Śrīmad-Bhāgavatam
The Unconquered, Conquered10.81.1-11
4824 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 10.81.1-11

śrī-śuka uvāca

Devanāgarī

स इत्थं द्विज-मुख्येन सह सङ्कथयन् हरिः
सर्व-भूत-मनो-ऽभिज्ञः स्मयमान उवाच तम्
ब्रह्मण्यो ब्राह्मणं कृष्णो भगवान् प्रहसन् प्रियम्
प्रेम्णा निरीक्षणेनैव प्रेक्षन् खलु सतां गतिः
किम् उपायनम् आनीतं ब्रह्मन् मे भवता गृहात्
अण्व् अप्य् उपाहृतं भक्तैः प्रेम्णा भुर्य् एव मे भवेत्
भूर्य् अप्य् अभक्तोपहृतं न मे तोषाय कल्पते
पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति
तद् अहं भक्त्य्-उपहृतम् अश्नामि प्रयतात्मनः
इत्य् उक्तो ऽपि द्वियस् तस्मै व्रीडितः पतये श्रियः
पृथुक-प्रसृतिं राजन् न प्रायच्छद् अवाङ्-मुखः
सर्व-भूतात्म-दृक् साक्षात् तस्यागमन-कारणम्
विज्ङायाचिन्तयन् नायं श्री-कामो माभजत् पुरा
पत्न्याः पति-व्रतायास् तु सखा प्रिय-चिकीर्षया
प्राप्तो माम् अस्य दास्यामि सम्पदो ऽमर्त्य-दुर्लभाः
इत्थं विचिन्त्य वसनाच् चीर-बद्धान् द्वि-जन्मनः
स्वयं जहार किम् इदम् इति पृथुक-तण्डुलान्
नन्व् एतद् उपनीतं मे परम-प्रीणनं सखे
तर्पयन्त्य् अङ्ग मां विश्वम् एते पृथुक-तण्डुलाः
इति मुष्टिं सकृज् जग्ध्वा द्वितीयां जग्धुम् आददे
तावच् छ्रीर् जगृहे हस्तं तत्-परा परमेष्ठिनः
एतावतालं विश्वात्मन् सर्व-सम्पत्-समृद्धये
अस्मिन् लोके ऽथ वामुष्मिन् पुंसस् त्वत्-तोष-कारणम्

Transliteration (IAST)

sa itthaṃ dvija-mukhyena saha saṅkathayan hariḥ
sarva-bhūta-mano-'bhijñaḥ smayamāna uvāca tam
brahmaṇyo brāhmaṇaṃ kṛṣṇo bhagavān prahasan priyam
premṇā nirīkṣaṇenaiva prekṣan khalu satāṃ gatiḥ
kim upāyanam ānītaṃ brahman me bhavatā gṛhāt
aṇv apy upāhṛtaṃ bhaktaiḥ premṇā bhury eva me bhavet
bhūry apy abhaktopahṛtaṃ na me toṣāya kalpate
patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ yo me bhaktyā prayacchati
tad ahaṃ bhakty-upahṛtam aśnāmi prayatātmanaḥ
ity ukto 'pi dviyas tasmai vrīḍitaḥ pataye śriyaḥ
pṛthuka-prasṛtiṃ rājan na prāyacchad avāṅ-mukhaḥ
sarva-bhūtātma-dṛk sākṣāt tasyāgamana-kāraṇam
vijṅāyācintayan nāyaṃ śrī-kāmo mābhajat purā
patnyāḥ pati-vratāyās tu sakhā priya-cikīrṣayā
prāpto mām asya dāsyāmi sampado 'martya-durlabhāḥ
itthaṃ vicintya vasanāc cīra-baddhān dvi-janmanaḥ
svayaṃ jahāra kim idam iti pṛthuka-taṇḍulān
nanv etad upanītaṃ me parama-prīṇanaṃ sakhe
tarpayanty aṅga māṃ viśvam ete pṛthuka-taṇḍulāḥ
iti muṣṭiṃ sakṛj jagdhvā dvitīyāṃ jagdhum ādade
tāvac chrīr jagṛhe hastaṃ tat-parā parameṣṭhinaḥ
etāvatālaṃ viśvātman sarva-sampat-samṛddhaye
asmin loke 'tha vāmuṣmin puṃsas tvat-toṣa-kāraṇam

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सः इत्थम् द्विज-मुख्येन सह सङ्कथयन् हरिःsaḥ ittham dvija-mukhyena saha saṅkathayan hariḥон, так беседуя с лучшим из дваждырождённых, Хари,; он так дваждырождённыхлучшим вместе беседующий Хари
सर्व-भूत-मनः-अभिज्ञः स्मयमानः उवाच तम्sarva-bhūta-manaḥ-abhijñaḥ smayamānaḥ uvāca tamзнающий умы всех существ, улыбаясь, сказал ему;; всехсуществумызнающий улыбающийся сказал ему
ब्रह्मण्यः ब्राह्मणम् कृष्णः भगवान् प्रहसन् प्रियम्brahmaṇyaḥ brāhmaṇam kṛṣṇaḥ bhagavān prahasan priyamчтущий брахманов, брахмана — Кришна, Владыка, смеясь, — милого,; брахманочтущий брахмана Кришна Владыка смеющийся милого
प्रेम्णा निरीक्षणेन एव प्रेक्षन् खलु सताम् गतिःpremṇā nirīkṣaṇena eva prekṣan khalu satām gatiḥвзирая любовным взглядом, — воистину, прибежище праведных:; любовью взглядом же взирающий воистину праведных прибежище
किम् उपायनम् आनीतम् ब्रह्मन् मे भवता गृहात्kim upāyanam ānītam brahman me bhavatā gṛhāt«какое подношение принесено мне тобою из дома, о брахман?; какое подношение принесённое, брахман, мне тобою из дома
अणु अपि उपाहृतम् भक्तैः प्रेम्णा भूरि एव मे भवेत्aṇu api upāhṛtam bhaktaiḥ premṇā bhūri eva me bhavetи малое, поднесённое преданными с любовью, для меня становится обильным;; малое также поднесённое преданными любовью обильное же мне да будет
भूरि अपि अ-भक्त-उपहृतम् न मे तोषाय कल्पतेbhūri api a-bhakta-upahṛtam na me toṣāya kalpateа обильное, поднесённое непреданным, не служит моему довольству; обильное также непреданнымподнесённое не моему довольству служит
पत्रम् पुष्पम् फलम् तोयम् यः मे भक्त्या प्रयच्छतिpatram puṣpam phalam toyam yaḥ me bhaktyā prayacchati«лист, цветок, плод, воду — кто мне с преданностью подносит,; лист цветок плод воду который мне преданностью подносит
तत् अहम् भक्ति-उपहृतम् अश्नामि प्रयत-आत्मनःtat aham bhakti-upahṛtam aśnāmi prayata-ātmanaḥто я вкушаю — поднесённое преданностью, от [того], чья самость собранна»; то я преданностьюподнесённое вкушаю собранносамостного
इति उक्तः अपि द्विजः तस्मै व्रीडितः पतये श्रियःiti uktaḥ api dvijaḥ tasmai vrīḍitaḥ pataye śriyaḥхотя так и сказанное [услышав], дваждырождённый, пристыжённый, супругу Шри; так сказанный также дваждырождённый ему пристыжённый супругу Шри
पृथुक-प्रसृतिम् राजन् न प्रायच्छत् अवाक्-मुखःpṛthuka-prasṛtim rājan na prāyacchat avāk-mukhaḥгорсть плющеного риса, о царь, не подал — с опущенным лицом; плющеногорисагорсть, о царь, не подал опущенноликий
सर्व-भूत-आत्म-दृक् साक्षात् तस्य आगमन-कारणम्sarva-bhūta-ātma-dṛk sākṣāt tasya āgamana-kāraṇamвоочию видящий самость всех существ, распознав причину его прихода,; всехсуществсамостьзрящий воочию его приходапричину
विज्ञाय अचिन्तयत् न अयम् श्री-कामः मा अभजत् पुराvijñāya acintayat na ayam śrī-kāmaḥ mā abhajat purāпомыслил: «он прежде чтил меня не из желания богатства;; распознав помыслил не этот богатствожелающий меня чтил прежде
पत्न्याः पति-व्रतायाः तु सखा प्रिय-चिकीर्षयाpatnyāḥ pati-vratāyāḥ tu sakhā priya-cikīrṣayā«но, ради жены, верной мужу, друг, желая сделать [ей] приятное,; жены мужувернойобетной же друг приятноесделатьжеланием
प्राप्तः माम् अस्य दास्यामि सम्पदः अ-मर्त्य-दुर्-लभाःprāptaḥ mām asya dāsyāmi sampadaḥ a-martya-dur-labhāḥпришёл ко мне; я дам ему богатства, труднодоступные и для бессмертных»; пришедший ко мне ему дам богатства бессмертнымтруднодоступные
इत्थम् विचिन्त्य वसनात् चीर-बद्धान् द्वि-जन्मनःittham vicintya vasanāt cīra-baddhān dvi-janmanaḥтак помыслив, из одежды дваждырождённого, связанные лоскутом,; так помыслив из одежды лоскутомсвязанные дваждырождённого
स्वयम् जहार किम् इदम् इति पृथुक-तण्डुलान्svayam jahāra kim idam iti pṛthuka-taṇḍulānон сам отнял — «что это?» — зёрна плющеного риса; сам отнял что это так плющеногорисазёрна
ननु एतत् उपनीतम् मे परम-प्रीणनम् सखेnanu etat upanītam me parama-prīṇanam sakhe«ведь это, принесённое мне, — высшая усладá, о друг;; ведь это принесённое мне высшаяуслада, друг
तर्पयन्ति अङ्ग माम् विश्वम् एते पृथुक-तण्डुलाःtarpayanti aṅga mām viśvam ete pṛthuka-taṇḍulāḥони насыщают меня, о [милый], — и вселенную, эти зёрна плющеного риса»; насыщают, о, меня вселенную эти плющеногорисазёрна
इति मुष्टिम् सकृत् जग्ध्वा द्वितीयाम् जग्धुम् आददेiti muṣṭim sakṛt jagdhvā dvitīyām jagdhum ādadeтак, съев одну горсть один раз, он взялся съесть вторую;; так горсть однажды съев вторую съесть взялся
तावत् श्रीः जगृहे हस्तम् तत्-परा परमेष्ठिनःtāvat śrīḥ jagṛhe hastam tat-parā parameṣṭhinaḥтут же Шри, ему преданная, схватила руку высочайшего:; тут же Шри схватила руку емупреданная высочайшего
एतावता अलम् विश्व-आत्मन् सर्व-सम्पत्-समृद्धयेetāvatā alam viśva-ātman sarva-sampat-samṛddhaye«этого довольно, о самость вселенной, для изобилия всяческого богатства; этим довольно, вселеннойсамость, всякогобогатстваизобилию
अस्मिन् लोके अथ वा अमुष्मिन् पुंसः त्वत्-तोष-कारणम्asmin loke atha vā amuṣmin puṃsaḥ tvat-toṣa-kāraṇamв этом мире или в том — [ибо оно] причина твоего довольства для человека»; в этом мире или в том человека твоегодовольствапричина
Translation

«Он, так беседуя с лучшим из дваждырождённых, Хари, знающий умы всех существ, улыбаясь, сказал ему; чтущий брахманов, брахмана — Кришна, Владыка, смеясь, — милого, взирая любовным взглядом, — воистину, прибежище праведных: „Какое подношение принесено мне тобою из дома, о брахман? И малое, поднесённое преданными с любовью, для меня становится обильным; а обильное, поднесённое непреданным, не служит моему довольству. Лист, цветок, плод, воду — кто мне с преданностью подносит, то я вкушаю — поднесённое преданностью, от [того], чья самость собранна“. Хотя так и сказанное [услышав], дваждырождённый, пристыжённый, супругу Шри горсть плющеного риса, о царь, не подал — с опущенным лицом. Воочию видящий самость всех существ, распознав причину его прихода, помыслил: „Он прежде чтил меня не из желания богатства; но, ради жены, верной мужу, друг, желая сделать [ей] приятное, пришёл ко мне; я дам ему богатства, труднодоступные и для бессмертных“. Так помыслив, из одежды дваждырождённого, связанные лоскутом, он сам отнял — „Что это?“ — зёрна плющеного риса: „Ведь это, принесённое мне, — высшая услада, о друг; они насыщают меня, о [милый], — и вселенную, эти зёрна плющеного риса“. Так, съев одну горсть один раз, он взялся съесть вторую; тут же Шри, ему преданная, схватила руку высочайшего: „Этого довольно, о самость вселенной, для изобилия всяческого богатства в этом мире или в том — [ибо оно] причина твоего довольства для человека“».

Version

544cbab38936 · published Aug 16, 2026, 1:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with