ब्रह्मोवाच । भारतं संप्रवक्ष्यामि भारावतरणं भुवः । चक्रे कृष्णो युध्यमानः पाण्डवादिनिमित्ततः
विष्णुनाभ्यब्जतो ब्रह्मा ब्रह्मपुत्रो ऽत्रिरत्रितः । सोमस्ततो बुधस्तस्मादिलायां च पुरूरवाः
तस्यायुस्तत्र वंशे ऽभूद्ययातिर्भरतः कुरुः । शन्तनुस्तस्य वंशे ऽभूद्गङ्गायां शन्तनोः सुतः
भीष्मः सर्वगुणैयुक्तो ब्रह्मवैवर्तपारगः
शन्तनोः सत्यवत्यां च द्वौ पुत्रौ संबभूवतुः । चित्राङ्गदन्तु गन्धर्वः पुत्रं चित्राङ्गदो ऽवधीत्
अन्यो विचित्रवीर्यो ऽभूत्काशीराजसुतापतिः । विचित्रवीर्ये स्वर्याते व्यासात्तत्क्षेत्रतो ऽभवत्
धृतराष्टो ऽम्बिकापुत्रः पाण्डुराम्बालिकासुतः । भुजिष्यायान्तु विदुरो गान्धार्यां धृतराष्ट्रतः
दुर्योधनप्रधानास्तु शतसंख्या महाबलाः । पाण्डोः कुन्त्याञ्च माद्यां च पञ्च पुत्राः प्रजज्ञिरे
युधिष्ठिरो भीमसेनो ह्यर्जुनो नकुलस्तथा । सहदेवश्च पञ्चैते महाबलपराक्रमाः
कुरुपाण्डवयोर्वैरं दैवयो गाद्बभूव ह । दुर्योधनेनाधीरेण पाण्डवाः समुपद्रुताः
brahmovāca / bhārataṃ saṃpravakṣyāmi bhārāvataraṇaṃ bhuvaḥ / cakre kṛṣṇo yudhyamānaḥ pāṇḍavādinimittataḥ
viṣṇunābhyabjato brahmā brahmaputro 'triratritaḥ / somastato budhastasmādilāyāṃ ca purūravāḥ
tasyāyustatra vaṃśe 'bhūdyayātirbharataḥ kuruḥ / śantanustasya vaṃśe 'bhūdgaṅgāyāṃ śantanoḥ sutaḥ
bhīṣmaḥ sarvaguṇaiyukto brahmavaivartapāragaḥ
śantanoḥ satyavatyāṃ ca dvau putrau saṃbabhūvatuḥ / citrāṅgadantu gandharvaḥ putraṃ citrāṅgado 'vadhīt
anyo vicitravīryo 'bhūtkāśīrājasutāpatiḥ / vicitravīrye svaryāte vyāsāttatkṣetrato 'bhavat
dhṛtarāṣṭo 'mbikāputraḥ pāṇḍurāmbālikāsutaḥ / bhujiṣyāyāntu viduro gāndhāryāṃ dhṛtarāṣṭrataḥ
duryodhanapradhānāstu śatasaṃkhyā mahābalāḥ / pāṇḍoḥ kuntyāñca mādyāṃ ca pañca putrāḥ prajajñire
yudhiṣṭhiro bhīmaseno hyarjuno nakulastathā / sahadevaśca pañcaite mahābalaparākramāḥ
kurupāṇḍavayorvairaṃ daivayo gādbabhūva ha / duryodhanenādhīreṇa pāṇḍavāḥ samupadrutāḥ
Брахма сказал: изреку Бхарату. Снятие бремени земли совершил Кришна, сражающийся, а поводом были Пандавы и прочие. Из лотоса пупа Вишну — Брахма, сын Брахмы Атри, от Атри — Сома, затем Будха, а от него, от Илы, — Пуруравас; в роду его был Аюс, затем Яяти, Бхарата и Куру; в роду его был Шантану, а от Ганги у Шантану сын — Бхишма, наделённый всеми достоинствами, достигший предела Брахмавайварты. От Сатьявати у Шантану родились двое сыновей; Читрангаду же убил гандхарва Читрангада. Другой был Вичитравирья, супруг дочерей царя Каши; а когда Вичитравирья ушёл на небо, от Вьясы, от его поля, родились Дхритараштра, сын Амбики, и Панду, сын Амбалики, а от служанки — Видура. От Дхритараштры у Гандхари — сто числом великомощных во главе с Дурьодханой; а у Панду от Кунти и от Мадри родились пятеро сыновей: Юдхиштхира, Бхимасена, Арджуна, Накула и Сахадева — пятеро этих, великой силы и доблести. Вражда Куру и Пандавов вышла по судьбе, и нестойким Дурьодханой Пандавы были теснимы.
9a5f586827d2 · published Sep 2, 2026, 1:50:20 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Причина войны названа дважды и по-разному: в первом стихе — снятие бремени земли, в десятом — стечение судьбы. Обе причины оставлены рядом, и ни одна не отменяет другой.
Пандавы прямо названы «поводом»: не они ведут войну, а через них её ведёт Кришна. Так задан весь дальнейший пересказ.
Читрангаду убивает гандхарва с тем же именем. Совпадение имён отмечено как обстоятельство гибели и оставлено без объяснения.