Harivamsa
Прадьюмна убивает Шамбару и возвращается к РукминиHV 99.41-49
519 / 607
Harivamsa · HV 99.41-49
Devanāgarī

एतस्मिन्न् अन्तरे कृष्णः सहसा प्रविवेश ह नारदस्य वचः श्रुत्वा शम्बरस्य वधं प्रति ॥
सो ऽपश्यत् तं सुतं ज्येष्ठं सिद्धं मन्मथलक्षणैः स्नुषां मायावतीं चैव हृष्टचेता जनार्दनः ॥
सो ऽब्रवीत् सहसा देवीं रुक्मिणीं देवताम् इव अयं ते देवि संप्राप्तः पुत्रश् चापधरः प्रभुः ॥
अनेन शम्बरं हत्वा मायायुद्धविशारदम् हता मायाश् च ताः सर्वा याभिर् देवान् अबाधत ॥
सती चेयं शुभा साध्वी भार्या वै तनयस्य ते मायावतीति विख्याता शम्बरस्य गृहोषिता मा च ते शम्बरस्येयं पत्नीत्य् एवं व्यथा भवेत् ॥
मन्मथे तु गते नाशं गते चानङ्गतां पुरा कामपत्नी हि कन्यैषा कामकामा रतिः शुभा मायारूपेण तं दैत्यं मोहयत्य् असकृच् छुभा ॥
न चैषा तस्य कौमारे वशे तिष्ठति शोभना अत्ममायामयं रूपं कृत्वा शम्बरम् आविशत् ॥
पत्न्य् एषा मम पुत्रस्य स्नुषा तव वराङ्गना लोककान्तस्य साहाय्यं करिष्यति मनोमयम् ॥
प्रवेशयैनां भवनं पूज्या ह्य् एषा स्नुषा मम चिरप्रनष्टं च सुतं भजस्य पुनरागतम् ॥

Transliteration (IAST)

etasminn antare kṛṣṇaḥ sahasā praviveśa ha nāradasya vacaḥ śrutvā śambarasya vadhaṃ prati ||
so 'paśyat taṃ sutaṃ jyeṣṭhaṃ siddhaṃ manmathalakṣaṇaiḥ snuṣāṃ māyāvatīṃ caiva hṛṣṭacetā janārdanaḥ ||
so 'bravīt sahasā devīṃ rukmiṇīṃ devatām iva ayaṃ te devi saṃprāptaḥ putraś cāpadharaḥ prabhuḥ ||
anena śambaraṃ hatvā māyāyuddhaviśāradam hatā māyāś ca tāḥ sarvā yābhir devān abādhata ||
satī ceyaṃ śubhā sādhvī bhāryā vai tanayasya te māyāvatīti vikhyātā śambarasya gṛhoṣitā mā ca te śambarasyeyaṃ patnīty evaṃ vyathā bhavet ||
manmathe tu gate nāśaṃ gate cānaṅgatāṃ purā kāmapatnī hi kanyaiṣā kāmakāmā ratiḥ śubhā māyārūpeṇa taṃ daityaṃ mohayaty asakṛc chubhā ||
na caiṣā tasya kaumāre vaśe tiṣṭhati śobhanā atmamāyāmayaṃ rūpaṃ kṛtvā śambaram āviśat ||
patny eṣā mama putrasya snuṣā tava varāṅganā lokakāntasya sāhāyyaṃ kariṣyati manomayam ||
praveśayaināṃ bhavanaṃ pūjyā hy eṣā snuṣā mama cirapranaṣṭaṃ ca sutaṃ bhajasya punarāgatam ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
एतस्मिन्न् अन्तरे कृष्णःetasminn antare kṛṣṇaḥв это время Кришна; в этот миг Кришна
सहसा प्रविवेश हsahasā praviveśa haвнезапно вошёл; внезапно вошёл
नारदस्य वचः श्रुत्वाnāradasya vacaḥ śrutvāНарады слово услышав; услышав слова Нарады
शम्बरस्य वधं प्रतिśambarasya vadhaṃ pratiо Шамбары убийстве; о гибели Шамбары
सो ऽपश्यत् तं सुतं ज्येष्ठंso 'paśyat taṃ sutaṃ jyeṣṭhaṃон увидел того сына старшего; он увидел старшего сына
सिद्धं मन्मथलक्षणैःsiddhaṃ manmathalakṣaṇaiḥнаделённого признаками Манматхи; с признаками Манматхи
स्नुषां मायावतीं चैवsnuṣāṃ māyāvatīṃ caivaи невестку Маявати; и невестку Маявати
हृष्टचेता जनार्दनःhṛṣṭacetā janārdanaḥрадостным сердцем Джанардана; Джанардана с радостным сердцем
सो ऽब्रवीत् सहसा देवींso 'bravīt sahasā devīṃон сказал тотчас богине; он сразу сказал богине
रुक्मिणीं देवताम् इवrukmiṇīṃ devatām ivaРукмини, словно богине; Рукмини, подобной богине
अयं ते देवि संप्राप्तःayaṃ te devi saṃprāptaḥэтот твой, богиня, вернулся; вот, богиня, вернулся
पुत्रश् चापधरः प्रभुःputraś cāpadharaḥ prabhuḥсын, владыка с луком; твой сын, владыка с луком
अनेन शम्बरं हत्वाanena śambaraṃ hatvāим Шамбару убив; он убил Шамбару
मायायुद्धविशारदम्māyāyuddhaviśāradamискусного в битве майей; знатока битвы майей
हता मायाश् च ताः सर्वाhatā māyāś ca tāḥ sarvāи уничтожены майи все те; и уничтожил все майи
याभिर् देवान् अबाधतyābhir devān abādhataкоторыми богов угнетал; которыми тот притеснял богов
सती चेयं शुभा साध्वीsatī ceyaṃ śubhā sādhvīи эта верная, прекрасная, добродетельная; а эта верная и благая
भार्या वै तनयस्य तेbhāryā vai tanayasya teжена именно сына твоего; жена твоего сына
मायावतीति विख्याताmāyāvatīti vikhyātāМаявати так известная; известная как Маявати
शम्बरस्य गृहोषिताśambarasya gṛhoṣitāв доме Шамбары жившая; жившая в доме Шамбары
मा च ते शम्बरस्येयंmā ca te śambarasyeyaṃи не тебе Шамбары эта; и пусть у тебя не будет мысли
पत्नीत्य् एवं व्यथा भवेत्patnīty evaṃ vyathā bhavetжена — так скорбь будет; что она жена Шамбары
मन्मथे तु गते नाशंmanmathe tu gate nāśaṃкогда Манматха пришёл к гибели; когда Манматха был уничтожен
गते चानङ्गतां पुराgate cānaṅgatāṃ purāи прежде пришёл к бестелесности; и стал бестелесным
कामपत्नी हि कन्यैषाkāmapatnī hi kanyaiṣāжена Камы ведь эта девушка; эта девушка — жена Камы
कामकामा रतिः शुभाkāmakāmā ratiḥ śubhāлюбящая Каму, Рати прекрасная; прекрасная Рати, любящая Каму
मायारूपेण तं दैत्यंmāyārūpeṇa taṃ daityaṃв облике майи того дайтью; в форме Маявати этого дайтью
मोहयत्य् असकृच् छुभाmohayaty asakṛc chubhāочаровывала многократно прекрасная; многократно вводила в заблуждение
न चैषा तस्य कौमारेna caiṣā tasya kaumāreи не эта в его детстве; и не была она в его детстве
वशे तिष्ठति शोभनाvaśe tiṣṭhati śobhanāво власти пребывала, прекрасная; под его властью, прекрасная
अत्ममायामयं रूपंatmamāyāmayaṃ rūpaṃиз собственной майи сделанный образ; образ из собственной майи
कृत्वा शम्बरम् आविशत्kṛtvā śambaram āviśatсоздав, в Шамбару вошла; создав, она вошла к Шамбаре
पत्न्य् एषा मम पुत्रस्यpatny eṣā mama putrasyaжена эта моего сына; это жена моего сына
स्नुषा तव वराङ्गनाsnuṣā tava varāṅganāневестка твоя, прекрасная женщина; твоя невестка, прекрасная
लोककान्तस्य साहाय्यंlokakāntasya sāhāyyaṃлюбимого миром помощь; помощь любимому миром
करिष्यति मनोमयम्kariṣyati manomayamсделает мысленную; окажет силой ума
प्रवेशयैनां भवनंpraveśayaināṃ bhavanaṃвведи её в дом; введи её в дом
पूज्या ह्य् एषा स्नुषा ममpūjyā hy eṣā snuṣā mamaпочтенна ведь эта невестка моя; ведь эта моя невестка достойна почёта
चिरप्रनष्टं च सुतंcirapranaṣṭaṃ ca sutaṃи давно потерянного сына; и давно потерянного сына
भजस्य पुनरागतम्bhajasya punarāgatamприми вернувшегося; прими снова пришедшего
Translation

В этот миг Кришна, услышав слова Нарады о гибели Шамбары, внезапно вошёл. Джанардана с радостным сердцем увидел старшего сына, наделённого признаками Манматхи, и невестку Маявати. Он сразу сказал богине Рукмини, подобной небожительнице: «О богиня, вот вернулся твой сын, владыка с луком. Он убил Шамбару, знатока битвы майей, и уничтожил все майи, которыми тот притеснял богов. А эта верная, благая и добродетельная женщина — жена твоего сына; она известна как Маявати и жила в доме Шамбары. Пусть у тебя не будет боли от мысли, что она жена Шамбары. Когда Манматха прежде был уничтожен и стал бестелесным, эта девушка была женой Камы: прекрасная Рати, любящая Каму. В форме Маявати эта прекрасная многократно вводила дайтью в заблуждение. Она не была в его власти в детстве Прадьюмны: создав образ из собственной майи, она вошла к Шамбаре. Это жена моего сына и твоя прекрасная невестка; она окажет любимому миром помощь силой ума. Введи её в дом, ибо эта моя невестка достойна почёта, и прими снова пришедшего давно потерянного сына».

Version

97900abce444 · published Jun 22, 2026, 5:33:55 AM UTC

Available inRU

Page between verses with