Nārada
रोहिणीचन्द्रशयनव्रतविधिवर्णनम् ॥ नारद उवाच ॥ ॥ दीर्घायुरारोग्यकुलादिवृद्धियुक्तः पुमान्येन गुणान्वितः स्यात् ॥ मुहुर्मुहुर्जन्मनि येन सम्यग्व्रतं मम ब्रूहि तदिंदुमौलेः
॥ श्रीभगवानुवाच ॥ ॥ त्वया पृष्टमिदं सम्यगमुत्राक्षयकारकम् ॥ रहस्यं ते प्रवक्ष्यामि यत्पुराणविदो विदुः
रोहिणीचन्द्रशयनं नाम व्रतमिहोत्तमम् ॥ तस्मिन्नारायणस्यार्च्चामर्च्चयेदिंदुनामभिः
यदा सोमदिनयुक्ता भवेत्पंचदशी क्वचित् ॥ अथ वा ब्रह्मनक्षत्रं पौर्णमास्यां प्रजायते
तदा स्नानं नरः कुर्यात्पंचगव्यं च सर्षपैः ॥ आप्यायस्वेति च जपेद्विद्वानष्टशतं पुनः
शूद्रोऽपि परया भक्त्या पाखंडालापवर्जितः ॥ सोमाय वरदायाथ विष्णवे च नमोनमः
कृतजप्यः स्वभवनमागत्य मधुसूदनम् ॥ पूजयेत्फलपुष्पैश्च सोमनामानि कीर्तयेत्
सोमाय शांताय नमोऽस्तु पादावनंतनाम्ने ह्यनुजानु जंघे ॥ ऊरुद्वयं चापि वृकोदराय संपूजयेन्मेढ्रमनंगबाहवे
rohiṇīcandraśayanavratavidhivarṇanam || nārada uvāca || || dīrghāyurārogyakulādivṛddhiyuktaḥ pumānyena guṇānvitaḥ syāt || muhurmuhurjanmani yena samyagvrataṃ mama brūhi tadiṃdumauleḥ
|| śrībhagavānuvāca || || tvayā pṛṣṭamidaṃ samyagamutrākṣayakārakam || rahasyaṃ te pravakṣyāmi yatpurāṇavido viduḥ
rohiṇīcandraśayanaṃ nāma vratamihottamam || tasminnārāyaṇasyārccāmarccayediṃdunāmabhiḥ
yadā somadinayuktā bhavetpaṃcadaśī kvacit || atha vā brahmanakṣatraṃ paurṇamāsyāṃ prajāyate
tadā snānaṃ naraḥ kuryātpaṃcagavyaṃ ca sarṣapaiḥ || āpyāyasveti ca japedvidvānaṣṭaśataṃ punaḥ
śūdro'pi parayā bhaktyā pākhaṃḍālāpavarjitaḥ || somāya varadāyātha viṣṇave ca namonamaḥ
kṛtajapyaḥ svabhavanamāgatya madhusūdanam || pūjayetphalapuṣpaiśca somanāmāni kīrtayet
somāya śāṃtāya namo'stu pādāvanaṃtanāmne hyanujānu jaṃghe || ūrudvayaṃ cāpi vṛkodarāya saṃpūjayenmeḍhramanaṃgabāhave
«Нарада сказал: „Каким [обетом] муж бывает долголетен, здрав, с приростом рода и наделён достоинствами, — раз за разом, в рождении за рождением, как должно? Поведай мне тот обет Луннодиадемного“. Шри-Бхагаван сказал: „Хорошо спрошено тобою сие, творящее неистощимое в ином мире; тайну поведаю тебе, какую знают ведающие пураны. Зовомый ложем Рохини и Месяца — отменнейший здесь обет; в нём изваяние Нараяны да почитает он именами Месяца. Когда где-либо пятнадцатый день соединится с днём Сомы, или же когда в полнолуние приходится звезда Брахмы, — тогда да сотворит человек омовение пятью коровьими и горчицею; и «апьяясва» да шепчет учёный сто восемь раз. И шудра тоже, с высшею преданностью, чуждый еретических разговоров: «Соме, подателю дара, и Вишну — поклон и поклон». Сотворив шептание, придя в своё жилище, да почтит он Мадхусудану плодами и цветами и да возгласит имена Месяца“».
4aff12a3dc89 · published Aug 21, 2026, 4:45:43 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Мухур мухур джанмани — «раз за разом, в рождении за рождением». Просят не однажды, а на все рождения. Мера просьбы задана вперёд. Просят не однажды, а на все рождения.
Кулади-вриддхи — «с приростом рода». Среди желаемого — прирост рода. Просят о доме, а не о небе. Среди желаемого — прирост рода: просят о доме.
Нараянасьярчам индунамабхих — «изваяние Нараяны — именами Месяца». Стоит образ Нараяны, а зовут его именами Месяца. Двоих сводят в одном изображении. Стоит образ Нараяны, а зовут его именами Месяца.
Панчагавьям ча саршапаих — «пятью коровьими и горчицею». Омовение творят коровьим и горчицею — снадобьем домашним. Начало обряда простое. Омовение творят коровьим и горчицею: начало простое.
Шудро'пи парая бхактья — «и шудра тоже, с высшею преданностью». Шудру называют прямо, и притом «с высшею преданностью». Условие ему — не рождение, а сердце. Шудру называют прямо: условие ему — не рождение, а сердце.
Сомая варадая вишнаве ча — «Соме, подателю дара, и Вишну». Шудре дают короткое речение вместо ста восьми. Устав приноровляют к тому, кто его творит. Шудре дают короткое речение вместо ста восьми.