Bhaviṣya Purāṇa
The Marks of a Man1.26.38-49
209 / 3103
LinuxTurn pages
Bhaviṣya Purāṇa · 1.26.38-49
Devanāgarī

वदनं मण्डलं यस्य धर्मशीलं तमादिशेत् । शुण्डवक्त्रा नरा ये तु दुर्भगास्ते न संशयः
हरिवक्त्रा जिह्मवक्त्रा विकृतास्यास्तथा नराः । भग्नवत्राः करालास्या सर्वे ते तस्कराः स्मृताः
सम्पूर्णवक्त्रा राजानो गजसिंहाननास्तथा । छागवानरवक्त्राश्च धनिनः परिकीर्तिताः
यस्य गण्डौ सुसम्पूर्णौ पद्मपत्रसमप्रभौ । कृषिभागी भवेन्नित्यं बहुवित्तश्च मानवः
सिंहव्याघ्रगजेन्द्राणां कपोलः सदृशो यदि । महाभोगी स विज्ञेयः सेनायाश्चैव नायकः
वदनं तु समं श्लक्ष्णं सौम्यं संवृतमेव हि । पार्थिवानां महाबाहो विपरीतन्तु दुःखदम्
महामुखं तु देवेश दुर्भगत्वं प्रयच्छति । स्त्रीमुखं पुत्रनाशाय मण्डलं सुखितां व्रजेत्
द्रव्यनाशाय वै दीर्घं पापदं भयदं तथा । धूर्तानां चतुरस्रं स्यात्पुत्रहानिकरं शृणु
निम्नवक्त्रं च देवेन्द्र पुत्रहानिकरं भवेत् । ह्रस्वं भतति कीनाशे पूर्णकान्तं च भोगिनाम्
रक्ताधरो नरपतिर्धनवान्कमलाधरः । स्थूलोष्ठा हनुमूलाश्च शुष्कैस्तीक्ष्णैश्च दुःखिताः
अस्फोटिताग्रं स्निग्धं च नतं मृदु तथा गुह । सम्पूर्णं च सदा शस्तं श्मश्रु भूमिपतेर्गुह
रक्तैश्चाल्पैस्तथा रूक्षैः श्मश्रुभिर्भीमनन्दन । नराश्चौरा भवन्त्येव परदाररतास्तथा

Transliteration (IAST)

vadanaṃ maṇḍalaṃ yasya dharmaśīlaṃ tamādiśet | śuṇḍavaktrā narā ye tu durbhagāste na saṃśayaḥ
harivaktrā jihmavaktrā vikṛtāsyāstathā narāḥ | bhagnavatrāḥ karālāsyā sarve te taskarāḥ smṛtāḥ
sampūrṇavaktrā rājāno gajasiṃhānanāstathā | chāgavānaravaktrāśca dhaninaḥ parikīrtitāḥ
yasya gaṇḍau susampūrṇau padmapatrasamaprabhau | kṛṣibhāgī bhavennityaṃ bahuvittaśca mānavaḥ
siṃhavyāghragajendrāṇāṃ kapolaḥ sadṛśo yadi | mahābhogī sa vijñeyaḥ senāyāścaiva nāyakaḥ
vadanaṃ tu samaṃ ślakṣṇaṃ saumyaṃ saṃvṛtameva hi | pārthivānāṃ mahābāho viparītantu duḥkhadam
mahāmukhaṃ tu deveśa durbhagatvaṃ prayacchati | strīmukhaṃ putranāśāya maṇḍalaṃ sukhitāṃ vrajet
dravyanāśāya vai dīrghaṃ pāpadaṃ bhayadaṃ tathā | dhūrtānāṃ caturasraṃ syātputrahānikaraṃ śṛṇu
nimnavaktraṃ ca devendra putrahānikaraṃ bhavet | hrasvaṃ bhatati kīnāśe pūrṇakāntaṃ ca bhoginām
raktādharo narapatirdhanavānkamalādharaḥ | sthūloṣṭhā hanumūlāśca śuṣkaistīkṣṇaiśca duḥkhitāḥ
asphoṭitāgraṃ snigdhaṃ ca nataṃ mṛdu tathā guha | sampūrṇaṃ ca sadā śastaṃ śmaśru bhūmipaterguha
raktaiścālpaistathā rūkṣaiḥ śmaśrubhirbhīmanandana | narāścaurā bhavantyeva paradāraratāstathā

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
वदनं मण्डलं यस्य धर्मशीलं तमादिशेत्vadanaṃ maṇḍalaṃ yasya dharmaśīlaṃ tamādiśet«у кого лицо округло, того да укажет нравом приверженным дхарме,; лицо округлое укого дхармонравного того пустьукажет
शुण्डवक्त्रा नरा ये तु दुर्भगास्ते न संशयःśuṇḍavaktrā narā ye tu durbhagāste na saṃśayaḥа люди с хоботным лицом — те злосчастны, нет сомнения; хоботолицые люди которые злосчастные те нет сомнение
सम्पूर्णवक्त्रा राजानो गजसिंहाननास्तथाsampūrṇavaktrā rājāno gajasiṃhānanāstathā«с полным лицом — цари, а также со слоновьим и львиным ликом; полнолицые цари слоновольвинолицые также
यस्य गण्डौ सुसम्पूर्णौ पद्मपत्रसमप्रभौyasya gaṇḍau susampūrṇau padmapatrasamaprabhau«у кого щёки весьма полны и сияют, как лепесток лотоса,; укого щёки весьмаполные лотослепесткуравносияющие
कृषिभागी भवेन्नित्यं बहुवित्तश्च मानवःkṛṣibhāgī bhavennityaṃ bahuvittaśca mānavaḥтот человек бывает всегда причастен пашне и многоимущ; пашнепричастный былбы всегда многоимущий человек
महामुखं तु देवेश दुर्भगत्वं प्रयच्छतिmahāmukhaṃ tu deveśa durbhagatvaṃ prayacchati«а большой рот, о владыка богов, даёт злосчастие;; большойрот же боговвладыка злосчастие даёт
स्त्रीमुखं पुत्रनाशाय मण्डलं सुखितां व्रजेत्strīmukhaṃ putranāśāya maṇḍalaṃ sukhitāṃ vrajetженский рот — к погибели сыновей, округлый идёт к счастью; женскийрот сыновейпогибели округлый счастье пустьидёт
रक्ताधरो नरपतिर्धनवान्कमलाधरःraktādharo narapatirdhanavānkamalādharaḥ«с алою нижней губой — владыка людей, с лотосною — богат; алонижнегубый владыкалюдей богатый лотосонижнегубый
Translation

«„У кого лицо округло, того да укажет нравом приверженным дхарме, а люди с хоботным лицом — те злосчастны, нет сомнения. Люди с обезьяньим лицом, с косым лицом, а также с искажённым ликом, со сломанным лицом, с разинутым ртом — все они помнятся ворами. С полным лицом — цари, а также со слоновьим и львиным ликом; а с козьим и обезьяньим лицом возглашаются богатыми. У кого щёки весьма полны и сияют, как лепесток лотоса, тот человек бывает всегда причастен пашне и многоимущ. Если щека подобна льву, тигру и владыке слонов, тот да будет признан великим наслаждающимся и вождём войска. А лицо ровное, гладкое, кроткое и сомкнутое — у царей, о мощнорукий; противоположное же даёт горе. А большой рот, о владыка богов, даёт злосчастие; женский рот — к погибели сыновей, округлый идёт к счастью. Длинный — к погибели имущества, дающий грех и страх; четырёхугольный бывает у плутов, творящий убыль сыновей — слушай. И впалый рот, о владыка богов, бывает творящим убыль сыновей; короткий бывает у скупца, а полный и приятный — у наслаждающихся. С алою нижней губой — владыка людей, с лотосною — богат; с толстыми губами и корнями челюстей, с сухими и острыми — несчастны. Не растрескавшаяся на конце, лоснящаяся, опущенная и мягкая, о Гуха, и полная — всегда похваляется борода у владыки земли, о Гуха. С бородою красною, скудною и шершавою, о радость Грозного, люди бывают ворами и преданными чужим жёнам“».

Version

b63f9b5d1fbb · published Aug 19, 2026, 7:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with