Bhaviṣya Purāṇa
The Solar Initiation1.149.10-20
766 / 3103
LinuxTurn pages
Bhaviṣya Purāṇa · 1.149.10-20
Devanāgarī

चतुर्द्वारं भवेदेवमैन्द्रद्वारं प्रकल्पयेत् । अपराह्णेऽथ पूर्वाह्णे वरुणमावाहयेत्सदा
द्वाराण्येतानि संवर्त्य यथोक्तविधिना यजेत् । यथोक्ता देवताः सर्वाः स्वमन्त्रैरेव भक्तितः
चक्रमेवं समुद्दिष्टं यजनार्थं मया तव । यज्ञेनानेन सम्बद्धो दीक्षितश्चार्कमण्डले ॥ इत्थं मे भानुना पूर्वमिदमुक्तं वरानन
साम्ब उवाच के मन्त्राश्चक्रयज्ञेऽस्मिन्देवतानां प्रकीर्तिताः । यज्ञक्रमश्च कः प्रोक्तो रूपं किं च पृथक्पृथक्
वासुदेव उवाच खषोल्कं हदयाध्यक्षं पूर्वोक्ते कमले यजेत् । कर्णिकायां दलेष्वेवमङ्गानि हृदयादि च
नाममन्त्राश्चतुर्थ्यंतास्तेषां पूर्वोक्तकोटयः । नमस्कारश्च सर्वत्र एष एव विधिः स्मृतः
स्वाहान्ता होमकाले च कर्मस्वन्येषु ते पुनः । यथा कर्मावसानाश्च प्रयोक्तव्याः समासतः
ॐ खषोल्काय विद्महे दिवाकराय धीमहि । तन्नः सूर्यः प्रचोदयात्
सावित्री च महाबाहो चतुर्विंशाक्षरा मता । सर्वतत्त्वमयी पुण्या ब्रह्मगोत्रार्कवल्लभा
एवं मन्त्राः प्रयोक्तव्याः सर्वकर्मस्वतंद्रितैः । अन्यथा विफलं कर्म भवेदिह परत्र च
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन मन्त्राञ्ज्ञात्वा विधिं तथा । यथावत्कर्म तत्कृत्वा साधयेदीप्सितं फलम्

Transliteration (IAST)

caturdvāraṃ bhavedevamaindradvāraṃ prakalpayet | aparāhṇe'tha pūrvāhṇe varuṇamāvāhayetsadā
dvārāṇyetāni saṃvartya yathoktavidhinā yajet | yathoktā devatāḥ sarvāḥ svamantraireva bhaktitaḥ
cakramevaṃ samuddiṣṭaṃ yajanārthaṃ mayā tava | yajñenānena sambaddho dīkṣitaścārkamaṇḍale || itthaṃ me bhānunā pūrvamidamuktaṃ varānana
sāmba uvāca ke mantrāścakrayajñe'smindevatānāṃ prakīrtitāḥ | yajñakramaśca kaḥ prokto rūpaṃ kiṃ ca pṛthakpṛthak
vāsudeva uvāca khaṣolkaṃ hadayādhyakṣaṃ pūrvokte kamale yajet | karṇikāyāṃ daleṣvevamaṅgāni hṛdayādi ca
nāmamantrāścaturthyaṃtāsteṣāṃ pūrvoktakoṭayaḥ | namaskāraśca sarvatra eṣa eva vidhiḥ smṛtaḥ
svāhāntā homakāle ca karmasvanyeṣu te punaḥ | yathā karmāvasānāśca prayoktavyāḥ samāsataḥ
oṃ khaṣolkāya vidmahe divākarāya dhīmahi | tannaḥ sūryaḥ pracodayāt
sāvitrī ca mahābāho caturviṃśākṣarā matā | sarvatattvamayī puṇyā brahmagotrārkavallabhā
evaṃ mantrāḥ prayoktavyāḥ sarvakarmasvataṃdritaiḥ | anyathā viphalaṃ karma bhavediha paratra ca
tasmātsarvaprayatnena mantrāñjñātvā vidhiṃ tathā | yathāvatkarma tatkṛtvā sādhayedīpsitaṃ phalam

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
चतुर्द्वारं भवेदेवमैन्द्रद्वारं प्रकल्पयेत्caturdvāraṃ bhavedevamaindradvāraṃ prakalpayet«**четверовратным да будет оно**; и Индрины врата да разметит; четверовратное было бы так Индрины врата даразметит
यज्ञेनानेन सम्बद्धो दीक्षितश्चार्कमण्डलेyajñenānena sambaddho dīkṣitaścārkamaṇḍale«**связанный этою жертвою, посвящается он в солнечном круге**; жертвоюэтою связанный посвящённый всолнечномкруге
खषोल्कं हदयाध्यक्षं पूर्वोक्ते कमले यजेत्khaṣolkaṃ hadayādhyakṣaṃ pūrvokte kamale yajet«**Кхашолке, надзирателю сердца, да жертвует в оном лотосе**; Кхашолку сердцанадзирателя вранеесказанном лотосе дажертвует
ओं खषोल्काय विद्महे दिवाकराय धीमहिoṃ khaṣolkāya vidmahe divākarāya dhīmahi«**«ом, кхашолку познаём, о Творящем день размышляем**; ом Кхашолку познаём Творящегодень размышляем
तन्नः सूर्यः प्रचोदयात्tannaḥ sūryaḥ pracodayāt**да подвигнет нас на то Солнце»**; то нас Солнце дапобудит
सावित्री च महाबाहो चतुर्विंशाक्षरा मताsāvitrī ca mahābāho caturviṃśākṣarā matā«**и савитри полагается в двадцать четыре слога**; савитри долгорукий двадцатичетырёхслоговая полагаемая
Translation

«„Четверовратным да будет оно; и Индрины врата да разметит. В послеполуденный час и до полудня да призывает он всегда Варуну. Замкнув эти врата, да жертвует по чину, как сказано; и все божества, как сказано, — собственными их заговорами, с преданностью. Так колесо означено мною тебе ради жертвы: связанный этою жертвою, посвящается он в солнечном круге. Так мне это некогда сказано Бхану, о прекрасноликий“. Самба сказал: „Какие заговоры божеств провозглашены в этой колесной жертве? И каков порядок жертвы, и каков облик каждого порознь?“ Васудева сказал: „Кхашолке, надзирателю сердца, да жертвует в оном лотосе; в околоплоднике и на лепестках — части, с сердца начиная. Имённые заговоры оканчиваются четвёртым падежом, и коти их — как сказано прежде; и поклон повсюду — таков помнится чин. Оканчивающиеся на «сваха» — во время возлияния, а в прочих делах — вновь по-иному, соразмерно концу дела, — их и должно применять вкратце. «Ом, Кхашолку познаём, о Творящем день размышляем: да подвигнет нас на то Солнце». И савитри, о долгорукий, полагается в двадцать четыре слога — из всех начал состоящая, святая, Солнцу рода Брахмы любезная. Так заговоры должно применять во всех делах неустанным; иначе дело станет бесплодным и здесь, и в ином мире“».

Version

04c22420ac6f · published Aug 19, 2026, 5:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with