Harivamsa
Самоцвет Сьямантака и оправдание КришныHV 28.1-12
147 / 607
Harivamsa · HV 28.1-12
Devanāgarī

भजमानस्य पुत्रो ऽथ रथमुख्यो विदूरथः राजाधिदेवः शूरस् तु विदूरथसुतो ऽभवत् ॥
राजाधिदेवस्य सुता जज्ञिरे वीर्यवत्तराः दत्तातिदत्तौ बलिनौ शोणाश्वः श्वेतवाहनः ॥
शमी च दण्डशर्मा च दत्तशत्रुश् च शत्रुजित् श्रवणा च श्रविष्ठा च स्वसारौ संबभूवतुः ॥
शमीपुत्रः प्रतिक्षत्रः प्रतिक्षत्रस्य चात्मजः स्वयंभोजः स्वयंभोजाद् धृदिकः संबभूव ह ॥
तस्य पुत्रा बभूवुर् हि सर्वे भीमपराक्रमाः कृतवर्माग्रजस् तेषां शतधन्वा तु मध्यमः ॥
देवान्तश् च नरान्तश् च भिषग् वैतरणश् च यः सुदान्तश् चाधिदान्तश् च कीनाशो दामदम्भकौ ॥
देवान्तस्याभवत् पुत्रो विद्वान् कम्बलबर्हिषः असमौजास् तथा वीरो नासमौजाश् च ताव् उभौ ॥
अजातपुत्राय सुतान् प्रददाव् असमौजसे सुदंष्ट्रं च सुचारुं च कृष्णम् इत्य् अन्धकाः स्मृताः ॥
गान्धारी चैव माद्री च क्रोष्टोर् भार्ये बभूवतुः गान्धारी जनयाम् आस सुमित्रं मित्रनन्दनम् ॥
माद्री युधाजितं पुत्रं ततो वै देवमीढुषम् अनमित्रम् अमित्राणां जेतारं च महाबलम् ॥
अनमित्रसुतो निघ्नो निघ्नस्य द्वौ बभूवतुः प्रसेनश् चाथ सत्राजिच् छत्रुसेनाजिताव् उभौ ॥
प्रसेनो द्वारवत्यां तु निविशन्त्यां महामणिम् दिव्यं स्यमन्तकं नाम समुद्राद् उपलब्धवान् ॥

Transliteration (IAST)

bhajamānasya putro 'tha rathamukhyo vidūrathaḥ rājādhidevaḥ śūras tu vidūrathasuto 'bhavat ||
rājādhidevasya sutā jajñire vīryavattarāḥ dattātidattau balinau śoṇāśvaḥ śvetavāhanaḥ ||
śamī ca daṇḍaśarmā ca dattaśatruś ca śatrujit śravaṇā ca śraviṣṭhā ca svasārau saṃbabhūvatuḥ ||
śamīputraḥ pratikṣatraḥ pratikṣatrasya cātmajaḥ svayaṃbhojaḥ svayaṃbhojād dhṛdikaḥ saṃbabhūva ha ||
tasya putrā babhūvur hi sarve bhīmaparākramāḥ kṛtavarmāgrajas teṣāṃ śatadhanvā tu madhyamaḥ ||
devāntaś ca narāntaś ca bhiṣag vaitaraṇaś ca yaḥ sudāntaś cādhidāntaś ca kīnāśo dāmadambhakau ||
devāntasyābhavat putro vidvān kambalabarhiṣaḥ asamaujās tathā vīro nāsamaujāś ca tāv ubhau ||
ajātaputrāya sutān pradadāv asamaujase sudaṃṣṭraṃ ca sucāruṃ ca kṛṣṇam ity andhakāḥ smṛtāḥ ||
gāndhārī caiva mādrī ca kroṣṭor bhārye babhūvatuḥ gāndhārī janayām āsa sumitraṃ mitranandanam ||
mādrī yudhājitaṃ putraṃ tato vai devamīḍhuṣam anamitram amitrāṇāṃ jetāraṃ ca mahābalam ||
anamitrasuto nighno nighnasya dvau babhūvatuḥ prasenaś cātha satrājic chatrusenājitāv ubhau ||
praseno dvāravatyāṃ tu niviśantyāṃ mahāmaṇim divyaṃ syamantakaṃ nāma samudrād upalabdhavān ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
भजमानस्य पुत्रो ऽथbhajamānasya putro 'thaзатем сын Бхаджаманы; после этого потомок Бхаджаманы
रथमुख्यो विदूरथःrathamukhyo vidūrathaḥглавный колесничий Видурадха; Видурадха, лучший среди колесничих
राजाधिदेवः शूरस् तुrājādhidevaḥ śūras tuРаджадхидева, Шура же; Раджадхидева и Шура
विदूरथसुतो ऽभवत्vidūrathasuto 'bhavatбыл сыном Видурадхи; произошёл от Видурадхи
राजाधिदेवस्य सुताrājādhidevasya sutāсыновья Раджадхидевы; потомки Раджадхидевы
जज्ञिरे वीर्यवत्तराःjajñire vīryavattarāḥродились очень доблестными; появились весьма могучими
दत्तातिदत्तौ बलिनौdattātidattau balinauДатта и Атидатта, сильные; могучие Датта и Атидатта
शोणाश्वः श्वेतवाहनःśoṇāśvaḥ śvetavāhanaḥШонашва и Шветавахана; Шонашва, также Шветавахана
शमी च दण्डशर्मा चśamī ca daṇḍaśarmā caШами и Дандашарман; Шами, также Дандашарман
दत्तशत्रुश् च शत्रुजित्dattaśatruś ca śatrujitДатташатру и Шатруджит; Датташатру, также Шатруджит
श्रवणा च श्रविष्ठा चśravaṇā ca śraviṣṭhā caШравана и Шравиштха; Шравана, также Шравиштха
स्वसारौ संबभूवतुःsvasārau saṃbabhūvatuḥдве сестры появились; родились как сёстры
शमीपुत्रः प्रतिक्षत्रःśamīputraḥ pratikṣatraḥсын Шами Пратикшатра; Пратикшатра был сыном Шами
प्रतिक्षत्रस्य चात्मजःpratikṣatrasya cātmajaḥи сын Пратикшатры; потомком Пратикшатры
स्वयंभोजः स्वयंभोजाद्svayaṃbhojaḥ svayaṃbhojādот Сваямбходжи Сваямбходжа; Сваямбходжа от Сваямбходжи
धृदिकः संबभूव हdhṛdikaḥ saṃbabhūva haДхридика родился; появился Дхридика
तस्य पुत्रा बभूवुर् हिtasya putrā babhūvur hiего сыновья были ведь; у него появились потомки
सर्वे भीमपराक्रमाःsarve bhīmaparākramāḥвсе страшной доблести; все с грозной отвагой
कृतवर्माग्रजस् तेषांkṛtavarmāgrajas teṣāṃКритаварма был старшим среди них; Критаварма — их первенец
शतधन्वा तु मध्यमःśatadhanvā tu madhyamaḥа Шатадханван средний; Шатадханван же был средним
देवान्तश् च नरान्तश् चdevāntaś ca narāntaś caДеванта и Наранта; Деванта, также Наранта
भिषग् वैतरणश् च यःbhiṣag vaitaraṇaś ca yaḥБхишак и Вайтарана; Бхишак, а также Вайтарана
सुदान्तश् चाधिदान्तश् चsudāntaś cādhidāntaś caСуданта и Адхиданта; Суданта, также Адхиданта
कीनाशो दामदम्भकौkīnāśo dāmadambhakauКинаша, Дама и Дамбхака; Кинаша, также Дама-Дамбхака
देवान्तस्याभवत् पुत्रोdevāntasyābhavat putroсыном Деванты был; у Деванты родился сын
विद्वान् कम्बलबर्हिषःvidvān kambalabarhiṣaḥмудрый Камбалабархиша; знающий Камбалабархиша
असमौजास् तथा वीरोasamaujās tathā vīroАсамауджас, также герой; Асамауджас и доблестный
नासमौजाश् च ताव् उभौnāsamaujāś ca tāv ubhauи Насамауджас, они оба; Насамауджас, эти двое
अजातपुत्राय सुतान्ajātaputrāya sutānбездетному сыновей; тому, кто не имел сыновей, потомков
प्रददाव् असमौजसेpradadāv asamaujaseотдал Асамауджасу; передал Асамауджасу
सुदंष्ट्रं च सुचारुं चsudaṃṣṭraṃ ca sucāruṃ caСудамштру и Сучару; Судамштра, также Сучару
कृष्णम् इत्य् अन्धकाः स्मृताःkṛṣṇam ity andhakāḥ smṛtāḥи Кришну — так Андхаки названы; Кришна — так помнятся Андхаки
गान्धारी चैव माद्री चgāndhārī caiva mādrī caГандхари и также Мадри; Гандхари, равно Мадри
क्रोष्टोर् भार्ये बभूवतुःkroṣṭor bhārye babhūvatuḥдве жены Крошту были; стали супругами Крошту
गान्धारी जनयाम् आसgāndhārī janayām āsaГандхари родила; Гандхари произвела
सुमित्रं मित्रनन्दनम्sumitraṃ mitranandanamСумитру, радующего друзей; Сумитру, усладу друзей
माद्री युधाजितं पुत्रंmādrī yudhājitaṃ putraṃМадри сына Юдхаджита; Мадри родила Юдхаджита
ततो वै देवमीढुषम्tato vai devamīḍhuṣamзатем же Девамидхуша; после него Девамидхуша
अनमित्रम् अमित्राणांanamitram amitrāṇāṃАнамитру для врагов; Анамитру среди недругов
जेतारं च महाबलम्jetāraṃ ca mahābalamи победителя, великосильного; могучего победителя
अनमित्रसुतो निघ्नोanamitrasuto nighnoсын Анамитры Нигхна; Нигхна был сыном Анамитры
निघ्नस्य द्वौ बभूवतुःnighnasya dvau babhūvatuḥу Нигхны двое были; у Нигхны было два сына
प्रसेनश् चाथ सत्राजिच्prasenaś cātha satrājicПрасена и затем Сатраджит; Прасена, потом Сатраджит
छत्रुसेनाजिताव् उभौchatrusenājitāv ubhauоба, Шатрусена и Аджита; Шатрусена и Аджита, оба
प्रसेनो द्वारवत्यां तुpraseno dvāravatyāṃ tuПрасена же в Дваравати; Прасена в Дваравати
निविशन्त्यां महामणिम्niviśantyāṃ mahāmaṇimкогда она заселялась, великий камень; при её основании великий самоцвет
दिव्यं स्यमन्तकं नामdivyaṃ syamantakaṃ nāmaбожественный по имени Сьямантака; небесный, называемый Сьямантака
समुद्राद् उपलब्धवान्samudrād upalabdhavānиз океана получил; обрёл из моря
Translation

Вайшампаяна сказал: «Сыном Бхаджаманы был Видурадха, лучший среди колесничих; Раджадхидева и Шура были сыновьями Видурадхи. У Раджадхидевы родились очень доблестные сыновья: могучие Датта и Атидатта, Шонашва и Шветавахана, Шами, Дандашарман, Датташатру и Шатруджит; Шравана и Шравиштха появились как сёстры. Сыном Шами был Пратикшатра, а потомком Пратикшатры — Сваямбходжа; от Сваямбходжи родился Дхридика. Его сыновья были все грозной доблести: старшим среди них был Критаварма, средним — Шатадханван. Далее были Деванта, Наранта, Бхишак, Вайтарана, Суданта, Адхиданта, Кинаша, Дама и Дамбхака. У Деванты был мудрый сын Камбалабархиша, а от него — герои Асамауджас и Насамауджас. Бездетному Асамауджасу были переданы сыновья: Судамштра, Сучару и Кришна; они известны как Андхаки. Гандхари и Мадри были жёнами Крошту. Гандхари родила Сумитру, радующего друзей, а Мадри родила Юдхаджита, затем Девамидхуша и могучего Анамитру, победителя врагов. Сыном Анамитры был Нигхна, а у Нигхны было двое сыновей: Прасена и Сатраджит, а также Шатрусена и Аджита. Когда заселялась Дваравати, Прасена получил из океана великий божественный самоцвет по имени Сьямантака».

Version

8c44ea6fc9fc · published Jun 22, 2026, 3:30:51 AM UTC

Available inRU

Page between verses with