Harivamsa
Озеро Вайбхраджа, Брахмадатта и уход йогиновHV 18.13-23
95 / 607
Harivamsa · HV 18.13-23
Devanāgarī

यत्र ते शकुना राजंश् चत्वारो योगधर्मिणः योगभ्रष्टास् त्रयश् चैव देहन्यासकृतो ऽभवन् ॥
काम्पिल्ये नगरे ते तु ब्रह्मदत्तपुरोगमाः जाताः सप्त महात्मानः सर्वे विगतकल्मषाः स्मृतिमन्तो ऽत्र चत्वारस् त्रयस् तु परिमोहिताः ॥
स्वतन्त्रस् त्व् अणुहाज् जज्ञे ब्रह्मदत्तो महायशाः यथास्यासीत् पक्षिभावे संकल्पः पूर्वचिन्तितः ॥
छिद्रदर्शी सुनेत्रश् च तथा बाभ्रव्यवत्सयोः जातौ श्रोत्रियदायादौ वेदवेदाङ्गपारगौ ॥
सखायौ ब्रह्मदत्तस्य पूर्वजातिसहोषितौ पाञ्चालः पञ्चमस् तत्र कण्डरीकस् तथापरः ॥
पाञ्चालो बह्वृचस् त्व् आसीद् आचार्यत्वं चकार ह द्विवेदः कण्डरीकस् तु छन्दोगो ऽध्वर्युर् एव च ॥
सर्वसत्त्वरुतज्ञश् च राजासीद् अणुहात्मजः पाञ्चालकण्डरीकाभ्यां तस्य संविद् अभूत् तदा ॥
ते ग्राम्यधर्मनिरताः कामस्य वशवर्तिनः पूर्वजातिकृतेनासन् धर्मकामार्थकोविदाः ॥
अणुहस् तु नृपश्रेष्ठो ब्रह्मदत्तम् अकल्मषम् अभिषिच्य तदा राज्ये परां गतिम् अवाप्तवान् ॥
ब्रह्मदत्तस्य भार्या तु देवलस्यात्मजाभवत् असितस्य योगदुर्धर्षा संनतिर् नाम भारत ॥
ताम् एकभावसंयुक्तां लेभे कन्याम् अनुत्तमाम् संनतिं संनतिमतीं देवलाद् योगधर्मिणीम् ॥

Transliteration (IAST)

yatra te śakunā rājaṃś catvāro yogadharmiṇaḥ yogabhraṣṭās trayaś caiva dehanyāsakṛto 'bhavan ||
kāmpilye nagare te tu brahmadattapurogamāḥ jātāḥ sapta mahātmānaḥ sarve vigatakalmaṣāḥ smṛtimanto 'tra catvāras trayas tu parimohitāḥ ||
svatantras tv aṇuhāj jajñe brahmadatto mahāyaśāḥ yathāsyāsīt pakṣibhāve saṃkalpaḥ pūrvacintitaḥ ||
chidradarśī sunetraś ca tathā bābhravyavatsayoḥ jātau śrotriyadāyādau vedavedāṅgapāragau ||
sakhāyau brahmadattasya pūrvajātisahoṣitau pāñcālaḥ pañcamas tatra kaṇḍarīkas tathāparaḥ ||
pāñcālo bahvṛcas tv āsīd ācāryatvaṃ cakāra ha dvivedaḥ kaṇḍarīkas tu chandogo 'dhvaryur eva ca ||
sarvasattvarutajñaś ca rājāsīd aṇuhātmajaḥ pāñcālakaṇḍarīkābhyāṃ tasya saṃvid abhūt tadā ||
te grāmyadharmaniratāḥ kāmasya vaśavartinaḥ pūrvajātikṛtenāsan dharmakāmārthakovidāḥ ||
aṇuhas tu nṛpaśreṣṭho brahmadattam akalmaṣam abhiṣicya tadā rājye parāṃ gatim avāptavān ||
brahmadattasya bhāryā tu devalasyātmajābhavat asitasya yogadurdharṣā saṃnatir nāma bhārata ||
tām ekabhāvasaṃyuktāṃ lebhe kanyām anuttamām saṃnatiṃ saṃnatimatīṃ devalād yogadharmiṇīm ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
यत्र ते शकुना राजंश्yatra te śakunā rājaṃśгде те птицы, царь; там, где эти птицы, государь
चत्वारो योगधर्मिणःcatvāro yogadharmiṇaḥчетверо, следующие дхарме йоги; четыре носителя йогического закона
योगभ्रष्टास् त्रयश् चैवyogabhraṣṭās trayaś caivaи трое отпавших от йоги; три йогабхрашты
देहन्यासकृतो ऽभवन्dehanyāsakṛto 'bhavanстали оставившими тело; совершили оставление тел
काम्पिल्ये नगरे ते तुkāmpilye nagare te tuв городе Кампилье они же; они же в Кампилье
ब्रह्मदत्तपुरोगमाःbrahmadattapurogamāḥс Брахмадаттой во главе; предводимые Брахмадаттой
जाताः सप्त महात्मानःjātāḥ sapta mahātmānaḥродились семь великих душ; семеро махатм появились
सर्वे विगतकल्मषाःsarve vigatakalmaṣāḥвсе ушедшие от скверны; все свободные от греха
स्मृतिमन्तो ऽत्र चत्वारस्smṛtimanto 'tra catvārasчетверо здесь имели память; четверо сохранили воспоминание
त्रयस् तु परिमोहिताःtrayas tu parimohitāḥтрое же были полностью смущены; а трое пребывали в заблуждении
स्वतन्त्रस् त्व् अणुहाज् जज्ञेsvatantras tv aṇuhāj jajñeСватантра же от Анухи родился; Сватантра появился как сын Анухи
ब्रह्मदत्तो महायशाःbrahmadatto mahāyaśāḥБрахмадатта великославный; знаменитый Брахмадатта
यथास्यासीत् पक्षिभावेyathāsyāsīt pakṣibhāveкак у него было в птичьем состоянии; как было в бытии птицей
संकल्पः पूर्वचिन्तितःsaṃkalpaḥ pūrvacintitaḥпрежде обдуманное намерение; ранний мысленный замысел
छिद्रदर्शी सुनेत्रश् चchidradarśī sunetraś caЧхидрадарши и Сунетра; Видящий изъян и Доброокий
तथा बाभ्रव्यवत्सयोःtathā bābhravyavatsayoḥтакже у Бабхравьи и Ватсы; родились у Бабхравьи и Ватсы
जातौ श्रोत्रियदायादौjātau śrotriyadāyādauв рождении наследников шротриев; родившись потомками ведийских брахманов
वेदवेदाङ्गपारगौvedavedāṅgapāragauперешедшие Веду и веданги; знатоки Веды и её частей
सखायौ ब्रह्मदत्तस्यsakhāyau brahmadattasyaдрузья Брахмадатты; товарищи Брахмадатты
पूर्वजातिसहोषितौpūrvajātisahoṣitauжившие вместе в прежнем рождении; бывшие спутниками прошлой жизни
पाञ्चालः पञ्चमस् तत्रpāñcālaḥ pañcamas tatraПанчала там пятым; Панчала был пятым
कण्डरीकस् तथापरःkaṇḍarīkas tathāparaḥКандарика также другой; а другой был Кандарика
पाञ्चालो बह्वृचस् त्व् आसीद्pāñcālo bahvṛcas tv āsīdПанчала был бахврича; Панчала был знатоком Ригведы
आचार्यत्वं चकार हācāryatvaṃ cakāra haон исполнял учительство; стал наставником
द्विवेदः कण्डरीकस् तुdvivedaḥ kaṇḍarīkas tuДвиведа и Кандарика же; Двиведа, а также Кандарика
छन्दोगो ऽध्वर्युर् एव चchandogo 'dhvaryur eva caпевец Самы и адхварью; чхандога и жрец Адхварью
सर्वसत्त्वरुतज्ञश् चsarvasattvarutajñaś caи знающий голоса всех существ; понимающий речь всех живых
राजासीद् अणुहात्मजःrājāsīd aṇuhātmajaḥцарём был сын Анухи; владыкой был потомок Анухи
पाञ्चालकण्डरीकाभ्यांpāñcālakaṇḍarīkābhyāṃПанчалой и Кандарикой; через Панчалу и Кандарику
तस्य संविद् अभूत् तदाtasya saṃvid abhūt tadāу него тогда возникло понимание; ему тогда пришло осознание
ते ग्राम्यधर्मनिरताःte grāmyadharmaniratāḥони были заняты мирской дхармой; они следовали сельско-мирскому порядку
कामस्य वशवर्तिनःkāmasya vaśavartinaḥнаходящиеся под властью желания; подчинённые каме
पूर्वजातिकृतेनासन्pūrvajātikṛtenāsanблагодаря сделанному в прежнем рождении; из-за кармы прошлой жизни
धर्मकामार्थकोविदाःdharmakāmārthakovidāḥзнатоки дхармы, желания и пользы; ведающие дхарму, каму и артху
अणुहस् तु नृपश्रेष्ठोaṇuhas tu nṛpaśreṣṭhoАнуха же, лучший царей; царь Ануха, превосходный владыка
ब्रह्मदत्तम् अकल्मषम्brahmadattam akalmaṣamбезупречного Брахмадатту; чистого Брахмадатту
अभिषिच्य तदा राज्येabhiṣicya tadā rājyeпомазав тогда на царство; посвятив в правление
परां गतिम् अवाप्तवान्parāṃ gatim avāptavānдостиг высшего пути; обрёл высшее состояние
ब्रह्मदत्तस्य भार्या तुbrahmadattasya bhāryā tuженой же Брахмадатты; супругой Брахмадатты
देवलस्यात्मजाभवत्devalasyātmajābhavatбыла дочь Девалы; стала дочь Девалы
असितस्य योगदुर्धर्षाasitasya yogadurdharṣāйогой неодолимая дочь Аситы; неприступная в йоге дочь Аситы
संनतिर् नाम भारतsaṃnatir nāma bhārataпо имени Самнати, Бхарата; Самнати по имени, потомок Бхараты
ताम् एकभावसंयुक्तांtām ekabhāvasaṃyuktāṃеё, соединённую с единством чувства; её, преданную одному сердцем
लेभे कन्याम् अनुत्तमाम्lebhe kanyām anuttamāmон получил деву непревзойдённую; обрёл эту лучшую девушку
संनतिं संनतिमतींsaṃnatiṃ saṃnatimatīṃСамнати, полную смирения; почтительную Самнати
देवलाद् योगधर्मिणीम्devalād yogadharmiṇīmот Девалы, йогической дхармы; дочь Девалы, следующую йоге
Translation

«Там, о царь, четыре птицы следовали дхарме йоги, а трое, отпавшие от йоги, оставили тела. В городе Кампилье семеро великих душ во главе с Брахмадаттой родились вновь, все свободные от скверны: четверо сохранили память, а трое были омрачены. Сватантра родился от Анухи как великославный Брахмадатта, согласно тому замыслу, который он прежде обдумал в птичьем состоянии. Чхидрадарши и Сунетра родились наследниками шротриев в родах Бабхравьи и Ватсы, знатоками Веды и веданг. Они стали друзьями Брахмадатты, с которыми он жил вместе в прежнем рождении; пятым был Панчала, а другим — Кандарика. Панчала был бахврича и стал учителем; Кандарика был Двиведа, чхандога и адхварью. Сын Анухи стал царём, знающим голоса всех существ, и благодаря Панчале и Кандарике у него тогда пробудилось понимание. Хотя они были заняты мирской дхармой и находились под властью желания, по силе прежней кармы они были сведущи в дхарме, каме и артхе. Лучший из царей Ануха помазал безупречного Брахмадатту на царство и достиг высшего пути. Женой Брахмадатты стала дочь Девалы, о Бхарата, Самнати по имени, дочь Аситы, неодолимая в йоге. Он получил эту непревзойдённую деву, преданную одному сердцем, почтительную Самнати, следующую дхарме йоги».

Version

2550a0d17c39 · published Jun 22, 2026, 3:30:43 AM UTC

Available inRU

Page between verses with