Harivamsa
Уша видит во сне Анируддху, и Читралекха отправляется в ДваракуHV 107.27-38
561 / 607
Harivamsa · HV 107.27-38
Devanāgarī

एवं संदूषिता साध्वी कथं जीवितुम् उत्सहे पितरं किं नु वक्ष्यामि देवशत्रुम् अरिंदमम् ॥
एवं संदूषणकरी वंशस्यास्य महौजसः श्रेयो हि मरणं मन्ये न मे श्रेयो ऽद्य जीवितम् ॥
कथम् एवं कृता नाम कन्या जीवितुम् उत्सहे कुलोपक्रोशनकरी कुलाङ्गारा निराश्रेया जीवितुं स्पृहयेन् नारी साध्वीनाम् अग्रतः स्थिता ॥
इत्य् एवं बाष्पपूर्णाक्षी सखीजनवृता तदा विललाप चिरं कालम् उषा कमललोचना ॥
अनाथवत्तां रुदतीं सख्यः सर्वा विचेतसः ऊचुर् अश्रुपरीताक्ष्य उषां सर्वाः समागताः ॥
दुष्टेन मनसा देवि शुभं यदि वासुभम् क्रियते न च ते सुभ्रु कच्चिद् दुष्टं मनस् तव ॥
स्वप्नयोगेन कल्याणि व्रतलोपो न विद्यते व्यभिचारेण ते देवि नास्ति कश्चिद् व्यतिक्रमः ॥
मनसा चैव वाचा च कर्मणा च विशेषतः दुष्टा या त्रिभिर् एतैस् तु पापा सा प्रोच्यते भुवि ॥
न व ते दुष्यते भीरु मनः प्रजवितं सदा कथं त्वं दोषदुष्टा वै नियता ब्रह्मचारिणी ॥
यदि सुप्ता सती साध्वी शुद्धभावा मनस्विनी इमाम् अवस्थां नीता त्वं नैव धर्मो विलुप्यते ॥
यस्या दुष्टं मनः पूर्वं कर्मणा चोपपादितम् ताम् आहुर् असतीं नाम सती त्वम् असि भामिनि ॥
कुलजा रूपसंपन्ना नियता ब्रह्मचारिणी इमाम् अवस्थां नीतासि कालो हि दुरतिक्रमः ॥

Transliteration (IAST)

evaṃ saṃdūṣitā sādhvī kathaṃ jīvitum utsahe pitaraṃ kiṃ nu vakṣyāmi devaśatrum ariṃdamam ||
evaṃ saṃdūṣaṇakarī vaṃśasyāsya mahaujasaḥ śreyo hi maraṇaṃ manye na me śreyo 'dya jīvitam ||
katham evaṃ kṛtā nāma kanyā jīvitum utsahe kulopakrośanakarī kulāṅgārā nirāśreyā jīvituṃ spṛhayen nārī sādhvīnām agrataḥ sthitā ||
ity evaṃ bāṣpapūrṇākṣī sakhījanavṛtā tadā vilalāpa ciraṃ kālam uṣā kamalalocanā ||
anāthavattāṃ rudatīṃ sakhyaḥ sarvā vicetasaḥ ūcur aśruparītākṣya uṣāṃ sarvāḥ samāgatāḥ ||
duṣṭena manasā devi śubhaṃ yadi vāsubham kriyate na ca te subhru kaccid duṣṭaṃ manas tava ||
svapnayogena kalyāṇi vratalopo na vidyate vyabhicāreṇa te devi nāsti kaścid vyatikramaḥ ||
manasā caiva vācā ca karmaṇā ca viśeṣataḥ duṣṭā yā tribhir etais tu pāpā sā procyate bhuvi ||
na va te duṣyate bhīru manaḥ prajavitaṃ sadā kathaṃ tvaṃ doṣaduṣṭā vai niyatā brahmacāriṇī ||
yadi suptā satī sādhvī śuddhabhāvā manasvinī imām avasthāṃ nītā tvaṃ naiva dharmo vilupyate ||
yasyā duṣṭaṃ manaḥ pūrvaṃ karmaṇā copapāditam tām āhur asatīṃ nāma satī tvam asi bhāmini ||
kulajā rūpasaṃpannā niyatā brahmacāriṇī imām avasthāṃ nītāsi kālo hi duratikramaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
एवं संदूषिता साध्वीevaṃ saṃdūṣitā sādhvīтак осквернённая целомудренная; так осквернённая, целомудренная
कथं जीवितुम् उत्सहेkathaṃ jīvitum utsaheкак жить смогу; как я смогу жить
पितरं किं नु वक्ष्यामिpitaraṃ kiṃ nu vakṣyāmiотцу что же скажу; что я скажу отцу
देवशत्रुम् अरिंदमम्devaśatrum ariṃdamamврагу богов, сокрушителю врагов; врагу богов, сокрушителю врагов
एवं संदूषणकरीevaṃ saṃdūṣaṇakarīтак осквернение делающая; такое осквернение несущая
वंशस्यास्य महौजसःvaṃśasyāsya mahaujasaḥэтого рода великомощного; этому могущественному роду
श्रेयो हि मरणं मन्येśreyo hi maraṇaṃ manyeлучше ведь смерть считаю; лучше смерть, думаю
न मे श्रेयो ऽद्य जीवितम्na me śreyo 'dya jīvitamне мне благо теперь жизнь; жизнь теперь не благо для меня
कथम् एवं कृता नामkatham evaṃ kṛtā nāmaкак так сделанная же; как такая, как я
कन्या जीवितुम् उत्सहेkanyā jīvitum utsaheдевушка жить сможет; девушка сможет жить
कुलोपक्रोशनकरीkulopakrośanakarīукор рода делающая; навлекающая укор на род
कुलाङ्गारा निराश्रेयाkulāṅgārā nirāśreyāуголь рода, лишённая опоры; позор рода, лишённая прибежища
जीवितुं स्पृहयेन् नारीjīvituṃ spṛhayen nārīжить захотела бы женщина; захочет ли жить женщина
साध्वीनाम् अग्रतः स्थिताsādhvīnām agrataḥ sthitāперед целомудренными стоящая; стоя перед целомудренными
इत्य् एवं बाष्पपूर्णाक्षीity evaṃ bāṣpapūrṇākṣīтак со слезами полными глазами; так, с глазами полными слёз
सखीजनवृता तदाsakhījanavṛtā tadāподругами окружённая тогда; окружённая подругами
विललाप चिरं कालम्vilalāpa ciraṃ kālamрыдала долгое время; долго рыдала
उषा कमललोचनाuṣā kamalalocanāУша лотосоокая; лотосоокая Уша
अनाथवत्तां रुदतींanāthavattāṃ rudatīṃкак беззащитную её плачущую; её, плачущую как беззащитная
सख्यः सर्वा विचेतसःsakhyaḥ sarvā vicetasaḥподруги все смущённые; все подруги, смущённые
ऊचुर् अश्रुपरीताक्ष्यūcur aśruparītākṣyaсказали со слезами окружёнными глазами; со слезами на глазах сказали
उषां सर्वाः समागताःuṣāṃ sarvāḥ samāgatāḥУше все собравшиеся; все собравшиеся Уше
दुष्टेन मनसा देविduṣṭena manasā deviиспорченным умом, деви; дурным умом, деви
शुभं यदि वासुभम्śubhaṃ yadi vāsubhamблагое или неблагое; благое или неблагое
क्रियते न च ते सुभ्रुkriyate na ca te subhruсовершается, и не твой, прекраснобровая; совершается; но твой
कच्चिद् दुष्टं मनस् तवkaccid duṣṭaṃ manas tavaразве испорчен ум твой; разве ум испорчен
स्वप्नयोगेन कल्याणिsvapnayogena kalyāṇiсоединением сна, благостная; через сон, благостная
व्रतलोपो न विद्यतेvratalopo na vidyateнарушения обета нет; нет нарушения обета
व्यभिचारेण ते देविvyabhicāreṇa te deviизменой у тебя, деви; из-за прелюбодеяния, деви
नास्ति कश्चिद् व्यतिक्रमःnāsti kaścid vyatikramaḥнет никакого проступка; нет никакого нарушения
मनसा चैव वाचा चmanasā caiva vācā caумом и словом также; умом и словом
कर्मणा च विशेषतःkarmaṇā ca viśeṣataḥи делом особенно; и особенно делом
दुष्टा या त्रिभिर् एतैस् तुduṣṭā yā tribhir etais tuиспорченная которая этими тремя; та, кто испорчена тремя
पापा सा प्रोच्यते भुविpāpā sā procyate bhuviгрешной она называется на земле; та зовётся грешной на земле
न व ते दुष्यते भीरुna va te duṣyate bhīruне же у тебя портится, робкая; у тебя не осквернён
मनः प्रजवितं सदाmanaḥ prajavitaṃ sadāум, всегда чистый; ум, всегда чистый
कथं त्वं दोषदुष्टा वैkathaṃ tvaṃ doṣaduṣṭā vaiкак ты виной испорчена; как же ты виновна
नियता ब्रह्मचारिणीniyatā brahmacāriṇīсдержанная, целомудренная; сдержанная и целомудренная
यदि सुप्ता सती साध्वीyadi suptā satī sādhvīесли спящая, верная, целомудренная; если ты спала, верная и чистая
शुद्धभावा मनस्विनीśuddhabhāvā manasvinīчистым чувством, разумная; с чистым сердцем
इमाम् अवस्थां नीता त्वंimām avasthāṃ nītā tvaṃв это состояние приведена ты; и была приведена в это состояние
नैव धर्मो विलुप्यतेnaiva dharmo vilupyateто дхарма не нарушается; дхарма не нарушена
यस्या दुष्टं मनः पूर्वंyasyā duṣṭaṃ manaḥ pūrvaṃу которой ум испорчен прежде; у той, чей ум прежде испорчен
कर्मणा चोपपादितम्karmaṇā copapāditamи делом осуществлено; и это выражено делом
ताम् आहुर् असतीं नामtām āhur asatīṃ nāmaту называют неверной; её называют неверной
सती त्वम् असि भामिनिsatī tvam asi bhāminiверная ты есть, красавица; ты же верна, красавица
कुलजा रूपसंपन्नाkulajā rūpasaṃpannāблагороднорождённая, красотой наделённая; благородная и прекрасная
नियता ब्रह्मचारिणीniyatā brahmacāriṇīсдержанная, целомудренная; сдержанная и целомудренная
इमाम् अवस्थां नीतासिimām avasthāṃ nītāsiв это состояние приведена ты; ты приведена в это состояние
कालो हि दुरतिक्रमःkālo hi duratikramaḥвремя ведь трудно переступить; ведь время непреодолимо
Translation

«Уша сказала: “Как я, целомудренная и так осквернённая, смогу жить? Что я скажу отцу, врагу богов и сокрушителю врагов? Навлекая такое осквернение на этот могущественный род, я считаю смерть лучшим; жизнь теперь не благо для меня. Как такая девушка, навлекающая укор на род, позор рода и лишённая прибежища, сможет жить? Захочет ли женщина жить, стоя перед целомудренными?” Так лотосоокая Уша, окружённая подругами, долго рыдала с глазами, полными слёз. Все подруги, смущённые, собрались вокруг неё и со слезами на глазах сказали ей: “Деви, благое и неблагое совершается дурным умом. Но разве твой ум испорчен, прекраснобровая? Благостная, через сон нет нарушения обета; из-за прелюбодеяния у тебя нет никакого проступка. На земле грешной называют ту, кто испорчена тремя — умом, словом и особенно делом. Робкая, твой ум не осквернён; ты сдержанна и целомудренна, как же ты можешь быть испорчена виной? Если ты спала, верная, чистая и с чистым сердцем, и была приведена в это состояние, дхарма не нарушена. Ту, чей ум прежде был испорчен и это выражено делом, называют неверной; ты же верна, красавица. Ты благородна, прекрасна, сдержанна и целомудренна; ты приведена в это состояние, ведь время непреодолимо”».

Version

4836fe562db2 · published Jun 22, 2026, 6:08:03 AM UTC

Available inRU

Page between verses with