvacic chayānaṃ paryaṅke stūyamānaṃ ca vandibhiḥ
mantrayantaṃ ca kasmiṃścin mantribhiś coddhavādibhiḥ
jala-krīḍā-rataṃ kvāpi vāramukhyābalāvṛtam
kutracid dvija-mukhyebhyo dadataṃ gāḥ sv-alaṅkṛtāḥ
itihāsa-purāṇāni śṛṇvantaṃ maṅgalāni ca
hasantaṃ hāsa-kathayā kadācit priyayā gṛhe
kvāpi dharmaṃ sevamānam artha-kāmau ca kutracit
dhyāyantam ekam āsīnaṃ puruṣaṃ prakṛteḥ param
śuśrūṣantaṃ gurūn kvāpi kāmair bhogaiḥ saparyayā
kurvantaṃ vigrahaṃ kaiścit sandhiṃ cānyatra keśavam
kutrāpi saha rāmeṇa cintayantaṃ satāṃ śivam
putrāṇāṃ duhitṝṇāṃ ca kāle vidhy-upayāpanam
dārair varais tat-sadṛśaiḥ kalpayantaṃ vibhūtibhiḥ
prasthāpanopanayanair apatyānāṃ mahotsavān
vīkṣya yogeśvareśasya yeṣāṃ lokā visismire
yajantaṃ sakalān devān kvāpi kratubhir ūrjitaiḥ
pūrtayantaṃ kvacid dharmaṃ kūrpārāma-maṭhādibhiḥ
carantaṃ mṛgayāṃ kvāpi hayam āruhya saindhavam
ghnantaṃ tatra paśūn medhyān parītaṃ yadu-puṅgavaiḥ
avyakta-lingaṃ prakṛtiṣv antaḥ-pura-gṛhādiṣu
kvacic carantaṃ yogeśaṃ tat-tad-bhāva-bubhutsayā

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तत्र अपि अचष्ट गोविन्दम् लालयन्तम् सुतान् शिशून्tatra api acaṣṭa govindam lālayantam sutān śiśūnи там он увидел Говинду, лелеющего малых сыновей;; там также увидел Говинду лелеющего сыновей малых
ततः अन्यस्मिन् गृहे अपश्यत् मज्जनाय कृत-उद्यमम्tataḥ anyasmin gṛhe apaśyat majjanāya kṛta-udyamamзатем в другом доме увидел приготовившегося к омовению; затем в другом доме увидел омовения ради приготовившегося
जुह्वन्तम् च वितान-अग्नीन् यजन्तम् पञ्चभिः मखैःjuhvantam ca vitāna-agnīn yajantam pañcabhiḥ makhaiḥи возливающего в жертвенные огни, чтущего пятью жертвами,; возливающего же жертвенные огни чтущего пятью жертвами
भोजयन्तम् द्विजान् क्व अपि भुञ्जानम् अवशेषितम्bhojayantam dvijān kva api bhuñjānam avaśeṣitamгде-то кормящего дваждырождённых, [где-то] вкушающего оставшееся; кормящего дваждырождённых где-то вкушающего оставшееся
क्व अपि सन्ध्याम् उपासीनम् जपन्तम् ब्रह्म वाक्-यतम्kva api sandhyām upāsīnam japantam brahma vāk-yatamгде-то чтущего сандхью, шепчущего Брахман, обуздавшего речь,; где-то сандхью чтущего шепчущего Брахман речьобуздавшего
एकत्र च असि-चर्माभ्याम् चरन्तम् असि-वर्त्मसुekatra ca asi-carmābhyām carantam asi-vartmasuа в одном [месте] — с мечом и щитом ходящего по путям меча; в одном же мечомщитом ходящего меча путями
अश्वैः गजैः रथैः क्व अपि विचरन्तम् गद-अग्र-जम्aśvaiḥ gajaiḥ rathaiḥ kva api vicarantam gada-agra-jamгде-то на конях, слонах, колесницах разъезжающего — старшего брата Гады,; конями слонами колесницами где-то разъезжающего Гады старшего брата
क्वचित् शयानम् पर्यङ्के स्तूयमानम् च वन्दिभिःkvacit śayānam paryaṅke stūyamānam ca vandibhiḥиногда возлежащего на ложе и восхваляемого певцами,; иногда возлежащего на ложе восхваляемого же певцами
मन्त्रयन्तम् च कस्मिंश्चित् मन्त्रिभिः च उद्धव-आदिभिःmantrayantam ca kasmiṃścit mantribhiḥ ca uddhava-ādibhiḥи в каком-то [доме] совещающегося с советниками и с Уддхавою и прочими,; совещающегося же в каком-то советниками же Уддхава-начальными
जल-क्रीडा-रतम् क्व अपि वार-मुख्या-अबला-वृतम्jala-krīḍā-ratam kva api vāra-mukhyā-abalā-vṛtamгде-то преданного игре в воде, окружённого лучшими из дев,; водыигрепреданного где-то лучшимидевокружённого
कुत्रचित् द्विज-मुख्येभ्यः ददतम् गाः सु-अलङ्कृताःkutracit dvija-mukhyebhyaḥ dadatam gāḥ su-alaṅkṛtāḥкое-где раздающего лучшим из дваждырождённых хорошо украшенных коров,; кое-где дваждырождённых лучшим раздающего коров хорошоукрашенных
इतिहास-पुराणानि शृण्वन्तम् मङ्गलानि चitihāsa-purāṇāni śṛṇvantam maṅgalāni caслушающего итихасы и пураны, и благие [сказания],; итихасы-пураны слушающего благие же
हसन्तम् हास-कथया कदाचित् प्रियया गृहेhasantam hāsa-kathayā kadācit priyayā gṛheиногда смеющегося смешною беседою с любимою в доме,; смеющегося смешноюбеседою иногда любимою в доме
क्व अपि धर्मम् सेवमानम् अर्थ-कामौ च कुत्रचित्kva api dharmam sevamānam artha-kāmau ca kutracitгде-то служащего дхарме, а кое-где — пользе и желанию,; где-то дхарме служащего пользужелание же кое-где
ध्यायन्तम् एकम् आसीनम् पुरुषम् प्रकृतेः परम्dhyāyantam ekam āsīnam puruṣam prakṛteḥ paramразмышляющего, одиноко сидящего, — о Пуруше, что за пределами пракрити,; размышляющего одного сидящего Пурушу пракрити запредельного
शुश्रूषन्तम् गुरून् क्व अपि कामैः भोगैः सपर्ययाśuśrūṣantam gurūn kva api kāmaiḥ bhogaiḥ saparyayāгде-то услужающего старшим желанным, наслаждениями и почитанием,; услужающего старшим где-то желанным наслаждениями почитанием
कुर्वन्तम् विग्रहम् कैश्चित् सन्धिम् च अन्यत्र केशवम्kurvantam vigraham kaiścit sandhim ca anyatra keśavamс иными ведущего распрю, а в другом [месте] — мир, Кешаву,; ведущего распрю с некими мир же в другом Кешаву
कुत्र अपि सह रामेण चिन्तयन्तम् सताम् शिवम्kutra api saha rāmeṇa cintayantam satām śivamгде-то вместе с Рамою помышляющего о благе праведных,; где-то вместе Рамою помышляющего праведных благо
पुत्राणाम् दुहितॄणाम् च काले विधि-उपयापनम्putrāṇām duhitṝṇām ca kāle vidhi-upayāpanamсыновей и дочерей в срок по чину выдающего замуж и женящего; сыновей дочерей же в срок чиномвыдачу
दारैः वरैः तत्-सदृशैः कल्पयन्तम् विभूतिभिःdāraiḥ varaiḥ tat-sadṛśaiḥ kalpayantam vibhūtibhiḥс жёнами и женихами, им под стать, устрояющего с богатствами;; жёнами женихами им подобными устрояющего богатствами
प्रस्थापन-उपनयनैः अपत्यानाम् महा-उत्सवान्prasthāpana-upanayanaiḥ apatyānām mahā-utsavān[устрояющего] великие празднества для детей — проводы и упанаяны,; проводами-упанаянами детей великие празднества
वीक्ष्य योग-ईश्वर-ईशस्य येषाम् लोकाः विसिस्मिरेvīkṣya yoga-īśvara-īśasya yeṣām lokāḥ visismireвидя [это] у владыки владык йоги, чему миры изумлялись; увидев йогивладыквладыки которым миры изумлялись
यजन्तम् सकलान् देवान् क्व अपि क्रतुभिः ऊर्जितैःyajantam sakalān devān kva api kratubhiḥ ūrjitaiḥгде-то чтущего всех богов могучими жертвами,; чтущего всех богов где-то жертвами могучими
पूर्तयन्तम् क्वचित् धर्मम् कूर्प-आराम-मठ-आदिभिःpūrtayantam kvacit dharmam kūrpa-ārāma-maṭha-ādibhiḥиногда исполняющего дхарму общественными [делами] — колодцами, садами, обителями и прочим,; исполняющего иногда дхарму колодец-сад-обитель-прочим
चरन्तम् मृगयाम् क्व अपि हयम् आरुह्य सैन्धवम्carantam mṛgayām kva api hayam āruhya saindhavamгде-то охотящегося, взойдя на синдхского коня,; охотящегося где-то коня взойдя синдхского
घ्नन्तम् तत्र पशून् मेध्यान् परीतम् यदु-पुङ्गवैःghnantam tatra paśūn medhyān parītam yadu-puṅgavaiḥубивающего там животных, годных для жертвы, окружённого быками Яду,; убивающего там животных жертвогодных окружённого Яду быками
अ-व्यक्त-लिङ्गम् प्रकृतिषु अन्तः-पुर-गृह-आदिषुa-vyakta-liṅgam prakṛtiṣu antaḥ-pura-gṛha-ādiṣuс неявленным признаком среди подданных, во внутренних покоях, домах и прочем; неявленнопризнакового среди подданных внутреннихпокоях-домах-прочем
क्वचित् चरन्तम् योग-ईशम् तत्-तत्-भाव-बुभुत्सयाkvacit carantam yoga-īśam tat-tat-bhāva-bubhutsayāиногда ходящего — владыку йоги — с желанием узнать умонастроение того и этого; иногда ходящего йогивладыку тоготогонастроенияузнатьжеланием
Translation

«И там он увидел Говинду, лелеющего малых сыновей; затем в другом доме увидел приготовившегося к омовению и возливающего в жертвенные огни, чтущего пятью жертвами, где-то кормящего дваждырождённых, [где-то] вкушающего оставшееся; где-то чтущего сандхью, шепчущего Брахман, обуздавшего речь, а в одном [месте] — с мечом и щитом ходящего по путям меча; где-то на конях, слонах, колесницах разъезжающего — старшего брата Гады, иногда возлежащего на ложе и восхваляемого певцами, и в каком-то [доме] совещающегося с советниками и с Уддхавою и прочими, где-то преданного игре в воде, окружённого лучшими из дев, кое-где раздающего лучшим из дваждырождённых хорошо украшенных коров, слушающего итихасы и пураны, и благие [сказания], иногда смеющегося смешною беседою с любимою в доме, где-то служащего дхарме, а кое-где — пользе и желанию, размышляющего, одиноко сидящего, — о Пуруше, что за пределами пракрити, где-то услужающего старшим желанным, наслаждениями и почитанием, с иными ведущего распрю, а в другом [месте] — мир, Кешаву, где-то вместе с Рамою помышляющего о благе праведных, сыновей и дочерей в срок по чину выдающего замуж и женящего с жёнами и женихами, им под стать, устрояющего с богатствами; [устрояющего] великие празднества для детей — проводы и упанаяны, видя [это] у владыки владык йоги, чему миры изумлялись; где-то чтущего всех богов могучими жертвами, иногда исполняющего дхарму общественными [делами] — колодцами, садами, обителями и прочим, где-то охотящегося, взойдя на синдхского коня, убивающего там животных, годных для жертвы, окружённого быками Яду, с неявленным признаком среди подданных, во внутренних покоях, домах и прочем иногда ходящего — владыку йоги — с желанием узнать умонастроение того и этого».

Version

b8259d85ae59 · published Aug 15, 2026, 11:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with