Śrīmad-Bhāgavatam
The Snare Called Affection10.84.1-13
4835 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 10.84.1-13

śrī-śuka uvāca

Devanāgarī

श्रुत्वा पृथा सुबल-पुत्र्य् अथ याज्ञसेनी
माधव्य् अथ क्षितिप-पत्न्य उत स्व-गोप्यः
कृष्णे ऽखिलात्मनि हरौ प्रणयानुबन्धं
सर्वा विसिस्म्युर् अलम् अश्रु-कलाकुलाक्ष्यः
इति सम्भाषमाणासु स्त्रीभिः स्त्रीषु नृभिर् नृषु
आययुर् मुनयस् तत्र कृष्ण-राम-दिदृक्षया
द्वैपायनो नारदश् च च्यवनो देवलो ऽसितः
विश्वामित्रः शतानन्दो भरद्वाजो ऽथ गौतमः
रामः स-शिष्यो भगवान् वसिष्ठो गालवो भृगुः
पुलस्त्यः कश्यपो ऽत्रिश् च मार्कण्डेयो बृहस्पतिः
द्वितस् त्रितश् चैकतश् च ब्रह्म-पुत्रास् तथाङ्गिराः
अगस्त्यो याज्ञवल्क्यश् च वामदेवादयो ऽपरे
तान् दृष्ट्वा सहसोत्थाय प्राग् आसीना नृपादयः
पाण्डवाः कृष्ण-रामौ च प्रणेमुर् विश्व-वन्दितान्
तान् आनर्चुर् यथा सर्वे सह-रामो ऽच्युतो ऽर्चयत्
स्वागतासन-पाद्यार्घ्य- माल्य-धूपानुलेपनैः
उवाच सुखम् आसीनान् भगवान् धर्म-गुप्-तनुः
सदसस् तस्य महतो यत-वाचो ऽनुशृण्वतः
अहो वयं जन्म-भृतो लब्धं कार्त्स्न्येन तत्-फलम्
देवानाम् अपि दुष्प्रापं यद् योगेश्वर-दर्शनम्
किं स्वल्प-तपसां नॄणाम् अर्चायां देव-चक्षुषाम्
दर्शन-स्पर्शन-प्रश्न- प्रह्व-पादार्चनादिकम्
न ह्य् अम्-मयानि तीर्थानि न देवा मृच्-छिला-मयाः
ते पुनन्त्य् उरु-कालेन दर्शनाद् एव साधवः
नाग्निर् न सूर्यो न च चन्द्र-तारका
न भूर् जलं खं श्वसनो ऽथ वाङ् मनः
उपासिता भेद-कृतो हरन्त्य् अघं
विपश्चितो घ्नन्ति मुहूर्त-सेवया
यस्यात्म-बुद्धिः कुणपे त्रि-धातुके
स्व-धीः कलत्रादिषु भौम इज्य-धीः
यत्-तीर्थ-बुद्धिः सलिले न कर्हिचिज्
जनेष्व् अभिज्ञेषु स एव गो-खरः

Transliteration (IAST)

śrutvā pṛthā subala-putry atha yājñasenī
mādhavy atha kṣitipa-patnya uta sva-gopyaḥ
kṛṣṇe 'khilātmani harau praṇayānubandhaṃ
sarvā visismyur alam aśru-kalākulākṣyaḥ
iti sambhāṣamāṇāsu strībhiḥ strīṣu nṛbhir nṛṣu
āyayur munayas tatra kṛṣṇa-rāma-didṛkṣayā
dvaipāyano nāradaś ca cyavano devalo 'sitaḥ
viśvāmitraḥ śatānando bharadvājo 'tha gautamaḥ
rāmaḥ sa-śiṣyo bhagavān vasiṣṭho gālavo bhṛguḥ
pulastyaḥ kaśyapo 'triś ca mārkaṇḍeyo bṛhaspatiḥ
dvitas tritaś caikataś ca brahma-putrās tathāṅgirāḥ
agastyo yājñavalkyaś ca vāmadevādayo 'pare
tān dṛṣṭvā sahasotthāya prāg āsīnā nṛpādayaḥ
pāṇḍavāḥ kṛṣṇa-rāmau ca praṇemur viśva-vanditān
tān ānarcur yathā sarve saha-rāmo 'cyuto 'rcayat
svāgatāsana-pādyārghya- mālya-dhūpānulepanaiḥ
uvāca sukham āsīnān bhagavān dharma-gup-tanuḥ
sadasas tasya mahato yata-vāco 'nuśṛṇvataḥ
aho vayaṃ janma-bhṛto labdhaṃ kārtsnyena tat-phalam
devānām api duṣprāpaṃ yad yogeśvara-darśanam
kiṃ svalpa-tapasāṃ nṝṇām arcāyāṃ deva-cakṣuṣām
darśana-sparśana-praśna- prahva-pādārcanādikam
na hy am-mayāni tīrthāni na devā mṛc-chilā-mayāḥ
te punanty uru-kālena darśanād eva sādhavaḥ
nāgnir na sūryo na ca candra-tārakā
na bhūr jalaṃ khaṃ śvasano 'tha vāṅ manaḥ
upāsitā bheda-kṛto haranty aghaṃ
vipaścito ghnanti muhūrta-sevayā
yasyātma-buddhiḥ kuṇape tri-dhātuke
sva-dhīḥ kalatrādiṣu bhauma ijya-dhīḥ
yat-tīrtha-buddhiḥ salile na karhicij
janeṣv abhijñeṣu sa eva go-kharaḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
श्रुत्वा पृथा सुबल-पुत्री अथ याज्ञसेनी माधवी अथ क्षिति-प-पत्न्यः उत स्व-गोप्यःśrutvā pṛthā subala-putrī atha yājñasenī mādhavī atha kṣiti-pa-patnyaḥ uta sva-gopyaḥуслышав, Притха, дочь Субалы, затем Яджнясени, Мадхави, затем жёны хранителей земли и свои пастушки —; услышав Притха Субалы дочь затем Яджнясени Мадхави затем землихранителейжёны также свои пастушки
कृष्णे अखिल-आत्मनि हरौ प्रणय-अनुबन्धम् सर्वाः विसिस्म्युः अलम् अश्रु-कला-आकुल-अक्ष्यःkṛṣṇe akhila-ātmani harau praṇaya-anubandham sarvāḥ visismyuḥ alam aśru-kalā-ākula-akṣyaḥо привязанности любви к Кришне, самости всего, Хари, — все весьма изумились, с очами, полными капель слёз; Кришне всесамостном Хари любвипривязанность все изумились весьма слёзкаплямиполноокие
इति सम्भाषमाणासु स्त्रीभिः स्त्रीषु नृभिः नृषुiti sambhāṣamāṇāsu strībhiḥ strīṣu nṛbhiḥ nṛṣuтак, когда женщины беседовали с женщинами, а мужи с мужами,; так беседующих женщинами женщинах мужами мужах
आययुः मुनयः तत्र कृष्ण-राम-दिदृक्षयाāyayuḥ munayaḥ tatra kṛṣṇa-rāma-didṛkṣayāпришли туда молчальники — из желания увидеть Кришну и Раму:; пришли молчальники туда Кришну-Раму увидетьжеланием
द्वैपायनः नारदः च च्यवनः देवलः असितःdvaipāyanaḥ nāradaḥ ca cyavanaḥ devalaḥ asitaḥДвайпаяна, Нарада, Чьявана, Девала, Асита,; Двайпаяна Нарада же Чьявана Девала Асита
विश्वामित्रः शतानन्दः भरद्वाजः अथ गौतमःviśvāmitraḥ śatānandaḥ bharadvājaḥ atha gautamaḥВишвамитра, Шатананда, Бхарадваджа, затем Гаутама,; Вишвамитра Шатананда Бхарадваджа затем Гаутама
रामः स-शिष्यः भगवान् वसिष्ठः गालवः भृगुःrāmaḥ sa-śiṣyaḥ bhagavān vasiṣṭhaḥ gālavaḥ bhṛguḥВладыка Рама с учениками, Васиштха, Галава, Бхригу,; Рама сучеником Владыка Васиштха Галава Бхригу
पुलस्त्यः कश्यपः अत्रिः च मार्कण्डेयः बृहस्पतिःpulastyaḥ kaśyapaḥ atriḥ ca mārkaṇḍeyaḥ bṛhaspatiḥПуластья, Кашьяпа, Атри, Маркандея, Брихаспати,; Пуластья Кашьяпа Атри же Маркандея Брихаспати
द्वितः त्रितः च एकतः च ब्रह्म-पुत्राः तथा अङ्गिराःdvitaḥ tritaḥ ca ekataḥ ca brahma-putrāḥ tathā aṅgirāḥДвита, Трита и Эката — сыны Брахмы, а также Ангирас,; Двита Трита же Эката же Брахмысыны так Ангирас
अगस्त्यः याज्ञवल्क्यः च वामदेव-आदयः अपरेagastyaḥ yājñavalkyaḥ ca vāmadeva-ādayaḥ apareАгастья и Яджнявалкья, Вамадева и прочие иные; Агастья Яджнявалкья же Вамадева-начальные иные
तान् दृष्ट्वा सहसा उत्थाय प्राक् आसीनाः नृप-आदयःtān dṛṣṭvā sahasā utthāya prāk āsīnāḥ nṛpa-ādayaḥувидев их, тотчас встав, прежде сидевшие цари и прочие,; их увидев тотчас встав прежде сидевшие цари-начальные
पाण्डवाः कृष्ण-रामौ च प्रणेमुः विश्व-वन्दितान्pāṇḍavāḥ kṛṣṇa-rāmau ca praṇemuḥ viśva-vanditānПандавы, Кришна и Рама поклонились [им], чтимым вселенною; Пандавы Кришна-Рама же поклонились вселеннойчтимым
तान् आनर्चुः यथा सर्वे सह-रामः अच्युतः अर्चयत्tān ānarcuḥ yathā sarve saha-rāmaḥ acyutaḥ arcayatих почтили как должно все; Ачьюта с Рамою почтил [их]; их почтили как должно все сРамный Ачьюта почтил
सु-आगत-आसन-पाद्य-अर्घ्य-माल्य-धूप-अनुलेपनैःsu-āgata-āsana-pādya-arghya-mālya-dhūpa-anulepanaiḥприветствием, сиденьем, водою для стоп, аргхьей, венками, воскурениями и умащениями; приветствие-сиденье-стопвода-аргхья-венок-воскурение-умащениями
उवाच सुखम् आसीनान् भगवान् धर्म-गुप्-तनुःuvāca sukham āsīnān bhagavān dharma-gup-tanuḥВладыка, чьё тело охраняет дхарму, сказал удобно сидящим —; сказал удобно сидящим Владыка дхармуохраняющетелый
सदसः तस्य महतः यत-वाचः अनुशृण्वतःsadasaḥ tasya mahataḥ yata-vācaḥ anuśṛṇvataḥтого великого собрания, обуздавшего речь, слушающего:; собрания того великого обузданноречивого слушающего
अहो वयम् जन्म-भृतः लब्धम् कार्त्स्न्येन तत्-फलम्aho vayam janma-bhṛtaḥ labdham kārtsnyena tat-phalam«о, мы обрели рождение [не напрасно] — обретён его плод во всей полноте:; о мы рождениенесущие обретённый полностью его плод
देवानाम् अपि दुष्-प्रापम् यत् योग-ईश्वर-दर्शनम्devānām api duṣ-prāpam yat yoga-īśvara-darśanamто, что труднодостижимо и для богов, — лицезрение владык йоги; богов также труднодостижимое которое йогивладыклицезрение
किम् सु-अल्प-तपसाम् नॄणाम् अर्चायाम् देव-चक्षुषाम्kim su-alpa-tapasām nṝṇām arcāyām deva-cakṣuṣām«что [дивного], если у людей с малым подвижничеством, чьи глаза [видят] бога в изображении, —; что весьмамалоподвижнических людей в изображении богоглазых
दर्शन-स्पर्शन-प्रश्न-प्रह्व-पाद-अर्चन-आदिकम्darśana-sparśana-praśna-prahva-pāda-arcana-ādikamлицезрение, прикосновение, вопрошание, склонение, почитание стоп и прочее?; лицезрение-прикосновение-вопрошание-склонение-стопопочитание-прочее
न हि अप्-मयानि तीर्थानि न देवाः मृत्-शिला-मयाःna hi ap-mayāni tīrthāni na devāḥ mṛt-śilā-mayāḥ«ведь не святыни, состоящие из воды, не боги, состоящие из глины и камня, —; не ведь водосоставные святыни не боги глинокаменносоставные
ते पुनन्ति उरु-कालेन दर्शनात् एव साधवःte punanti uru-kālena darśanāt eva sādhavaḥте очищают за долгое время; праведные же — одним лицезрением; они очищают долгимвременем лицезрением же праведные
न अग्निः न सूर्यः न च चन्द्र-तारकाः न भूः जलम् खम् श्वसनः अथ वाक् मनःna agniḥ na sūryaḥ na ca candra-tārakāḥ na bhūḥ jalam kham śvasanaḥ atha vāk manaḥ«не огонь, не солнце, не месяц со звёздами, не земля, вода, пространство, дыхание, речь и ум,; не огонь не солнце не же месяцзвёзды не земля вода пространство дыхание затем речь ум
उपासिताः भेद-कृतः हरन्ति अघम् विपश्चितः घ्नन्ति मुहूर्त-सेवयाupāsitāḥ bheda-kṛtaḥ haranti agham vipaścitaḥ ghnanti muhūrta-sevayāпочитаемые [теми], кто творит различие, уносят грех; мудрые же губят [его] служением [длиною в] мухурту; почитаемые различиетворящие уносят грех мудрые губят мухуртослужением
यस्य आत्म-बुद्धिः कुणपे त्रि-धातुके स्व-धीः कलत्र-आदिषु भौमे इज्य-धीःyasya ātma-buddhiḥ kuṇape tri-dhātuke sva-dhīḥ kalatra-ādiṣu bhaume ijya-dhīḥ«у кого разумение самости — в трупе из трёх стихий, [разумение] своего — в жене и прочих, [разумение] божества — в земляном,; чьё самостиразумение в трупе трёхстихийном своеразумение в жене-прочих в земляном божестворазумение
यत्-तीर्थ-बुद्धिः सलिले न कर्हिचित् जनेषु अभिज्ञेषु सः एव गो-खरःyat-tīrtha-buddhiḥ salile na karhicit janeṣu abhijñeṣu saḥ eva go-kharaḥу кого разумение святыни — в воде, [но] никогда — в людях знающих, тот и есть бык-осёл»; чьё святыниразумение в воде не когда-либо в людях знающих он же быкосёл
Translation

«Услышав, Притха, дочь Субалы, затем Яджнясени, Мадхави, затем жёны хранителей земли и свои пастушки — о привязанности любви к Кришне, самости всего, Хари, — все весьма изумились, с очами, полными капель слёз. Так, когда женщины беседовали с женщинами, а мужи с мужами, пришли туда молчальники — из желания увидеть Кришну и Раму: Двайпаяна, Нарада, Чьявана, Девала, Асита, Вишвамитра, Шатананда, Бхарадваджа, затем Гаутама, Владыка Рама с учениками, Васиштха, Галава, Бхригу, Пуластья, Кашьяпа, Атри, Маркандея, Брихаспати, Двита, Трита и Эката — сыны Брахмы, а также Ангирас, Агастья и Яджнявалкья, Вамадева и прочие иные. Увидев их, тотчас встав, прежде сидевшие цари и прочие, Пандавы, Кришна и Рама поклонились [им], чтимым вселенною; их почтили как должно все; Ачьюта с Рамою почтил [их] приветствием, сиденьем, водою для стоп, аргхьей, венками, воскурениями и умащениями. Владыка, чьё тело охраняет дхарму, сказал удобно сидящим — того великого собрания, обуздавшего речь, слушающего: „О, мы обрели рождение [не напрасно] — обретён его плод во всей полноте: то, что труднодостижимо и для богов, — лицезрение владык йоги. Что [дивного], если у людей с малым подвижничеством, чьи глаза [видят] бога в изображении, — лицезрение, прикосновение, вопрошание, склонение, почитание стоп и прочее? Ведь не святыни, состоящие из воды, не боги, состоящие из глины и камня, — те очищают за долгое время; праведные же — одним лицезрением. Не огонь, не солнце, не месяц со звёздами, не земля, вода, пространство, дыхание, речь и ум, почитаемые [теми], кто творит различие, уносят грех; мудрые же губят [его] служением [длиною в] мухурту. У кого разумение самости — в трупе из трёх стихий, [разумение] своего — в жене и прочих, [разумение] божества — в земляном, у кого разумение святыни — в воде, [но] никогда — в людях знающих, тот и есть бык-осёл“».

Version

e4be0c97f11e · published Aug 16, 2026, 2:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with