Śrīmad-Bhāgavatam
The Fish Seen Only in Water10.83.13-24
4832 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 10.83.13-24

śrī-satyovāca

Devanāgarī

सप्तोक्षणो ऽति-बल-वीर्य-सु-तीक्ष्ण-शृङ्गान्
पित्रा कृतान् क्षितिप-वीर्य-परीक्षणाय
तान् वीर-दुर्मद-हनस् तरसा निगृह्य
क्रीडन् बबन्ध ह यथा शिशवो ऽज-तोकान्
य इत्थं वीर्य-शुल्कां मां
दासीभिश् चतुर्-अन्गिणीम्
पथि निर्जित्य राजन्यान्
निन्ये तद्-दास्यम् अस्तु मे
पिता मे मातुलेयाय स्वयम् आहूय दत्तवान्
कृष्णे कृष्णाय तच्-चित्ताम् अक्षौहिण्या सखी-जनैः
अस्य मे पाद-संस्पर्शो भवेज् जन्मनि जन्मनि
कर्मभिर् भ्राम्यमाणाया येन तच् छ्रेय आत्मनः
ममापि राज्ञ्य् अच्युत-जन्म-कर्म श्रुत्वा मुहुर् नारद-गीतम् आस ह
चित्तं मुकुन्दे किल पद्म-हस्तया वृतः सु-सम्मृश्य विहाय लोक-पान्
ज्ञात्वा मम मतं साध्वि पिता दुहितृ-वत्सलः
बृहत्सेन इति ख्यातस् तत्रोपायम् अचीकरत्
यथा स्वयं-वरे राज्ञि मत्स्यः पार्थेप्सया कृतः
अयं तु बहिर् आच्छन्नो दृश्यते स जले परम्
श्रुत्वैतत् सर्वतो भू-पा आययुर् मत्-पितुः पुरम्
सर्वास्त्र-शस्त्र-तत्त्व-ज्ञाः सोपाध्यायाः सहस्रशः
पित्रा सम्पूजिताः सर्वे यथा-वीर्यं यथा-वयः
आददुः स-शरं चापं वेद्धुं पर्षदि मद्-धियः
आदाय व्यसृजन् केचित् सज्यं कर्तुम् अनीश्वराः
आ-कोष्ठं ज्यां समुत्कृष्य पेतुर् एके ऽमुनाहताः
सज्यं कृत्वापरे वीरा मागधाम्बष्ठ-चेदिपाः
भीमो दुर्योधनः कर्णो नाविदंस् तद्-अवस्थितिम्
मत्स्याभासं जले वीक्ष्य ज्ञात्वा च तद्-अवस्थितिम्
पार्थो यत्तो ऽसृजद् बाणं नाच्छिनत् पस्पृशे परम्

Transliteration (IAST)

saptokṣaṇo 'ti-bala-vīrya-su-tīkṣṇa-śṛṅgān
pitrā kṛtān kṣitipa-vīrya-parīkṣaṇāya
tān vīra-durmada-hanas tarasā nigṛhya
krīḍan babandha ha yathā śiśavo 'ja-tokān
ya itthaṃ vīrya-śulkāṃ māṃ
dāsībhiś catur-angiṇīm
pathi nirjitya rājanyān
ninye tad-dāsyam astu me
pitā me mātuleyāya svayam āhūya dattavān
kṛṣṇe kṛṣṇāya tac-cittām akṣauhiṇyā sakhī-janaiḥ
asya me pāda-saṃsparśo bhavej janmani janmani
karmabhir bhrāmyamāṇāyā yena tac chreya ātmanaḥ
mamāpi rājñy acyuta-janma-karma śrutvā muhur nārada-gītam āsa ha
cittaṃ mukunde kila padma-hastayā vṛtaḥ su-sammṛśya vihāya loka-pān
jñātvā mama mataṃ sādhvi pitā duhitṛ-vatsalaḥ
bṛhatsena iti khyātas tatropāyam acīkarat
yathā svayaṃ-vare rājñi matsyaḥ pārthepsayā kṛtaḥ
ayaṃ tu bahir ācchanno dṛśyate sa jale param
śrutvaitat sarvato bhū-pā āyayur mat-pituḥ puram
sarvāstra-śastra-tattva-jñāḥ sopādhyāyāḥ sahasraśaḥ
pitrā sampūjitāḥ sarve yathā-vīryaṃ yathā-vayaḥ
ādaduḥ sa-śaraṃ cāpaṃ veddhuṃ parṣadi mad-dhiyaḥ
ādāya vyasṛjan kecit sajyaṃ kartum anīśvarāḥ
ā-koṣṭhaṃ jyāṃ samutkṛṣya petur eke 'munāhatāḥ
sajyaṃ kṛtvāpare vīrā māgadhāmbaṣṭha-cedipāḥ
bhīmo duryodhanaḥ karṇo nāvidaṃs tad-avasthitim
matsyābhāsaṃ jale vīkṣya jñātvā ca tad-avasthitim
pārtho yatto 'sṛjad bāṇaṃ nācchinat paspṛśe param

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सप्त उक्षणः अति-बल-वीर्य-सु-तीक्ष्ण-शृङ्गान्sapta ukṣaṇaḥ ati-bala-vīrya-su-tīkṣṇa-śṛṅgān«семерых быков, весьма сильных, доблестных, с весьма острыми рогами,; семерых быков весьмасильнодоблестноостророгих
पित्रा कृतान् क्षिति-प-वीर्य-परीक्षणायpitrā kṛtān kṣiti-pa-vīrya-parīkṣaṇāyaпоставленных отцом для испытания доблести хранителей земли, —; отцом поставленных землихранителейдоблестииспытания ради
तान् वीर-दुर्-मद-हनः तरसा निगृह्यtān vīra-dur-mada-hanaḥ tarasā nigṛhyaих [тот], кто губит дурную спесь героев, стремительно схватив,; их героевдурноспесьгубящий стремительно схватив
क्रीडन् बबन्ध ह यथा शिशवः अज-तोकान्krīḍan babandha ha yathā śiśavaḥ aja-tokānиграючи связал — как дети козлят; играющий связал же как дети козлят
यः इत्थम् वीर्य-शुल्काम् माम् दासीभिः चतुर्-अङ्गिणीम्yaḥ ittham vīrya-śulkām mām dāsībhiḥ catur-aṅgiṇīm«кто так меня, чьё вено — доблесть, со служанками, с четырёхчастным [войском],; который так доблестивеномую меня служанками четырёхчастную
पथि निर्जित्य राजन्यान् निन्ये तत्-दास्यम् अस्तु मेpathi nirjitya rājanyān ninye tat-dāsyam astu meпобедив в пути кшатриев, увёл, — да будет мне служение ему»; в пути победив кшатриев увёл, ему служение да будет мне
पिता मे मातुलेयाय स्वयम् आहूय दत्तवान्pitā me mātuleyāya svayam āhūya dattavān«отец мой сам, призвав, отдал сыну дяди по матери —; отец мой дядипоматерисыну сам призвав отдавший
कृष्णे कृष्णाय तत्-चित्ताम् अक्षौहिण्या सखी-जनैःkṛṣṇe kṛṣṇāya tat-cittām akṣauhiṇyā sakhī-janaiḥКришне, о Кришна, — [меня], чьё сознание [было] в нём, с акшаухини и подругами; Кришне, Кришна, егосознательную акшаухини подругами
अस्य मे पाद-संस्पर्शः भवेत् जन्मनि जन्मनिasya me pāda-saṃsparśaḥ bhavet janmani janmani«да будет мне прикосновение его стоп из рождения в рождение,; его мне стопприкосновение да будет рождении рождении
कर्मभिः भ्राम्यमाणायाः येन तत् श्रेयः आत्मनःkarmabhiḥ bhrāmyamāṇāyāḥ yena tat śreyaḥ ātmanaḥу кружимой деяниями, — чем [и есть] то благо для самости»; деяниями кружимой которым то благо самости
मम अपि राज्ञि अच्युत-जन्म-कर्म श्रुत्वा मुहुः नारद-गीतम् आस हmama api rājñi acyuta-janma-karma śrutvā muhuḥ nārada-gītam āsa ha«и у меня, о царица, когда я слушала снова и снова о рождении и деяниях Ачьюты, воспетых Нарадою, стало; моё также, царица, Ачьютырождениедеяния услышав снова Нарадоювоспетое было же
चित्तम् मुकुन्दे किल पद्म-हस्तया वृतः सु-सम्मृश्य विहाय लोक-पान्cittam mukunde kila padma-hastayā vṛtaḥ su-sammṛśya vihāya loka-pānсознание в Мукунде; ведь и Лотосорукою [Шри] он избран — по хорошем размышлении, оставив хранителей миров; сознание Мукунде ведь Лотосорукою избранный хорошопоразмыслив оставив мирахранителей
ज्ञात्वा मम मतम् साध्वि पिता दुहितृ-वत्सलःjñātvā mama matam sādhvi pitā duhitṛ-vatsalaḥ«узнав моё намерение, о благая, отец, нежный к дочери,; узнав моё намерение, благая, отец дочеринежный
बृहत्सेनः इति ख्यातः तत्र उपायम् अचीकरत्bṛhatsenaḥ iti khyātaḥ tatra upāyam acīkaratпрославленный как Брихатсена, устроил там способ [испытания]; Брихатсена так прославленный там способ устроил
यथा स्वयम्-वरे राज्ञि मत्स्यः पार्थ-ईप्सया कृतःyathā svayam-vare rājñi matsyaḥ pārtha-īpsayā kṛtaḥ«как на сваямваре, о царица, рыба была поставлена ради желания [обрести] Партху,; как сваямваре, царица, рыба Партхижеланием поставленная
अयम् तु बहिः आच्छन्नः दृश्यते सः जले परम्ayam tu bahiḥ ācchannaḥ dṛśyate saḥ jale paramно эта [была] снаружи закрыта; видна она была лишь в воде; эта же снаружи закрытая видится она в воде лишь
श्रुत्वा एतत् सर्वतः भू-पाः आययुः मत्-पितुः पुरम्śrutvā etat sarvataḥ bhū-pāḥ āyayuḥ mat-pituḥ puram«услышав это, отовсюду хранители земли пришли в город моего отца —; услышав это отовсюду землихранители пришли моегоотца город
सर्व-अस्त्र-शस्त्र-तत्त्व-ज्ञाः स-उपाध्यायाः सहस्रशःsarva-astra-śastra-tattva-jñāḥ sa-upādhyāyāḥ sahasraśaḥзнатоки сути всех оружий метательных и ручных, с наставниками, тысячами; всеоружиеоружиясутизнатоки снаставничные тысячами
पित्रा सम्पूजिताः सर्वे यथा-वीर्यम् यथा-वयःpitrā sampūjitāḥ sarve yathā-vīryam yathā-vayaḥ«все почтённые отцом сообразно доблести, сообразно возрасту,; отцом почтённые все по доблести по возрасту
आददुः स-शरम् चापम् वेद्धुम् पर्षदि मत्-धियःādaduḥ sa-śaram cāpam veddhum parṣadi mat-dhiyaḥбрали лук со стрелою, чтобы пронзить, в собрании, — с мыслью обо мне; брали состреловый лук пронзить в собрании обомнемысленные
आदाय व्यसृजन् केचित् सज्यम् कर्तुम् अन्-ईश्वराःādāya vyasṛjan kecit sajyam kartum an-īśvarāḥ«взяв, некоторые бросали, не могущие натянуть [тетиву];; взяв бросали некоторые натянутым сделать немогущие
आ-कोष्ठम् ज्याम् समुत्कृष्य पेतुः एके अमुना आहताःā-koṣṭham jyām samutkṛṣya petuḥ eke amunā āhatāḥиные, натянув тетиву до запястья, падали, им [же] поражённые; до запястья тетиву натянув падали иные им поражённые
सज्यम् कृत्वा अपरे वीराः मागध-अम्बष्ठ-चेदि-पाःsajyam kṛtvā apare vīrāḥ māgadha-ambaṣṭha-cedi-pāḥ«натянув [лук], иные герои — владыки Магадхи, Амбаштхи, Чеди,; натянутым сделав иные герои Магадха-Амбаштха-Чедивладыки
भीमः दुर्योधनः कर्णः न अविदन् तत्-अवस्थितिम्bhīmaḥ duryodhanaḥ karṇaḥ na avidan tat-avasthitimБхима, Дурьодхана, Карна — не распознали её положения; Бхима Дурьодхана Карна не распознали её положение
मत्स्य-आभासम् जले वीक्ष्य ज्ञात्वा च तत्-अवस्थितिम्matsya-ābhāsam jale vīkṣya jñātvā ca tat-avasthitim«увидев отражение рыбы в воде и распознав её положение,; рыбыотражение в воде увидев распознав же её положение
पार्थः यत्तः असृजत् बाणम् न अच्छिनत् पस्पृशे परम्pārthaḥ yattaḥ asṛjat bāṇam na acchinat paspṛśe paramПартха, сосредоточенный, пустил стрелу — не рассёк, лишь коснулся»; Партха сосредоточенный пустил стрелу не рассёк коснулся лишь
Translation

«„Семерых быков, весьма сильных, доблестных, с весьма острыми рогами, поставленных отцом для испытания доблести хранителей земли, — их [тот], кто губит дурную спесь героев, стремительно схватив, играючи связал — как дети козлят. Кто так меня, чьё вено — доблесть, со служанками, с четырёхчастным [войском], победив в пути кшатриев, увёл, — да будет мне служение ему“. „Отец мой сам, призвав, отдал сыну дяди по матери — Кришне, о Кришна, — [меня], чьё сознание [было] в нём, с акшаухини и подругами. Да будет мне прикосновение его стоп из рождения в рождение, у кружимой деяниями, — чем [и есть] то благо для самости“. „И у меня, о царица, когда я слушала снова и снова о рождении и деяниях Ачьюты, воспетых Нарадою, стало сознание в Мукунде; ведь и Лотосорукою [Шри] он избран — по хорошем размышлении, оставив хранителей миров. Узнав моё намерение, о благая, отец, нежный к дочери, прославленный как Брихатсена, устроил там способ [испытания]: как на сваямваре, о царица, рыба была поставлена ради желания [обрести] Партху, но эта [была] снаружи закрыта; видна она была лишь в воде. Услышав это, отовсюду хранители земли пришли в город моего отца — знатоки сути всех оружий метательных и ручных, с наставниками, тысячами. Все почтённые отцом сообразно доблести, сообразно возрасту, брали лук со стрелою, чтобы пронзить, в собрании, — с мыслью обо мне. Взяв, некоторые бросали, не могущие натянуть [тетиву]; иные, натянув тетиву до запястья, падали, им [же] поражённые. Натянув [лук], иные герои — владыки Магадхи, Амбаштхи, Чеди, Бхима, Дурьодхана, Карна — не распознали её положения. Увидев отражение рыбы в воде и распознав её положение, Партха, сосредоточенный, пустил стрелу — не рассёк, лишь коснулся“».

Version

0bfb4ec3b583 · published Aug 16, 2026, 2:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with