Śrīmad-Bhāgavatam
The Marks of Kali and the Coming of Kalki12.2.34-44
5053 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 12.2.34-44
Devanāgarī

दिव्याब्दानां सहस्रान्ते चतुर्थे तु पुनः कृतम्
भविष्यति तदा नॄणां मन आत्म-प्रकाशकम्
इत्य् एष मानवो वंशो यथा सङ्ख्यायते भुवि
तथा विट्-शूद्र-विप्राणां तास् ता ज्ञेया युगे युगे
एतेषां नाम-लिङ्गानां पुरुषाणां महात्मनाम्
कथा-मात्रावशिष्टानां कीर्तिर् एव स्थिता भुवि
देवापिः शान्तनोर् भ्राता मरुश् चेक्ष्वाकु-वंश-जः
कलाप-ग्राम आसाते महा-योग-बलान्वितौ
ताव् इहैत्य कलेर् अन्ते वासुदेवानुशिक्षितौ
वर्णाश्रम-युतं धर्मं पूर्व-वत् प्रथयिष्यतः
कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश् चेति चतुर्-युगम्
अनेन क्रम-योगेन भुवि प्राणिषु वर्तते
राजन्न् एते मया प्रोक्ता नर-देवास् तथापरे
भूमौ ममत्वं कृत्वान्ते हित्वेमां निधनं गताः
कृमि-विड्-भस्म-संज्ञान्ते राज-नाम्नो ऽपि यस्य च
भूत-ध्रुक् तत्-कृते स्वार्थं किं वेद निरयो यतः
कथं सेयम् अखण्डा भूः पूर्वैर् मे पुरुषैर् धृता
मत्-पुत्रस्य च पौत्रस्य मत्-पूर्वा वंश-जस्य वा
तेजो-ऽब्-अन्न-मयं कायं गृहीत्वात्मतयाबुधाः
महीं ममतया चोभौ हित्वान्ते ऽदर्शनं गताः
ये ये भू-पतयो राजन् भुञ्जते भुवम् ओजसा
कालेन ते कृताः सर्वे कथा-मात्राः कथासु च

Transliteration (IAST)

divyābdānāṃ sahasrānte caturthe tu punaḥ kṛtam
bhaviṣyati tadā nṝṇāṃ mana ātma-prakāśakam
ity eṣa mānavo vaṃśo yathā saṅkhyāyate bhuvi
tathā viṭ-śūdra-viprāṇāṃ tās tā jñeyā yuge yuge
eteṣāṃ nāma-liṅgānāṃ puruṣāṇāṃ mahātmanām
kathā-mātrāvaśiṣṭānāṃ kīrtir eva sthitā bhuvi
devāpiḥ śāntanor bhrātā maruś cekṣvāku-vaṃśa-jaḥ
kalāpa-grāma āsāte mahā-yoga-balānvitau
tāv ihaitya kaler ante vāsudevānuśikṣitau
varṇāśrama-yutaṃ dharmaṃ pūrva-vat prathayiṣyataḥ
kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kaliś ceti catur-yugam
anena krama-yogena bhuvi prāṇiṣu vartate
rājann ete mayā proktā nara-devās tathāpare
bhūmau mamatvaṃ kṛtvānte hitvemāṃ nidhanaṃ gatāḥ
kṛmi-viḍ-bhasma-saṃjñānte rāja-nāmno 'pi yasya ca
bhūta-dhruk tat-kṛte svārthaṃ kiṃ veda nirayo yataḥ
kathaṃ seyam akhaṇḍā bhūḥ pūrvair me puruṣair dhṛtā
mat-putrasya ca pautrasya mat-pūrvā vaṃśa-jasya vā
tejo-'b-anna-mayaṃ kāyaṃ gṛhītvātmatayābudhāḥ
mahīṃ mamatayā cobhau hitvānte 'darśanaṃ gatāḥ
ye ye bhū-patayo rājan bhuñjate bhuvam ojasā
kālena te kṛtāḥ sarve kathā-mātrāḥ kathāsu ca

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
दिव्य-अब्दानाम् सहस्र-अन्ते चतुर्थे तु पुनः कृतम्divya-abdānām sahasra-ante caturthe tu punaḥ kṛtam«по истечении тысячи божественных лет, в четвёртой [юге], снова [настанет] Крита;; божественныхлет тысячиконце четвёртой же снова Крита
भविष्यति तदा नॄणाम् मनः आत्म-प्रकाशकम्bhaviṣyati tadā nṝṇām manaḥ ātma-prakāśakamтогда у людей ум будет являть атман; будет тогда людей ум атманявляющий
इति एषः मानवः वंशः यथा सङ्ख्यायते भुविiti eṣaḥ mānavaḥ vaṃśaḥ yathā saṅkhyāyate bhuvi«таков этот род Ману, как он исчисляется на земле;; так этот Мануродный род как исчисляется земле
तथा विट्-शूद्र-विप्राणाम् ताः ताः ज्ञेयाः युगे युगेtathā viṭ-śūdra-viprāṇām tāḥ tāḥ jñeyāḥ yuge yugeтак же [роды] вайшьев, шудр и брахманов — их следует знать в каждую югу; так вайшьяшудрабрахманов те те знаемые югу югу
एतेषाम् नाम-लिङ्गानाम् पुरुषाणाम् महा-आत्मनाम्eteṣām nāma-liṅgānām puruṣāṇām mahā-ātmanām«у этих мужей, великих душою, [от которых остались] имена и знаки,; этих имязнаковых мужей великодушных
कथा-मात्र-अवशिष्टानाम् कीर्तिः एव स्थिता भुविkathā-mātra-avaśiṣṭānām kīrtiḥ eva sthitā bhuviу оставшихся лишь рассказом, — на земле пребывает лишь слава; рассказтолькооставшихся слава же пребывающая земле
देवापिः शान्तनोः भ्राता मरुः च इक्ष्वाकु-वंश-जःdevāpiḥ śāntanoḥ bhrātā maruḥ ca ikṣvāku-vaṃśa-jaḥ«Девапи, брат Шантану, и Мару, рождённый в роду Икшваку,; Девапи Шантану брат Мару же Икшвакуродрождённый
कलाप-ग्रामे आसाते महा-योग-बल-अन्वितौkalāpa-grāme āsāte mahā-yoga-bala-anvitauпребывают в селении Калапа, наделённые великою силою йоги; Калапаселении пребывают великойогасилойнаделённые
तौ इह एत्य कलेः अन्ते वासुदेव-अनुशिक्षितौtau iha etya kaleḥ ante vāsudeva-anuśikṣitau«они двое, придя сюда в конце Кали, наученные Васудевой,; они сюда придя Кали конце Васудевойнаученные
वर्ण-आश्रम-युतम् धर्मम् पूर्व-वत् प्रथयिष्यतःvarṇa-āśrama-yutam dharmam pūrva-vat prathayiṣyataḥраспространят дхарму с варнами и ашрамами, как прежде; варнаашрамасоединённую дхарму прежнеподобно распространят
कृतम् त्रेता द्वापरम् च कलिः च इति चतुः-युगम्kṛtam tretā dvāparam ca kaliḥ ca iti catuḥ-yugam«Крита, Трета, Двапара и Кали — таково четырёхюжие;; Крита Трета Двапара же Кали же так четырёхюжие
अनेन क्रम-योगेन भुवि प्राणिषु वर्ततेanena krama-yogena bhuvi prāṇiṣu vartateэтим чередованием оно идёт на земле у живущих; этим чередованиемсопряжением земле живущих идёт
राजन् एते मया प्रोक्ताः नर-देवाः तथा अपरेrājan ete mayā proktāḥ nara-devāḥ tathā apare«о царь, эти и другие человекобоги названы мною;; царь эти мною названные человекобоги так другие
भूमौ ममत्वम् कृत्वा अन्ते हित्वा इमाम् निधनम् गताःbhūmau mamatvam kṛtvā ante hitvā imām nidhanam gatāḥсделав землю своею, в конце, оставив её, они пошли к погибели; земле моёсть сделав вконце оставив эту погибель пошедшие
कृमि-विट्-भस्म-संज्ञ-अन्ते राज-नाम्नः अपि यस्य चkṛmi-viṭ-bhasma-saṃjña-ante rāja-nāmnaḥ api yasya ca«у того, чьё имя даже «царь», в конце [бывает] имя «червь», «нечистоты» или «пепел»;; червьнечистотыпепелимяконце царяименного также которого же
भूत-ध्रुक् तत्-कृते स्व-अर्थम् किम् वेद निरयः यतःbhūta-dhruk tat-kṛte sva-artham kim veda nirayaḥ yataḥкто вредит существам ради того, — знает ли он свою цель, если оттуда ад?; существвредящий тогорад своюцель что знает ад откуда
कथम् सा इयम् अ-खण्डा भूः पूर्वैः मे पुरुषैः धृताkatham sā iyam a-khaṇḍā bhūḥ pūrvaiḥ me puruṣaiḥ dhṛtā««как эта нераздельная земля была удержана моими прежними мужами?; как та эта нераздельная земля прежними моими мужами удержанная
मत्-पुत्रस्य च पौत्रस्य मत्-पूर्वा वंश-जस्य वाmat-putrasya ca pautrasya mat-pūrvā vaṃśa-jasya vā[так же будет] у моего сына и внука, у рождённого в моём роду»; моегосына же внука моепрежняя родрождённого или
तेजः-अप्-अन्न-मयम् कायम् गृहीत्वा आत्मतया अ-बुधाःtejaḥ-ap-anna-mayam kāyam gṛhītvā ātmatayā a-budhāḥ«взяв тело, состоящее из света, воды и пищи, за себя, неразумные,; светводапищасоставное тело взяв собоюбытием неразумные
महीम् ममतया च उभौ हित्वा अन्ते अ-दर्शनम् गताःmahīm mamatayā ca ubhau hitvā ante a-darśanam gatāḥи землю — за своё, оба [они], в конце оставив, ушли в невидимость; землю моимбытием же оба оставив вконце невидимость ушедшие
ये ये भू-पतयः राजन् भुञ्जते भुवम् ओजसाye ye bhū-patayaḥ rājan bhuñjate bhuvam ojasā«какие ни есть государи, о царь, что вкушают землю своею мощью, —; которые которые землевладыки царь вкушают землю мощью
कालेन ते कृताः सर्वे कथा-मात्राः कथासु चkālena te kṛtāḥ sarve kathā-mātrāḥ kathāsu caвсе они временем обращены в одни лишь рассказы, [да и то] в рассказах; временем они сделанные все рассказтолько рассказах же
Translation

«По истечении тысячи божественных лет, в четвёртой юге, снова настанет Крита; тогда у людей ум будет являть атман. Таков этот род Ману, как он исчисляется на земле; так же и роды вайшьев, шудр и брахманов — их следует знать в каждую югу. У этих мужей, великих душою, от которых остались имена и знаки, у оставшихся лишь рассказом, — на земле пребывает лишь слава. Девапи, брат Шантану, и Мару, рождённый в роду Икшваку, пребывают в селении Калапа, наделённые великою силою йоги; они двое, придя сюда в конце Кали, наученные Васудевой, распространят дхарму с варнами и ашрамами, как прежде. Крита, Трета, Двапара и Кали — таково четырёхюжие; этим чередованием оно идёт на земле у живущих. О царь, эти и другие человекобоги названы мною; сделав землю своею, в конце, оставив её, они пошли к погибели. У того, чьё имя даже „царь“, в конце бывает имя „червь“, „нечистоты“ или „пепел“; кто вредит существам ради того, — знает ли он свою цель, если оттуда ад? „Как эта нераздельная земля была удержана моими прежними мужами? Так же будет у моего сына и внука, у рождённого в моём роду“. Взяв тело, состоящее из света, воды и пищи, за себя, неразумные, и землю — за своё, оба они, в конце оставив, ушли в невидимость. Какие ни есть государи, о царь, что вкушают землю своею мощью, — все они временем обращены в одни лишь рассказы, да и то в рассказах».

Version

edbe6bbfefb6 · published Aug 16, 2026, 4:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with