śrī-śuka uvāca
इत्य् उदीरितम् आकर्ण्य देवऋषेर् उद्धवो ऽब्रवीत्
सभ्यानां मतम् आज्ञाय कृष्णस्य च महा-मतिः
यद् उक्तम् ऋषिना देव साचिव्यं यक्ष्यतस् त्वया
कार्यं पैतृ-ष्वस्रेयस्य रक्षा च शरणैषिणाम्
यष्टव्यम् राजसूयेन दिक्-चक्र-जयिना विभो
अतो जरा-सुत-जय उभयार्थो मतो मम
अस्माकं च महान् अर्थो ह्य् एतेनैव भविष्यति
यशश् च तव गोविन्द राज्ञो बद्धान् विमुञ्चतः
स वै दुर्विषहो राजा नागायुत-समो बले
बलिनाम् अपि चान्येषां भीमं सम-बलं विना
द्वै-रथे स तु जेतव्यो मा शताक्षौहिणी-युतः
ब्राह्मण्यो ऽभ्यर्थितो विप्रैर् न प्रत्याख्याति कर्हिचित्
ब्रह्म-वेष-धरो गत्वा तं भिक्षेत वृकोदरः
हनिष्यति न सन्देहो द्वै-रथे तव सन्निधौ
निमित्तं परम् ईशस्य विश्व-सर्ग-निरोधयोः
हिरण्यगर्भः शर्वश् च कालस्यारूपिणस् तव
गायन्ति ते विशद-कर्म गृहेषु देव्यो
राज्ञां स्व-शत्रु-वधम् आत्म-विमोक्षणं च
गोप्यश् च कुञ्जर-पतेर् जनकात्मजायाः
पित्रोश् च लब्ध-शरणा मुनयो वयं च
जरासन्ध-वधः कृष्ण भूर्य्-अर्थायोपकल्पते
प्रायः पाक-विपाकेन तव चाभिमतः क्रतुः
इत्य् उद्धव-वचो राजन् सर्वतो-भद्रम् अच्युतम्
देवर्षिर् यदु-वृद्धाश् च कृष्णश् च प्रत्यपूजयन्
ity udīritam ākarṇya devaṛṣer uddhavo 'bravīt
sabhyānāṃ matam ājñāya kṛṣṇasya ca mahā-matiḥ
yad uktam ṛṣinā deva sācivyaṃ yakṣyatas tvayā
kāryaṃ paitṛ-ṣvasreyasya rakṣā ca śaraṇaiṣiṇām
yaṣṭavyam rājasūyena dik-cakra-jayinā vibho
ato jarā-suta-jaya ubhayārtho mato mama
asmākaṃ ca mahān artho hy etenaiva bhaviṣyati
yaśaś ca tava govinda rājño baddhān vimuñcataḥ
sa vai durviṣaho rājā nāgāyuta-samo bale
balinām api cānyeṣāṃ bhīmaṃ sama-balaṃ vinā
dvai-rathe sa tu jetavyo mā śatākṣauhiṇī-yutaḥ
brāhmaṇyo 'bhyarthito viprair na pratyākhyāti karhicit
brahma-veṣa-dharo gatvā taṃ bhikṣeta vṛkodaraḥ
haniṣyati na sandeho dvai-rathe tava sannidhau
nimittaṃ param īśasya viśva-sarga-nirodhayoḥ
hiraṇyagarbhaḥ śarvaś ca kālasyārūpiṇas tava
gāyanti te viśada-karma gṛheṣu devyo
rājñāṃ sva-śatru-vadham ātma-vimokṣaṇaṃ ca
gopyaś ca kuñjara-pater janakātmajāyāḥ
pitroś ca labdha-śaraṇā munayo vayaṃ ca
jarāsandha-vadhaḥ kṛṣṇa bhūry-arthāyopakalpate
prāyaḥ pāka-vipākena tava cābhimataḥ kratuḥ
ity uddhava-vaco rājan sarvato-bhadram acyutam
devarṣir yadu-vṛddhāś ca kṛṣṇaś ca pratyapūjayan
«Услышав так изречённое божественным провидцем, Уддхава сказал, узнав мнение собравшихся и Кришны, — великоразумный: „Что сказано провидцем, о бог, — тобою [должно быть оказано] содействие приносящему жертву; надлежит [помочь] сыну сестры отца — и защита ищущим прибежища. Раджасую должно совершать [лишь] покорившему круг сторон света, о вездесущий; потому победа над сыном Джары, по мысли моей, служит обеим целям. И наша великая цель ведь этим же самым исполнится, и слава твоя, о Говинда, — освобождающего связанных царей. Тот царь поистине трудноодолим, равный десяти тысячам слонов в силе, и [для] иных силачей — кроме Бхимы, равного [ему] силою. В поединке [на колесницах] он должен быть побеждён — не [когда он] соединён с сотнею акшаухини; чтущий брахманов, упрошенный брахманами, он никогда не отказывает. Приняв брахманское обличье, пойдя, пусть Врикодара попросит у него [подаяния]; он убьёт [его] — нет сомнения — в поединке, в твоём присутствии. Лишь орудие [ты], о господь, при творении и удержании вселенной — Хираньягарбха и Шарва — [орудия] тебя, бесформенного Времени. Поют о твоём светлом деянии в домах жёны царей — об убиении своего врага и об освобождении себя, и пастушки, и [спасение] владыки слонов, дочери Джанаки, родителей, — и молчальники, обретшие прибежище, и мы. Убиение Джарасандхи, о Кришна, послужит многим целям; и жертвоприношение, тобою одобренное, [придёт] по большей части созреванием плода [деяний]“. Так слово Уддхавы, о царь, благое во всех отношениях, непогрешимое, божественный провидец, старейшины Яду и Кришна одобрили».
a618a2384d73 · published Aug 15, 2026, 11:00:00 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Убхая-артхах — «служит обеим целям». Весь совет держится на соединении двух задач: раджасуя требует покорения сторон света, а цари требуют освобождения. Один поход закрывает обе.
Ма шата-акшаухини-ютах — «не [когда он] соединён с сотнею акшаухини». Указано условие победы: только поединок. Против войска сила Джарасандхи неодолима.
Абхяртхитах випраих на пратьякхьяти — «упрошенный брахманами, никогда не отказывает». Слабое место врага найдено в его добродетели. Он чтит брахманов — этим его и возьмут.
Брахма-веша-дхарах — «приняв брахманское обличье». Средство названо прямо и без прикрас: переодевание. Совет не притворяется благородным.
Нимиттам парам — «лишь орудие». Возражение возможному упрёку дано заранее: Брахма и Шива тоже лишь орудия. Расчёт человеческий не отменяет высшего действия.
Гаянти те вишада-карма грихешу девьях — «поют о твоём светлом деянии в домах жёны». Награда за поход измерена не славою на поле, а песнями в домах. Список поющих ведёт от цариц до самого советчика.