Harivamsa
Каланеми подавляет боговHV 37.15-25
201 / 607
Harivamsa · HV 37.15-25
Devanāgarī

सा दीप्तशस्त्रप्रवरा दैत्यानां शुशुभे चमूः द्यौर् निमीलितनक्षत्रा घननीलाम्बुदागमे ॥
देवतानाम् अपि चमूर् मुमुदे शक्रपालिता दीप्ता शीतोष्णतेजोभ्यां चन्द्रभास्करतेजसा ॥
वायुवेगवती सौम्या तारागणपताकिनी तोयदाविद्धवसना ग्रहनक्षत्रहासिनी ॥
यमेन्द्रवरुणैर् गुप्ता धनदेन च धीमता संप्रदीप्ताग्निपवना नारायणपरायणा ॥
सा समुद्रौघसदृशी दिव्या देवमहाचमूः रराजास्त्रवती भीमा यक्षगन्धर्वशालिनी ॥
तयोश् चम्वोस् तदानीं तु बभूव स समागमः द्वावापृथिव्योः संयोगो यथा स्याद् युगपर्यये ॥
तद्युद्धम् अभवद् घोरं देवदानवसंकुलम् क्षमापराक्रममयं दर्पस्य विनयस्य च ॥
निश्चक्रमुर् बलाभ्यां तु ताभ्यां भीमाः सुरासुराः पूर्वापराभ्यां संरब्धाः सागराभ्याम् इवाम्बुदाः ॥
ताभ्यां बलाभ्यां संहृष्टाश् चेरुस् ते देवदानवाः वनाभ्यां पार्वतीयाभ्यां पुष्पिताभ्यां यथा गजाः ॥
समाजघ्नुस् ततो भेरीः शङ्खान् दध्मुश् च नैकशः स द्यां दिवं भुवं चैव दिशश् च समपूरयत् ॥
ज्याघाततलनिर्घोषो धनुषां कूजितानि च दुंदुभीनां च निनदा दैत्यम् अन्तर्दधुः स्वनम् ॥

Transliteration (IAST)

sā dīptaśastrapravarā daityānāṃ śuśubhe camūḥ dyaur nimīlitanakṣatrā ghananīlāmbudāgame ||
devatānām api camūr mumude śakrapālitā dīptā śītoṣṇatejobhyāṃ candrabhāskaratejasā ||
vāyuvegavatī saumyā tārāgaṇapatākinī toyadāviddhavasanā grahanakṣatrahāsinī ||
yamendravaruṇair guptā dhanadena ca dhīmatā saṃpradīptāgnipavanā nārāyaṇaparāyaṇā ||
sā samudraughasadṛśī divyā devamahācamūḥ rarājāstravatī bhīmā yakṣagandharvaśālinī ||
tayoś camvos tadānīṃ tu babhūva sa samāgamaḥ dvāvāpṛthivyoḥ saṃyogo yathā syād yugaparyaye ||
tadyuddham abhavad ghoraṃ devadānavasaṃkulam kṣamāparākramamayaṃ darpasya vinayasya ca ||
niścakramur balābhyāṃ tu tābhyāṃ bhīmāḥ surāsurāḥ pūrvāparābhyāṃ saṃrabdhāḥ sāgarābhyām ivāmbudāḥ ||
tābhyāṃ balābhyāṃ saṃhṛṣṭāś cerus te devadānavāḥ vanābhyāṃ pārvatīyābhyāṃ puṣpitābhyāṃ yathā gajāḥ ||
samājaghnus tato bherīḥ śaṅkhān dadhmuś ca naikaśaḥ sa dyāṃ divaṃ bhuvaṃ caiva diśaś ca samapūrayat ||
jyāghātatalanirghoṣo dhanuṣāṃ kūjitāni ca duṃdubhīnāṃ ca ninadā daityam antardadhuḥ svanam ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सा दीप्तशस्त्रप्रवराsā dīptaśastrapravarāто войско с сияющим лучшим оружием; эта рать, сверкающая оружием
दैत्यानां शुशुभे चमूःdaityānāṃ śuśubhe camūḥвойско дайтьев сияло; армия демонов блистала
द्यौर् निमीलितनक्षत्राdyaur nimīlitanakṣatrāнебо с закрытыми звёздами; небосвод, сомкнувший созвездия
घननीलाम्बुदागमेghananīlāmbudāgameпри приходе густых синих туч; с наступлением плотных тёмных облаков
देवतानाम् अपि चमूर्devatānām api camūrи войско божеств; также рать богов
मुमुदे शक्रपालिताmumude śakrapālitāрадовалось, охраняемое Шакрой; ликовало под защитой Индры
दीप्ता शीतोष्णतेजोभ्यांdīptā śītoṣṇatejobhyāṃсияющая холодным и жарким блеском; светлая от прохладной и горячей силы
चन्द्रभास्करतेजसाcandrabhāskaratejasāсиянием луны и солнца; блеском месяца и солнца
वायुवेगवती सौम्याvāyuvegavatī saumyāбыстрая как ветер, мягкая; имеющая скорость ветра и благость
तारागणपताकिनीtārāgaṇapatākinīсо звёздными сонмами как знаменами; чьи стяги — ряды звёзд
तोयदाविद्धवसनाtoyadāviddhavasanāодетая в пронзённые тучи; с облаками как пробитой одеждой
ग्रहनक्षत्रहासिनीgrahanakṣatrahāsinīулыбающаяся планетами и звёздами; сияющая планетами и созвездиями
यमेन्द्रवरुणैर् गुप्ताyamendravaruṇair guptāохраняемая Ямой, Индрой и Варуной; защищённая Ямой, Индрой, Варуной
धनदेन च धीमताdhanadena ca dhīmatāи мудрым Дханадой; и разумным Куберой
संप्रदीप्ताग्निपवनाsaṃpradīptāgnipavanāс разгоревшимися огнём и ветром; где пламя и воздух вспыхнули
नारायणपरायणाnārāyaṇaparāyaṇāустремлённая к Нараяне; имеющая Нараяну высшей опорой
सा समुद्रौघसदृशीsā samudraughasadṛśīона, подобная океанскому потоку; та, похожая на морскую массу
दिव्या देवमहाचमूःdivyā devamahācamūḥбожественная великая армия богов; небесная большая рать девов
रराजास्त्रवती भीमाrarājāstravatī bhīmāсияла страшная, полная оружия; блистала грозная, вооружённая
यक्षगन्धर्वशालिनीyakṣagandharvaśālinīбогатая якшами и гандхарвами; изобилующая якшами и гандхарвами
तयोश् चम्वोस् तदानीं तुtayoś camvos tadānīṃ tuмежду двумя войсками тогда; у тех двух армий в тот момент
बभूव स समागमःbabhūva sa samāgamaḥпроизошла эта встреча; случилось это столкновение
द्वावापृथिव्योः संयोगोdvāvāpṛthivyoḥ saṃyogoсоединение неба и земли; смыкание неба с землёй
यथा स्याद् युगपर्ययेyathā syād yugaparyayeкак бывает в конце юги; как при смене эпохи
तद्युद्धम् अभवद् घोरंtadyuddham abhavad ghoraṃто сражение стало страшным; эта битва сделалась ужасной
देवदानवसंकुलम्devadānavasaṃkulamсмешанное богами и данавами; переполненное девами и демонами
क्षमापराक्रममयंkṣamāparākramamayaṃсостоящее из терпения и натиска; наполненное стойкостью и доблестью
दर्पस्य विनयस्य चdarpasya vinayasya caгордости и смирения; надменности и обуздания
निश्चक्रमुर् बलाभ्यां तुniścakramur balābhyāṃ tuиз двух войск выступили; из обеих сил вышли
ताभ्यां भीमाः सुरासुराःtābhyāṃ bhīmāḥ surāsurāḥстрашные боги и асуры; ужасные девы и демоны
पूर्वापराभ्यां संरब्धाःpūrvāparābhyāṃ saṃrabdhāḥс востока и запада взволнованные; разъярённые с двух сторон
सागराभ्याम् इवाम्बुदाःsāgarābhyām ivāmbudāḥсловно тучи двумя океанами; как облака между морями
ताभ्यां बलाभ्यां संहृष्टाश्tābhyāṃ balābhyāṃ saṃhṛṣṭāśобрадованные двумя войсками; ликующие от этих двух сил
चेरुस् ते देवदानवाःcerus te devadānavāḥдвигались те боги и данавы; ходили эти девы и демоны
वनाभ्यां पार्वतीयाभ्यांvanābhyāṃ pārvatīyābhyāṃдвумя горными лесами; между двумя лесами гор
पुष्पिताभ्यां यथा गजाःpuṣpitābhyāṃ yathā gajāḥкак слоны между цветущими; словно слоны среди цветущих чащ
समाजघ्नुस् ततो भेरीःsamājaghnus tato bherīḥзатем забили в барабаны; после этого ударили в бхери
शङ्खान् दध्मुश् च नैकशःśaṅkhān dadhmuś ca naikaśaḥи многократно затрубили в раковины; и не раз дули в шанкхи
स द्यां दिवं भुवं चैवsa dyāṃ divaṃ bhuvaṃ caivaон небо, небеса и землю; он воздушный мир, рай и землю
दिशश् च समपूरयत्diśaś ca samapūrayatи стороны полностью наполнил; заполнил также направления
ज्याघाततलनिर्घोषोjyāghātatalanirghoṣoзвук ударов тетив и ладоней; грохот тетивы и хлопков
धनुषां कूजितानि चdhanuṣāṃ kūjitāni caи звуки луков; и гудение луков
दुंदुभीनां च निनदाduṃdubhīnāṃ ca ninadāи звуки барабанов; грохоты думдубхи
दैत्यम् अन्तर्दधुः स्वनम्daityam antardadhuḥ svanamскрыли звук дайтьи; заглушили голос демона
Translation

Войско дайтьев, сияющее лучшим оружием, блистало как небо, сомкнувшее звёзды при приходе густых синих туч. Но и войско богов, охраняемое Шакрой, радовалось: оно сияло холодным и жарким блеском луны и солнца, было быстрым как ветер, мягким, со звёздными сонмами как знаменами, одетым в тучи, улыбающимся планетами и созвездиями. Охраняемая Ямой, Индрой, Варуной и мудрым Дханадой, пылающая огнём и ветром и устремлённая к Нараяне, великая небесная армия богов была подобна океанскому потоку; страшная, полная оружия, богатая якшами и гандхарвами, она сияла. Тогда между двумя войсками произошло столкновение, словно в конце юги соединились небо и земля. Битва богов и данавов стала ужасной, смешанной, сотканной из терпения и натиска, гордости и смирения. Из двух войск выступили страшные боги и асуры, разъярённые с востока и запада, словно тучи между двумя океанами; обрадованные своими силами, они двигались как слоны между двумя цветущими горными лесами. Затем ударили бхери, много раз затрубили раковины, и этот звук наполнил небо, небеса, землю и все стороны; удары тетив и ладоней, гудение луков и грохот думдубхи заглушили звук дайтьи.

Version

fdb53bb8ef76 · published Jun 22, 2026, 3:30:59 AM UTC

Available inRU

Page between verses with