Śrīmad-Bhāgavatam
The Head That Was Not There10.77.23-32
4812 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 10.77.23-32
Devanāgarī

निशम्य विप्रियं कृष्णो मानुसीं प्रकृतिं गतः
विमनस्को घृणी स्नेहाद् बभाषे प्राकृतो यथा
कथं रामम् असम्भ्रान्तं जित्वाजेयं सुरासुरैः
शाल्वेनाल्पीयसा नीतः पिता मे बलवान् विधिः
इति ब्रुवाणे गोविन्दे सौभ-राट् प्रत्युपस्थितः
वसुदेवम् इवानीय कृष्णं चेदम् उवाच सः
एष ते जनिता तातो यद्-अर्थम् इह जीवसि
वधिष्ये वीक्षतस् ते ऽमुम् ईशश् चेत् पाहि बालिश
एवं निर्भर्त्स्य मायावी खड्गेनानकदुन्दुभेः
उत्कृत्य शिर आदाय ख-स्थं सौभं समाविशत्
ततो मुहूर्तं प्रकृताव् उपप्लुतः स्व-बोध आस्ते स्व-जनानुषङ्गतः
महानुभावस् तद् अबुध्यद् आसुरीं मायां स शाल्व-प्रसृतां मयोदिताम्
न तत्र दूतं न पितुः कलेवरं प्रबुद्ध आजौ समपश्यद् अच्युतः
स्वाप्नं यथा चाम्बर-चारिणं रिपुं सौभ-स्थम् आलोक्य निहन्तुम् उद्यतः
एवं वदन्ति राजर्षे ऋषयः के च नान्विताः
यत् स्व-वाचो विरुध्येत नूनं ते न स्मरन्त्य् उत
क्व शोक-मोहौ स्नेहो वा भयं वा ये ऽज्ञ-सम्भवाः
क्व चाखण्डित-विज्ञान- ज्ञानैश्वर्यस् त्व् अखण्डितः
यत्-पाद-सेवोर्जितयात्म-विद्यया हिन्वन्त्य् अनाद्यात्म-विपर्यय-ग्रहम्
लभन्त आत्मीयम् अनन्तम् ऐश्वरं कुतो नु मोहः परमस्य सद्-गतेः

Transliteration (IAST)

niśamya vipriyaṃ kṛṣṇo mānusīṃ prakṛtiṃ gataḥ
vimanasko ghṛṇī snehād babhāṣe prākṛto yathā
kathaṃ rāmam asambhrāntaṃ jitvājeyaṃ surāsuraiḥ
śālvenālpīyasā nītaḥ pitā me balavān vidhiḥ
iti bruvāṇe govinde saubha-rāṭ pratyupasthitaḥ
vasudevam ivānīya kṛṣṇaṃ cedam uvāca saḥ
eṣa te janitā tāto yad-artham iha jīvasi
vadhiṣye vīkṣatas te 'mum īśaś cet pāhi bāliśa
evaṃ nirbhartsya māyāvī khaḍgenānakadundubheḥ
utkṛtya śira ādāya kha-sthaṃ saubhaṃ samāviśat
tato muhūrtaṃ prakṛtāv upaplutaḥ sva-bodha āste sva-janānuṣaṅgataḥ
mahānubhāvas tad abudhyad āsurīṃ māyāṃ sa śālva-prasṛtāṃ mayoditām
na tatra dūtaṃ na pituḥ kalevaraṃ prabuddha ājau samapaśyad acyutaḥ
svāpnaṃ yathā cāmbara-cāriṇaṃ ripuṃ saubha-stham ālokya nihantum udyataḥ
evaṃ vadanti rājarṣe ṛṣayaḥ ke ca nānvitāḥ
yat sva-vāco virudhyeta nūnaṃ te na smaranty uta
kva śoka-mohau sneho vā bhayaṃ vā ye 'jña-sambhavāḥ
kva cākhaṇḍita-vijñāna- jñānaiśvaryas tv akhaṇḍitaḥ
yat-pāda-sevorjitayātma-vidyayā hinvanty anādyātma-viparyaya-graham
labhanta ātmīyam anantam aiśvaraṃ kuto nu mohaḥ paramasya sad-gateḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
कृष्ण कृष्ण महा-बाहो पिता ते पितृ-वत्सलkṛṣṇa kṛṣṇa mahā-bāho pitā te pitṛ-vatsala«о Кришна, Кришна, долгорукий, отец твой, о нежный к отцу,; Кришна Кришна долгорукий отец твой отцунежный
बद्ध्वा अपनीतः शाल्वेन सौनिकेन यथा पशुःbaddhvā apanītaḥ śālvena saunikena yathā paśuḥсвязан и уведён Шалвою — как скот мясником»; связав уведённый Шалвою мясником как скот
निशम्य विप्रियम् कृष्णः मानुषीम् प्रकृतिम् गतःniśamya vipriyam kṛṣṇaḥ mānuṣīm prakṛtim gataḥуслышав неприятное, Кришна, принявший человеческую природу,; услышав неприятное Кришна человеческую природу принявший
विमनस्कः घृणी स्नेहात् बभाषे प्राकृतः यथाvimanaskaḥ ghṛṇī snehāt babhāṣe prākṛtaḥ yathāопечаленный, жалостливый, от нежности заговорил — как обычный [человек]:; опечаленный жалостливый нежностью заговорил обычный как
कथम् रामम् अ-सम्भ्रान्तम् जित्वा अ-जेयम् सुर-असुरैःkatham rāmam a-sambhrāntam jitvā a-jeyam sura-asuraiḥ«как, победив Раму, несмятенного, непобедимого для богов и асуров,; как Раму несмятенного победив непобедимого богами-асурами
शाल्वेन अल्पीयसा नीतः पिता मे बलवान् विधिःśālvena alpīyasā nītaḥ pitā me balavān vidhiḥничтожным Шалвою уведён мой отец? силён рок!»; Шалвою ничтожнейшим уведённый отец мой сильный рок
इति ब्रुवाणे गोविन्दे सौभ-राट् प्रत्युपस्थितःiti bruvāṇe govinde saubha-rāṭ pratyupasthitaḥкогда Говинда так говорил, царь Саубхи предстал,; так говорящем Говинде Саубхи царь представший
वसुदेवम् इव आनीय कृष्णम् च इदम् उवाच सःvasudevam iva ānīya kṛṣṇam ca idam uvāca saḥприведя как бы Васудеву, и сказал это Кришне:; Васудеву словно приведя Кришне же это сказал он
एषः ते जनिता तातः यत्-अर्थम् इह जीवसिeṣaḥ te janitā tātaḥ yat-artham iha jīvasi«вот твой родитель, отец, ради которого ты здесь живёшь;; этот твой родитель отец ради которого здесь живёшь
वधिष्ये वीक्षतः ते अमुम् ईशः चेत् पाहि बालिशvadhiṣye vīkṣataḥ te amum īśaḥ cet pāhi bāliśaя убью его на твоих глазах; если ты господь — храни [его], глупец!»; убью смотрящего твоего его господь если храни глупец
एवम् निर्भर्त्स्य माया-वी खड्गेन आनकदुन्दुभेःevam nirbhartsya māyā-vī khaḍgena ānakadundubheḥтак укорив, владеющий майей мечом у Анакадундубхи,; так укорив майевладеющий мечом Анакадундубхи
उत्कृत्य शिरः आदाय ख-स्थम् सौभम् समाविशत्utkṛtya śiraḥ ādāya kha-stham saubham samāviśatсрезав голову, взяв [её], вошёл в Саубху, стоящую в небе; срезав голову взяв в небестоящую Саубху вошёл
ततः मुहूर्तम् प्रकृतौ उपप्लुतः स्व-बोधः आस्ते स्व-जन-अनुषङ्गतःtataḥ muhūrtam prakṛtau upaplutaḥ sva-bodhaḥ āste sva-jana-anuṣaṅgataḥзатем на мухурту, потрясённый в природе, он пребывал в своём разумении — из-за привязанности к своим;; затем мухурту в природе потрясённый своеразумение пребывает своимпривязанностью
महा-अनुभावः तत् अबुध्यत् आसुरीम् मायाम् सः शाल्व-प्रसृताम् मय-उदिताम्mahā-anubhāvaḥ tat abudhyat āsurīm māyām saḥ śālva-prasṛtām maya-uditāmвеликомощный, он распознал ту асурскую майю, испущенную Шалвою, произведённую Майею; великомощный то распознал асурскую майю он Шалвоюиспущенную Майеюпроизведённую
न तत्र दूतम् न पितुः कलेवरम् प्रबुद्धः आजौ समपश्यत् अच्युतःna tatra dūtam na pituḥ kalevaram prabuddhaḥ ājau samapaśyat acyutaḥне увидел там ни посланца, ни тела отца пробудившийся в битве Ачьюта,; не там посланца не отца тело пробудившийся в битве увидел Ачьюта
स्वाप्नम् यथा च अम्बर-चारिणम् रिपुम् सौभ-स्थम् आलोक्य निहन्तुम् उद्यतःsvāpnam yathā ca ambara-cāriṇam ripum saubha-stham ālokya nihantum udyataḥкак во сне; и, увидев врага, ходящего по небу, стоящего в Саубхе, он приготовился убить [его]; сновидное как же небоходящего врага вСаубхестоящего увидев убить приготовившийся
एवम् वदन्ति राज-ऋषे ऋषयः के च न अन्विताःevam vadanti rāja-ṛṣe ṛṣayaḥ ke ca na anvitāḥтак говорят, о царь-провидец, некоторые провидцы, не согласные [с этим];; так говорят, царьпровидец, провидцы некие не согласные
यत् स्व-वाचः विरुध्येत नूनम् ते न स्मरन्ति उतyat sva-vācaḥ virudhyeta nūnam te na smaranti utaто, что противоречило бы их собственным словам, — верно, они не помнят; что своимречам противоречило бы верно они не помнят
क्व शोक-मोहौ स्नेहः वा भयम् वा ये अ-ज्ञ-सम्भवाःkva śoka-mohau snehaḥ vā bhayam vā ye a-jña-sambhavāḥ«где скорбь и обморочение, нежность или страх — те, что рождаются от незнания,; где скорбьобморочение нежность или страх или которые незнаниярождённые
क्व च अ-खण्डित-विज्ञान-ज्ञान-ऐश्वर्यः तु अ-खण्डितःkva ca a-khaṇḍita-vijñāna-jñāna-aiśvaryaḥ tu a-khaṇḍitaḥи где [тот], чьи распознавание, ведение и владычество нерасщеплены, — нерасщеплённый?; где же нерасщеплённораспознаванияведениявладычный же нерасщеплённый
यत्-पाद-सेवा-ऊर्जितया आत्म-विद्यया हिन्वन्ति अनादि-आत्म-विपर्यय-ग्रहम्yat-pāda-sevā-ūrjitayā ātma-vidyayā hinvanti anādi-ātma-viparyaya-graham«[те], кто силою знания о самости, укреплённого служением его стопам, отбрасывают безначальную хватку превратности самости,; чьихстопслужениемукреплённым самостизнанием отбрасывают безначальносамостипревратностихватку
लभन्ते आत्मीयम् अनन्तम् ऐश्वरम् कुतः नु मोहः परमस्य सत्-गतेःlabhante ātmīyam anantam aiśvaram kutaḥ nu mohaḥ paramasya sat-gateḥобретают собственное бесконечное владычество; откуда же обморочение у высшего, у прибежища праведных?»; обретают своё бесконечное владычество откуда же обморочение высшего праведныхприбежища
Translation

«„О Кришна, Кришна, долгорукий, отец твой, о нежный к отцу, связан и уведён Шалвою — как скот мясником“. Услышав неприятное, Кришна, принявший человеческую природу, опечаленный, жалостливый, от нежности заговорил — как обычный [человек]: „Как, победив Раму, несмятенного, непобедимого для богов и асуров, ничтожным Шалвою уведён мой отец? Силён рок!“ Когда Говинда так говорил, царь Саубхи предстал, приведя как бы Васудеву, и сказал это Кришне: „Вот твой родитель, отец, ради которого ты здесь живёшь; я убью его на твоих глазах; если ты господь — храни [его], глупец!“ Так укорив, владеющий майей мечом у Анакадундубхи, срезав голову, взяв [её], вошёл в Саубху, стоящую в небе. Затем на мухурту, потрясённый в природе, он пребывал в своём разумении — из-за привязанности к своим; великомощный, он распознал ту асурскую майю, испущенную Шалвою, произведённую Майею. Не увидел там ни посланца, ни тела отца пробудившийся в битве Ачьюта, как во сне; и, увидев врага, ходящего по небу, стоящего в Саубхе, он приготовился убить [его]. Так говорят, о царь-провидец, некоторые провидцы, не согласные [с этим]; то, что противоречило бы их собственным словам, — верно, они не помнят: „Где скорбь и обморочение, нежность или страх — те, что рождаются от незнания, и где [тот], чьи распознавание, ведение и владычество нерасщеплены, — нерасщеплённый? [Те], кто силою знания о самости, укреплённого служением его стопам, отбрасывают безначальную хватку превратности самости, обретают собственное бесконечное владычество; откуда же обморочение у высшего, у прибежища праведных?“».

Version

b4ff02fb0ede · published Aug 16, 2026, 1:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with