Harivamsa
Уша видит во сне Анируддху, и Читралекха отправляется в ДваракуHV 107.13-26
560 / 607
Harivamsa · HV 107.13-26
Devanāgarī

एवम् उक्ते तदा देव्या वाक्ये चिन्ताविलेक्षणा उषा भावं हृदा चक्रे भर्त्रा रंस्ये कदा सह ॥
ततो हैमवती वाक्यं संप्रहस्येदम् अब्रवीत् उषे शृणुष्व कल्याणि यदा संयोगम् एष्यसि ॥
वैशाखे मासि हर्म्यस्थां द्वादश्यां त्वां दिनक्षये धर्षयिष्यति यः स्वप्ने स ते भर्ता भविष्यति ॥
एवम् उक्ता दैत्यसुता कन्यागणसमावृता अपाक्रामत हर्षेण रममाणा यथासुखम् ॥
ततः क्रीडाविहारं तम् अनुभूय सहोमया गते ऽहनि पुनः सर्वास् ता नार्यो जग्मुर् अद्भुताः ॥
काश् चिद् अश्वैस् तथा यानैर् गजैर् अन्यास् तथा रथैः पुरं प्रविविशुर् हृष्टाः काश्चिद् आकाशम् आस्थिताः ॥
ततो हर्म्ये शयानां तु वैशाखे मासि भामिनीम् द्वादश्यां शुक्लपक्षस्य सखीगणवृतां तदा ॥
यथोक्तः पुरुषः स्वप्ने धर्षयाम् आस ताम् उषाम् विवेष्टमानां रुदतीं देव्या वचनचोदितः ॥
सा स्वप्ने धर्षिता तेन स्त्रीभावं चापि लम्भिता शोणिताक्ता प्ररुदती सहसैवोत्थिता निशि ॥
तां तथा रुदतीं दृष्ट्वा सखी भयसमन्विताम् चित्रलेखा वचः स्निग्धम् उवाच परम् आद्भुतम् ॥
उषे मा भैः किम् एवं त्वं रुदती परितप्यसे बलेः सुतसुता च त्वं प्रख्याता किं भयान्विता ॥
न भयं विद्यते लोके तव सुभ्रु विशेषतः भयदस् तव वामोरु पिता देवान्तको रणे ॥
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते विषादं मा कृथाः शुभे नैवंविधेषु वासेषु भयम् अस्ति वरानने ॥
असकृद् देवसहितः शचीभर्ता सुरेश्वरः अप्राप्त एव नगरं पित्रा ते मृदितो रणे अयं देवसमूहस्य भयदस् ते पिता रणे ॥

Transliteration (IAST)

evam ukte tadā devyā vākye cintāvilekṣaṇā uṣā bhāvaṃ hṛdā cakre bhartrā raṃsye kadā saha ||
tato haimavatī vākyaṃ saṃprahasyedam abravīt uṣe śṛṇuṣva kalyāṇi yadā saṃyogam eṣyasi ||
vaiśākhe māsi harmyasthāṃ dvādaśyāṃ tvāṃ dinakṣaye dharṣayiṣyati yaḥ svapne sa te bhartā bhaviṣyati ||
evam uktā daityasutā kanyāgaṇasamāvṛtā apākrāmata harṣeṇa ramamāṇā yathāsukham ||
tataḥ krīḍāvihāraṃ tam anubhūya sahomayā gate 'hani punaḥ sarvās tā nāryo jagmur adbhutāḥ ||
kāś cid aśvais tathā yānair gajair anyās tathā rathaiḥ puraṃ praviviśur hṛṣṭāḥ kāścid ākāśam āsthitāḥ ||
tato harmye śayānāṃ tu vaiśākhe māsi bhāminīm dvādaśyāṃ śuklapakṣasya sakhīgaṇavṛtāṃ tadā ||
yathoktaḥ puruṣaḥ svapne dharṣayām āsa tām uṣām viveṣṭamānāṃ rudatīṃ devyā vacanacoditaḥ ||
sā svapne dharṣitā tena strībhāvaṃ cāpi lambhitā śoṇitāktā prarudatī sahasaivotthitā niśi ||
tāṃ tathā rudatīṃ dṛṣṭvā sakhī bhayasamanvitām citralekhā vacaḥ snigdham uvāca param ādbhutam ||
uṣe mā bhaiḥ kim evaṃ tvaṃ rudatī paritapyase baleḥ sutasutā ca tvaṃ prakhyātā kiṃ bhayānvitā ||
na bhayaṃ vidyate loke tava subhru viśeṣataḥ bhayadas tava vāmoru pitā devāntako raṇe ||
uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te viṣādaṃ mā kṛthāḥ śubhe naivaṃvidheṣu vāseṣu bhayam asti varānane ||
asakṛd devasahitaḥ śacībhartā sureśvaraḥ aprāpta eva nagaraṃ pitrā te mṛdito raṇe ayaṃ devasamūhasya bhayadas te pitā raṇe ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
एवम् उक्ते तदा देव्याevam ukte tadā devyāкогда так сказано Деви; когда Деви сказала так
वाक्ये चिन्ताविलेक्षणाvākye cintāvilekṣaṇāв слове, взглядом смущённая; со смущённым тревогой взглядом
उषा भावं हृदा चक्रेuṣā bhāvaṃ hṛdā cakreУша мысль сердцем сделала; Уша подумала в сердце
भर्त्रा रंस्ये कदा सहbhartrā raṃsye kadā sahaкогда с мужем возрадуюсь; когда я буду с мужем
ततो हैमवती वाक्यंtato haimavatī vākyaṃзатем Хаймавати слово; тогда дочь Химавана слова
संप्रहस्येदम् अब्रवीत्saṃprahasyedam abravītулыбнувшись это сказала; улыбнувшись, сказала это
उषे शृणुष्व कल्याणिuṣe śṛṇuṣva kalyāṇiУша, слушай, благостная; Уша, слушай, благостная
यदा संयोगम् एष्यसिyadā saṃyogam eṣyasiкогда соединения достигнешь; когда ты придёшь к соединению
वैशाखे मासि हर्म्यस्थांvaiśākhe māsi harmyasthāṃв месяце вайшакха, в чертоге находящуюся; в месяце Вайшакха, в чертоге
द्वादश्यां त्वां दिनक्षयेdvādaśyāṃ tvāṃ dinakṣayeна двадаши тебя на исходе дня; на двадаши, в конце дня
धर्षयिष्यति यः स्वप्नेdharṣayiṣyati yaḥ svapneкто во сне овладеет; тот, кто во сне овладеет
स ते भर्ता भविष्यतिsa te bhartā bhaviṣyatiон твоим мужем будет; он станет твоим мужем
एवम् उक्ता दैत्यसुताevam uktā daityasutāтак сказанная дочь дайтьи; услышав это, дочь дайтьи
कन्यागणसमावृताkanyāgaṇasamāvṛtāтолпой девушек окружённая; окружённая девушками
अपाक्रामत हर्षेणapākrāmata harṣeṇaудалилась с радостью; удалилась с радостью
रममाणा यथासुखम्ramamāṇā yathāsukhamрадуясь как желала; развлекаясь как хотела
ततः क्रीडाविहारं तम्tataḥ krīḍāvihāraṃ tamзатем ту игру и прогулку; затем эту игру и прогулку
अनुभूय सहोमयाanubhūya sahomayāпережив вместе с Умой; пережив вместе с Умой
गते ऽहनि पुनः सर्वास्gate 'hani punaḥ sarvāsкогда день прошёл, снова все; когда день прошёл, все
ता नार्यो जग्मुर् अद्भुताःtā nāryo jagmur adbhutāḥте женщины ушли удивительные; эти чудесные женщины ушли
काश् चिद् अश्वैस् तथा यानैर्kāś cid aśvais tathā yānairодни на конях и повозках; одни на конях и повозках
गजैर् अन्यास् तथा रथैःgajair anyās tathā rathaiḥдругие на слонах и колесницах; другие на слонах и колесницах
पुरं प्रविविशुर् हृष्टाःpuraṃ praviviśur hṛṣṭāḥв город вошли радостные; радостно вошли в город
काश्चिद् आकाशम् आस्थिताःkāścid ākāśam āsthitāḥнекоторые небо заняли; некоторые поднялись в небо
ततो हर्म्ये शयानां तुtato harmye śayānāṃ tuзатем в чертоге лежащую же; затем лежавшую в чертоге
वैशाखे मासि भामिनीम्vaiśākhe māsi bhāminīmв месяце вайшакха красавицу; в месяце Вайшакха красавицу
द्वादश्यां शुक्लपक्षस्यdvādaśyāṃ śuklapakṣasyaна двадаши светлой половины; на двадаши светлой половины
सखीगणवृतां तदाsakhīgaṇavṛtāṃ tadāтолпой подруг окружённую тогда; окружённую подругами
यथोक्तः पुरुषः स्वप्नेyathoktaḥ puruṣaḥ svapneкак сказано, мужчина во сне; предсказанный мужчина во сне
धर्षयाम् आस ताम् उषाम्dharṣayām āsa tām uṣāmовладел той Ушей; овладел этой Ушей
विवेष्टमानां रुदतींviveṣṭamānāṃ rudatīṃизвивающуюся, плачущую; плачущей и извивавшейся
देव्या वचनचोदितःdevyā vacanacoditaḥсловом Деви побуждённый; как было сказано Деви
सा स्वप्ने धर्षिता तेनsā svapne dharṣitā tenaона во сне им овладённая; во сне он овладел ею
स्त्रीभावं चापि लम्भिताstrībhāvaṃ cāpi lambhitāи женское состояние получила; и она стала женщиной
शोणिताक्ता प्ररुदतीśoṇitāktā prarudatīкровью измазанная, плачущая; окровавленная и плачущая
सहसैवोत्थिता निशिsahasaivotthitā niśiвнезапно поднялась ночью; внезапно поднялась ночью
तां तथा रुदतीं दृष्ट्वाtāṃ tathā rudatīṃ dṛṣṭvāеё так плачущую увидев; увидев её плачущей
सखी भयसमन्विताम्sakhī bhayasamanvitāmподругу страхом охваченную; подругу, охваченную страхом
चित्रलेखा वचः स्निग्धम्citralekhā vacaḥ snigdhamЧитралекха слово мягкое; Читралекха ласковые слова
उवाच परम् आद्भुतम्uvāca param ādbhutamсказала очень удивительное; сказала с большим удивлением
उषे मा भैः किम् एवंuṣe mā bhaiḥ kim evaṃУша, не бойся, почему так; Уша, не бойся, почему
त्वं रुदती परितप्यसेtvaṃ rudatī paritapyaseты плача страдаешь; ты плачешь и мучишься
बलेः सुतसुता च त्वंbaleḥ sutasutā ca tvaṃБали сына дочь ты; ты внучка Бали
प्रख्याता किं भयान्विताprakhyātā kiṃ bhayānvitāизвестная, почему страхом охвачена; славная, почему ты боишься
न भयं विद्यते लोकेna bhayaṃ vidyate lokeнет страха в мире; в мире нет страха
तव सुभ्रु विशेषतःtava subhru viśeṣataḥдля тебя, прекраснобровая, особенно; для тебя особенно
भयदस् तव वामोरुbhayadas tava vāmoruстрах дающий твой, прекраснобёдрая; твой отец внушает страх
पिता देवान्तको रणेpitā devāntako raṇeотец, губитель богов в бою; он губитель богов в битве
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं तेuttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ teвстань, встань, благо тебе; встань, встань, благо тебе
विषादं मा कृथाः शुभेviṣādaṃ mā kṛthāḥ śubheуныние не делай, прекрасная; не предавайся отчаянию
नैवंविधेषु वासेषुnaivaṃvidheṣu vāseṣuне в таких жилищах; в таких покоях
भयम् अस्ति वराननेbhayam asti varānaneстрах есть, прекрасноликая; нет страха, прекрасноликая
असकृद् देवसहितःasakṛd devasahitaḥнеоднократно с богами; не раз вместе с богами
शचीभर्ता सुरेश्वरःśacībhartā sureśvaraḥмуж Шачи, владыка богов; Индра, муж Шачи
अप्राप्त एव नगरंaprāpta eva nagaraṃне достигнув даже города; не дойдя до города
पित्रा ते मृदितो रणेpitrā te mṛdito raṇeотцом твоим сокрушён в бою; был разбит твоим отцом
अयं देवसमूहस्यayaṃ devasamūhasyaэтот для сонма богов; этот твой отец
भयदस् ते पिता रणेbhayadas te pitā raṇeстрах дающий твой отец в бою; в бою страшен сонму богов
Translation

«Когда Деви сказала так, Уша со смущённым тревогой взглядом подумала в сердце: “Когда же я буду с мужем?” Тогда дочь Химавана, улыбнувшись, сказала: “Уша, благостная, слушай, когда ты придёшь к соединению. В месяце Вайшакха, на двадаши, в конце дня, тот, кто во сне овладеет тобой, когда ты будешь в чертоге, станет твоим мужем”. Услышав это, дочь дайтьи, окружённая девушками, радостно удалилась, развлекаясь как хотела. Когда Бхава вместе с Умой завершил эту игру и день прошёл, все эти чудесные женщины ушли: одни радостно вошли в город на конях, повозках, слонах и колесницах, а другие поднялись в небо. Затем в месяце Вайшакха, на двадаши светлой половины, когда красавица Уша лежала в чертоге, окружённая подругами, предсказанный мужчина во сне овладел ею; она плакала и извивалась, и всё произошло согласно слову Деви. Во сне он овладел ею, и она стала женщиной; окровавленная и плачущая, она внезапно поднялась ночью. Увидев подругу плачущей и охваченной страхом, Читралекха с большим удивлением сказала ей ласковые слова: “Уша, не бойся. Почему ты плачешь и мучишься? Ты славная внучка Бали — почему ты боишься? Прекраснобровая, особенно для тебя в мире нет страха: твой отец, прекраснобёдрая, в бою внушает страх и губит богов. Встань, встань, благо тебе, прекрасная; не предавайся отчаянию. В таких покоях нет страха, прекрасноликая. Даже Индра, муж Шачи и владыка богов, не раз, ещё не достигнув города, был разбит твоим отцом в бою. Твой отец в бою страшен для сонма богов”».

Version

86eed13b2d62 · published Jun 22, 2026, 6:08:03 AM UTC

Available inRU

Page between verses with