Harivamsa
Обет Вишну перед богамиHV 32.1-9
174 / 607
Harivamsa · HV 32.1-9
Devanāgarī

विश्वत्वं शृणु मे विष्णोर् हरित्वं च कृते युगे वैकुण्ठत्वं च देवेषु कृष्णत्वं मानुषेषु च ॥
ईश्वरस्य हि तस्येमां कर्मणां गहनां गतिम् संप्रत्यतीतां भाव्यां च शृणु राजन् यथातथम् ॥
अव्यक्तो व्यक्तलिङ्गस्थो य एष भगवान् प्रभुः नारायणो ह्य् अनन्तात्मा प्रभवो ऽव्यय एव च ॥
एष नारायणो भूत्वा हरिर् आसीत् सनातनः ब्रह्मा शक्रश् च सोमश् च धर्मः शुक्रो बृहस्पतिः ॥
अदितेर् अपि पुत्रत्वम् एत्य यादवनन्दनः एष विष्णुर् इति ख्यात इन्द्राद् अवरजो ऽभवत् ॥
प्रसादजं ह्य् अस्य विभोर् अदित्यां पुत्रजन्म तत् वधार्थं सुरशत्रूणां दैत्यदानवरक्षसाम् ॥
प्रधानात्मा पुरा ह्य् एष ब्रह्माणम् असृजत् प्रभुः सो ऽसृजत् पूर्वपुरुषः पुराकल्पे प्रजापतीन् ॥
ते तन्वानास् तनूस् तत्र ब्रह्मवंशान् अनुत्तमान् तेभ्यो ऽभवन् महात्मभ्यो बहुधा ब्रह्म शाश्वतम् ॥
एतद् आश्चर्यभूतस्य विष्णोः कर्मानुकीर्तनम् कीर्तितं कीर्तनीयस्य कीर्त्यमानं निबोध मे ॥

Transliteration (IAST)

viśvatvaṃ śṛṇu me viṣṇor haritvaṃ ca kṛte yuge vaikuṇṭhatvaṃ ca deveṣu kṛṣṇatvaṃ mānuṣeṣu ca ||
īśvarasya hi tasyemāṃ karmaṇāṃ gahanāṃ gatim saṃpratyatītāṃ bhāvyāṃ ca śṛṇu rājan yathātatham ||
avyakto vyaktaliṅgastho ya eṣa bhagavān prabhuḥ nārāyaṇo hy anantātmā prabhavo 'vyaya eva ca ||
eṣa nārāyaṇo bhūtvā harir āsīt sanātanaḥ brahmā śakraś ca somaś ca dharmaḥ śukro bṛhaspatiḥ ||
aditer api putratvam etya yādavanandanaḥ eṣa viṣṇur iti khyāta indrād avarajo 'bhavat ||
prasādajaṃ hy asya vibhor adityāṃ putrajanma tat vadhārthaṃ suraśatrūṇāṃ daityadānavarakṣasām ||
pradhānātmā purā hy eṣa brahmāṇam asṛjat prabhuḥ so 'sṛjat pūrvapuruṣaḥ purākalpe prajāpatīn ||
te tanvānās tanūs tatra brahmavaṃśān anuttamān tebhyo 'bhavan mahātmabhyo bahudhā brahma śāśvatam ||
etad āścaryabhūtasya viṣṇoḥ karmānukīrtanam kīrtitaṃ kīrtanīyasya kīrtyamānaṃ nibodha me ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
विश्वत्वं शृणु मे विष्णोर्viśvatvaṃ śṛṇu me viṣṇorвыслушай от меня вселенскость Вишну; услышь от меня о вселенском бытии Вишну
हरित्वं च कृते युगेharitvaṃ ca kṛte yugeи бытие Хари в Крита-югу; и состояние Хари в век Крита
वैकुण्ठत्वं च देवेषुvaikuṇṭhatvaṃ ca deveṣuи состояние Вайкунтхи среди богов; и бытие Вайкунтхой у богов
कृष्णत्वं मानुषेषु चkṛṣṇatvaṃ mānuṣeṣu caи состояние Кришны среди людей; и бытие Кришной среди людей
ईश्वरस्य हि तस्येमांīśvarasya hi tasyemāṃведь этого владыки эту; ибо у этого Господа эту
कर्मणां गहनां गतिम्karmaṇāṃ gahanāṃ gatimглубокую ходьбу деяний; непостижимый ход деяний
संप्रत्यतीतां भाव्यां चsaṃpratyatītāṃ bhāvyāṃ caнастоящее, прошедшее и будущее; нынешнее, минувшее и грядущее
शृणु राजन् यथातथम्śṛṇu rājan yathātathamслушай, царь, как оно есть; выслушай, о царь, точно
अव्यक्तो व्यक्तलिङ्गस्थोavyakto vyaktaliṅgasthoнепроявленный, пребывающий в проявленном признаке; сокрытый, стоящий в проявленном образе
य एष भगवान् प्रभुःya eṣa bhagavān prabhuḥэтот самый блаженный Господь; кто есть этот владычный Бхагаван
नारायणो ह्य् अनन्तात्माnārāyaṇo hy anantātmāведь Нараяна бесконечная душа; Нараяна, чей Атман безграничен
प्रभवो ऽव्यय एव चprabhavo 'vyaya eva caисточник и нетленный; начало и непреходящий
एष नारायणो भूत्वाeṣa nārāyaṇo bhūtvāон, став Нараяной; этот, будучи Нараяной
हरिर् आसीत् सनातनःharir āsīt sanātanaḥбыл вечным Хари; пребывал как вечный Хари
ब्रह्मा शक्रश् च सोमश् चbrahmā śakraś ca somaś caБрахма, Шакра и Сома; Брахма, Индра и Сома
धर्मः शुक्रो बृहस्पतिःdharmaḥ śukro bṛhaspatiḥДхарма, Шукра, Брихаспати; Дхарма, Шукра и Брихаспати
अदितेर् अपि पुत्रत्वम्aditer api putratvamи сыновство у Адити; также состояние сына Адити
एत्य यादवनन्दनःetya yādavanandanaḥобретя, о радость Ядавов; достигнув, о потомок Яду
एष विष्णुर् इति ख्यातeṣa viṣṇur iti khyātaон известен как Вишну; этот прославлен именем Вишну
इन्द्राद् अवरजो ऽभवत्indrād avarajo 'bhavatстал младшим после Индры; родился младшим братом Индры
प्रसादजं ह्य् अस्य विभोर्prasādajaṃ hy asya vibhorведь рождённое милостью этого владыки; по милости этого всесильного
अदित्यां पुत्रजन्म तत्adityāṃ putrajanma tatто рождение сыном у Адити; то его сыновнее рождение от Адити
वधार्थं सुरशत्रूणांvadhārthaṃ suraśatrūṇāṃради уничтожения врагов богов; для гибели противников девов
दैत्यदानवरक्षसाम्daityadānavarakṣasāmдайтьев, данавов и ракшасов; демонов Дити, данавов, ракшасов
प्रधानात्मा पुरा ह्य् एषpradhānātmā purā hy eṣaведь прежде этот, чья природа — прадхана; этот, имеющий пракрити своим началом
ब्रह्माणम् असृजत् प्रभुःbrahmāṇam asṛjat prabhuḥвладыка сотворил Брахму; Господь создал Брахму
सो ऽसृजत् पूर्वपुरुषःso 'sṛjat pūrvapuruṣaḥтот первичный Пуруша сотворил; этот изначальный Пуруша создал
पुराकल्पे प्रजापतीन्purākalpe prajāpatīnпраджапати в древнем кальпе; в древнюю кальпу владык созданий
ते तन्वानास् तनूस् तत्रte tanvānās tanūs tatraони, распространяя тела там; там они, разворачивая свои формы
ब्रह्मवंशान् अनुत्तमान्brahmavaṃśān anuttamānпревосходные роды Брахмы; непревзойдённые линии Брахмы
तेभ्यो ऽभवन् महात्मभ्योtebhyo 'bhavan mahātmabhyoот тех великих душ возникло; из этих махатм произошло
बहुधा ब्रह्म शाश्वतम्bahudhā brahma śāśvatamмногими путями вечное Брахман; многообразно вечное священное начало
एतद् आश्चर्यभूतस्यetad āścaryabhūtasyaэто — ставшего чудом; это чудесного
विष्णोः कर्मानुकीर्तनम्viṣṇoḥ karmānukīrtanamпоследовательное воспевание деяний Вишну; рассказ о деяниях Вишну
कीर्तितं कीर्तनीयस्यkīrtitaṃ kīrtanīyasyaпрославленную славу достойного прославления; воспетое о достойном воспевания
कीर्त्यमानं निबोध मेkīrtyamānaṃ nibodha meузнай от меня, когда прославляется; пойми от меня это восхваление
Translation

Вайшампаяна сказал: «Выслушай от меня, о царь, как есть, о вселенском бытии Вишну, о его бытии Хари в Крита-югу, о его бытии Вайкунтхой среди богов и Кришной среди людей, о непостижимом ходе его деяний — нынешних, прошедших и будущих. Этот непроявленный Господь, пребывающий в проявленном образе, есть Бхагаван Нараяна, чей Атман бесконечен, источник и нетленное начало. Он, будучи Нараяной, пребывал как вечный Хари; он — Брахма, Шакра, Сома, Дхарма, Шукра и Брихаспати. О радость Ядавов, став сыном Адити, он прославился как Вишну и родился младшим братом Индры. Это рождение сына у Адити произошло по милости всесильного Господа ради уничтожения врагов богов — дайтьев, данавов и ракшасов. В древности этот владыка, имеющий пракрити своим началом, сотворил Брахму, а тот изначальный Пуруша в древнем кальпе сотворил праджапати. Они распространили там свои тела и непревзойдённые роды Брахмы, и от этих великих душ многообразно возникло вечное священное начало. Теперь узнай от меня это повествование о чудесных деяниях Вишну, уже воспетое о Том, кто достоин воспевания».

Version

d46ff6319c64 · published Jun 22, 2026, 3:30:55 AM UTC

Available inRU

Page between verses with