Bhaviṣya Purāṇa
The Canon of the Divine Image2.12.1-6
1295 / 3103
LinuxTurn pages
Bhaviṣya Purāṇa · 2.12.1-6
Devanāgarī

प्रतिमालक्षणवर्णनम् ॥ सूत उवाच ॥ ॥ प्रतिमालक्षणं वक्ष्ये यथाशास्त्रमतं द्विजाः ॥ प्रतिमां लक्षणैर्हीनां गृहीतां नैव पूजयेत्
शैलजा दारुजा ताम्री मृद्भवा सर्वकामदा ॥ एकहस्ता द्विहस्ता वा सार्धहस्ता तथापि वा
प्रासादमानमथवा अथवा सर्वलक्षणम् ॥ अष्टांगुलोत्सेधकं च न गेहेऽर्चयेत्कृती
देवागारस्य यद्द्वारं तस्मादष्टांगुलेन तु ॥ त्रिभागपिंडिका कार्या द्वौ भागौ प्रतिमा भवेत्
अंगुलं वै भवेद्वृद्धिरशीतिश्चतुरुत्तरा ॥ विस्तारमानतः कार्यं वदनं द्वादशांगुलम्
मुखत्रिभागे चिबुकं ललाटं नासिकां तथा ॥ कर्णौ नासिकया ग्रीवातुल्यौ वा नियतौ तु यौ

Transliteration (IAST)

pratimālakṣaṇavarṇanam || sūta uvāca || || pratimālakṣaṇaṃ vakṣye yathāśāstramataṃ dvijāḥ || pratimāṃ lakṣaṇairhīnāṃ gṛhītāṃ naiva pūjayet
śailajā dārujā tāmrī mṛdbhavā sarvakāmadā || ekahastā dvihastā vā sārdhahastā tathāpi vā
prāsādamānamathavā athavā sarvalakṣaṇam || aṣṭāṃgulotsedhakaṃ ca na gehe'rcayetkṛtī
devāgārasya yaddvāraṃ tasmādaṣṭāṃgulena tu || tribhāgapiṃḍikā kāryā dvau bhāgau pratimā bhavet
aṃgulaṃ vai bhavedvṛddhiraśītiścaturuttarā || vistāramānataḥ kāryaṃ vadanaṃ dvādaśāṃgulam
mukhatribhāge cibukaṃ lalāṭaṃ nāsikāṃ tathā || karṇau nāsikayā grīvātulyau vā niyatau tu yau

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
प्रतिमालक्षणं वक्ष्ये यथाशास्त्रमतं द्विजाःpratimālakṣaṇaṃ vakṣye yathāśāstramataṃ dvijāḥ**поведаю признаки изваяния, как одобрено шастрою**, о дваждырождённые; изваянияпризнаки поведаю шастройодобренное дваждырождённые
प्रतिमां लक्षणैर्हीनां गृहीतां नैव पूजयेत्pratimāṃ lakṣaṇairhīnāṃ gṛhītāṃ naiva pūjayet**изваяния, признаков лишённого, и приобретённого, да не чтит**; изваяние признаковлишённое приобретённое не чтит
शैलजा दारुजा ताम्री मृद्भवा सर्वकामदाśailajā dārujā tāmrī mṛdbhavā sarvakāmadā**из камня, из дерева, медное, из глины — все желания дающее**; изкамня издерева медное изглины всежеланиядающее
त्रिभागपिंडिका कार्या द्वौ भागौ प्रतिमा भवेत्tribhāgapiṃḍikā kāryā dvau bhāgau pratimā bhavet**подножие творить в треть, а изваяние да будет в две доли**; третьподножие творимое двечасти изваяние бывает
अंगुलं वै भवेद्वृद्धिरशीतिश्चतुरुत्तराaṃgulaṃ vai bhavedvṛddhiraśītiścaturuttarā**прирост да будет в палец; восемьдесят и сверх того четыре**; палец будет прирост восемьдесят четырёхсверх
विस्तारमानतः कार्यं वदनं द्वादशांगुलम्vistāramānataḥ kāryaṃ vadanaṃ dvādaśāṃgulam**по мере ширины творить лицо в двенадцать пальцев**; ширинымерой творимое лицо двенадцатьпальцев
Translation

«Сута сказал: „Поведаю признаки изваяния, как одобрено шастрою, о дваждырождённые: изваяния, признаков лишённого, и приобретённого, да не чтит. Из камня, из дерева, медное, из глины — все желания дающее; в один локоть, в два локтя или в полтора; или по мере храма, или со всеми признаками. И в восемь пальцев высотою в доме умелый да не чтит. От двери божьего дома — на восемь пальцев; подножие творить в треть, а изваяние да будет в две доли. Прирост да будет в палец; восемьдесят и сверх того четыре. По мере ширины творить лицо в двенадцать пальцев“».

Version

076c11c38e6a · published Aug 20, 2026, 2:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with