Bhaviṣya Purāṇa
The Marks of a Temple1.130.18-26
663 / 3103
LinuxTurn pages
Bhaviṣya Purāṇa · 1.130.18-26
Devanāgarī

यो विस्तारो भवेत्तस्य द्विगुणा तत्समुन्नतिः । उच्छ्रायस्तु तृतीयोऽथ तेन तुल्या कटिर्भवेत्
विस्तारार्धो भवेद्गर्भो भिन्नयोन्याः समन्ततः । गर्भपादोनविस्तीर्णं द्वारं द्विगुणमुच्छ्रितम्
उच्छ्रयात्पादविस्तीर्णा शाखा तद्वदुदुम्बरी । विस्तारात्पादप्रतिमाद्बाहुल्यं शेषयोः स्मृतम्
नृपं सप्तनवभिः शाखाभिस्तत्प्रशस्यते । अथ शाखाचतुर्भागे प्रतिहारौ निवेशयेत्
शैलमङ्गल्यविहगः श्रीवृक्षः स्वस्तिकैर्घटैः । मानाष्टमेन१ भागेन प्रतिमा स्यात्सपिण्डिका
द्विभागा प्रतिमा तत्र तृतीयो भागपिण्डिका । पूर्वे मेरुर्महाबाहो कैलासश्च तथापरे
भवन्ति चापरे वीर विमानच्छदनं तथा । समुद्रपद्मगरुडनन्दिवर्द्धनकुञ्जराः
गृहराजो वृषो हंसः सर्वतोभद्रको घटः । सिंहो वृषश्चतुष्कोणः षोडशाष्टाश्रयस्तथा
इत्येते विंशतिः प्रोक्ताः प्रासादा यदुनन्दन । यथोक्तानुक्रमेणैव लक्षणानि वदामि ते

Transliteration (IAST)

yo vistāro bhavettasya dviguṇā tatsamunnatiḥ | ucchrāyastu tṛtīyo'tha tena tulyā kaṭirbhavet
vistārārdho bhavedgarbho bhinnayonyāḥ samantataḥ | garbhapādonavistīrṇaṃ dvāraṃ dviguṇamucchritam
ucchrayātpādavistīrṇā śākhā tadvadudumbarī | vistārātpādapratimādbāhulyaṃ śeṣayoḥ smṛtam
nṛpaṃ saptanavabhiḥ śākhābhistatpraśasyate | atha śākhācaturbhāge pratihārau niveśayet
śailamaṅgalyavihagaḥ śrīvṛkṣaḥ svastikairghaṭaiḥ | mānāṣṭamena1 bhāgena pratimā syātsapiṇḍikā
dvibhāgā pratimā tatra tṛtīyo bhāgapiṇḍikā | pūrve merurmahābāho kailāsaśca tathāpare
bhavanti cāpare vīra vimānacchadanaṃ tathā | samudrapadmagaruḍanandivarddhanakuñjarāḥ
gṛharājo vṛṣo haṃsaḥ sarvatobhadrako ghaṭaḥ | siṃho vṛṣaścatuṣkoṇaḥ ṣoḍaśāṣṭāśrayastathā
ityete viṃśatiḥ proktāḥ prāsādā yadunandana | yathoktānukrameṇaiva lakṣaṇāni vadāmi te

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
यो विस्तारो भवेत्तस्य द्विगुणा तत्समुन्नतिःyo vistāro bhavettasya dviguṇā tatsamunnatiḥ«какова его ширина, **вдвое против неё — высота**; которая ширина была бы его вдвойная тавысота
विस्तारार्धो भवेद्गर्भो भिन्नयोन्याः समन्ततःvistārārdho bhavedgarbho bhinnayonyāḥ samantataḥ«**в половину ширины да будет утроба** — со всех сторон от основания; ширинаполовинная была бы утроба отосновы совсехсторон
गर्भपादोनविस्तीर्णं द्वारं द्विगुणमुच्छ्रितम्garbhapādonavistīrṇaṃ dvāraṃ dviguṇamucchritam«дверь шириною на четверть меньше утробы, а высотою вдвое; утробычетвертьюменьшеширокая дверь вдвойная ввысоту
मानाष्टमेन भागेन प्रतिमा स्यात्सपिण्डिकाmānāṣṭamena bhāgena pratimā syātsapiṇḍikā«**восьмою долею меры** да будет изваяние с подножием; мерывосьмой долей изваяние было бы сподножием
द्विभागा प्रतिमा तत्र तृतीयो भागपिण्डिकाdvibhāgā pratimā tatra tṛtīyo bhāgapiṇḍikā«две доли — изваяние, третья доля — подножие; двухдольное изваяние там третья доляподножие
इत्येते विंशतिः प्रोक्ताः प्रासादा यदुनन्दनityete viṃśatiḥ proktāḥ prāsādā yadunandana«**двадцать этих** храмов провозглашены, о радость Яду; таковы эти двадцать провозглашённые храмы радостьЯду
Translation

«„Какова его ширина, вдвое против неё — высота; возвышение же — третье, и с ним равна будет опояска. В половину ширины да будет утроба — со всех сторон от основания. Дверь шириною на четверть меньше утробы, а высотою вдвое. Косяк шириною в четверть высоты, и так же порог. От ширины же толщина остальных двух помнится в четверть изваяния. Царю хвалится дверь о семи или девяти косяках. А в четвёртой части косяка да поставит он двух привратников. Скала, благовещая птица, дерево Шри, свастики и кувшины. Восьмою долею меры да будет изваяние с подножием: две доли — изваяние, третья доля — подножие. Первый — Меру, о долгорукий, и Кайласа — второй; и бывают иные, о герой, и Виманаччхадана; Самудра, Падма, Гаруда, Нандивардхана, Куньджара, Грихараджа, Вриша, Хамса, Сарватобхадрака, Гхата, Симха, Вриша, Четырёхугольный, Шестнадцатигранный и Восьмиопорный. Двадцать этих храмов провозглашены, о радость Яду; в названном же порядке поведаю тебе их признаки“».

Version

e711b1573247 · published Aug 19, 2026, 2:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with