Harivamsa
Кришна похищает РукминиHV 87.41-48
457 / 607
Harivamsa · HV 87.41-48
Devanāgarī

कृते तु देवताकार्ये निष्क्रामन्तीं सुरालयात् उन्मथ्य सहसा कृष्णः स्वं निनाय रथोत्तमम् ॥
वृक्षम् उत्पाट्य रामो ऽपि जघानापततः परान् समनह्यन्त दाशार्हास् तदाज्ञाय तु सर्वशः ॥
ते रथैर् विविधाकारैः समुच्छ्रितमहाध्वजैः वाजिभिर् वारणैश् चापि परिवव्रुर् हलायुधम् ॥
आदाय रुक्मिणीं कृष्णो जगामाशु पुरीं प्रति रामे चासज्य तं भारं युयुधाने च वीर्यवान् ॥
अक्रूरे विपृथौ चापि गदे च कृतवर्मणि चक्रदेवे सुनक्षत्रे सारणे च महाबले ॥
निवृत्तशत्रौ विक्रान्ते भङ्गकारे विदूरथे उग्रसेनात्मजे कङ्के शतद्युम्ने च केशवः ॥
राजाधिदेवे मृदरे प्रसेने चित्रके तथा अतिदान्ते बृहद्दुर्गे श्वफल्के चित्रके पृथौ ॥
वृष्ण्यन्धकेषु चान्येषु मुख्येषु मधुसूदनः गुरुम् आसज्य तं भारं ययौ द्वारवतीं प्रति ॥

Transliteration (IAST)

kṛte tu devatākārye niṣkrāmantīṃ surālayāt unmathya sahasā kṛṣṇaḥ svaṃ nināya rathottamam ||
vṛkṣam utpāṭya rāmo 'pi jaghānāpatataḥ parān samanahyanta dāśārhās tadājñāya tu sarvaśaḥ ||
te rathair vividhākāraiḥ samucchritamahādhvajaiḥ vājibhir vāraṇaiś cāpi parivavrur halāyudham ||
ādāya rukmiṇīṃ kṛṣṇo jagāmāśu purīṃ prati rāme cāsajya taṃ bhāraṃ yuyudhāne ca vīryavān ||
akrūre vipṛthau cāpi gade ca kṛtavarmaṇi cakradeve sunakṣatre sāraṇe ca mahābale ||
nivṛttaśatrau vikrānte bhaṅgakāre vidūrathe ugrasenātmaje kaṅke śatadyumne ca keśavaḥ ||
rājādhideve mṛdare prasene citrake tathā atidānte bṛhaddurge śvaphalke citrake pṛthau ||
vṛṣṇyandhakeṣu cānyeṣu mukhyeṣu madhusūdanaḥ gurum āsajya taṃ bhāraṃ yayau dvāravatīṃ prati ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
कृते तु देवताकार्येkṛte tu devatākāryeкогда дело божества было сделано; после завершения храмового обряда
निष्क्रामन्तीं सुरालयात्niṣkrāmantīṃ surālayātвыходящую из храма; когда она выходила из святилища
उन्मथ्य सहसा कृष्णःunmathya sahasā kṛṣṇaḥсхватив внезапно Кришна; Кришна внезапно похитил
स्वं निनाय रथोत्तमम्svaṃ nināya rathottamamувёл к своей лучшей колеснице; унёс на свою превосходную колесницу
वृक्षम् उत्पाट्य रामो ऽपिvṛkṣam utpāṭya rāmo 'piи Рама, вырвав дерево; Баларама также вырвал дерево
जघानापततः परान्jaghānāpatataḥ parānударил нападающих врагов; поражал набегавших противников
समनह्यन्त दाशार्हास्samanahyanta dāśārhāsДашархи вооружились; Дашархи снарядились
तदाज्ञाय तु सर्वशःtadājñāya tu sarvaśaḥузнав это полностью; поняв всё случившееся
ते रथैर् विविधाकारैःte rathair vividhākāraiḥони колесницами разных видов; они на разнообразных колесницах
समुच्छ्रितमहाध्वजैःsamucchritamahādhvajaiḥс высоко поднятыми большими знамёнами; с великими взметнувшимися стягами
वाजिभिर् वारणैश् चापिvājibhir vāraṇaiś cāpiконями и слонами также; с лошадьми и слонами
परिवव्रुर् हलायुधम्parivavrur halāyudhamокружили Халаюдху; обступили Плугоносца
आदाय रुक्मिणीं कृष्णोādāya rukmiṇīṃ kṛṣṇoвзяв Рукмини, Кришна; Кришна, забрав Рукмини
जगामाशु पुरीं प्रतिjagāmāśu purīṃ pratiбыстро пошёл к городу; стремительно направился к столице
रामे चासज्य तं भारंrāme cāsajya taṃ bhāraṃвозложив эту тяжесть на Раму; оставив эту ношу Раме
युयुधाने च वीर्यवान्yuyudhāne ca vīryavānи на доблестного Ююдхану; и на могучего Ююдхану
अक्रूरे विपृथौ चापिakrūre vipṛthau cāpiна Акруру, Випритху также; на Акруру и Випритху
गदे च कृतवर्मणिgade ca kṛtavarmaṇiна Гаду и Критавармана; Гаду и Критаварму
चक्रदेवे सुनक्षत्रेcakradeve sunakṣatreна Чакрадеву, Сунакшатру; Чакрадеву и Сунакшатру
सारणे च महाबलेsāraṇe ca mahābaleи на великосильного Сарану; и могучего Сарану
निवृत्तशत्रौ विक्रान्तेnivṛttaśatrau vikrānteна доблестного Нивритташатру; на отважного Нивритташатру
भङ्गकारे विदूरथेbhaṅgakāre vidūratheна Бхангакару, Видурадху; Бхангакару и Видурадху
उग्रसेनात्मजे कङ्केugrasenātmaje kaṅkeна Канку, сына Уграсены; Канку, Уграсенова сына
शतद्युम्ने च केशवःśatadyumne ca keśavaḥи на Шатадьюмну Кешава; и Шатадьюмну
राजाधिदेवे मृदरेrājādhideve mṛdareна Раджадхидеву, Мридару; Раджадхидеву и Мридару
प्रसेने चित्रके तथाprasene citrake tathāна Прасену, Читраку также; Прасену и Читраку
अतिदान्ते बृहद्दुर्गेatidānte bṛhaddurgeна Атиданту, Брихаддургу; Атиданту и Брихаддургу
श्वफल्के चित्रके पृथौśvaphalke citrake pṛthauна Швапхалку, Читраку, Притху; Швапхалку, Читраку и Притху
वृष्ण्यन्धकेषु चान्येषुvṛṣṇyandhakeṣu cānyeṣuи на других Вришни-Андхаков; на прочих Вришни и Андхаков
मुख्येषु मधुसूदनःmukhyeṣu madhusūdanaḥглавных, Мадхусудана; лучших, Мадхусудана
गुरुम् आसज्य तं भारंgurum āsajya taṃ bhāraṃвозложив тяжёлое это бремя; поручив этот тяжкий груз
ययौ द्वारवतीं प्रतिyayau dvāravatīṃ pratiпошёл к Дваравати; направился в Дваравати
Translation

Когда храмовый обряд был завершён и Рукмини выходила из святилища, Кришна внезапно схватил её и увёл к своей лучшей колеснице. Рама, вырвав дерево, стал поражать набегавших врагов. Узнав обо всём, Дашархи вооружились и на разных колесницах с высоко поднятыми великими стягами, с конями и слонами окружили Халаюдху. Кришна, взяв Рукмини, быстро направился к Дваравати, возложив тяжёлое бремя защиты на Раму, доблестного Ююдхану, Акруру, Випритху, Гаду, Критавармана, Чакрадеву, Сунакшатру, могучего Сарану, Нивритташатру, Бхангакару, Видурадху, Канку, сына Уграсены, Шатадьюмну, Раджадхидеву, Мридару, Прасену, Читраку, Атиданту, Брихаддургу, Швапхалку, Читраку, Притху и других главных Вришни и Андхаков. Поручив им это тяжкое дело, Мадхусудана пошёл к Дваравати.

Version

a2e2db665a62 · published Jun 22, 2026, 6:55:02 AM UTC

Available inRU

Page between verses with