Mahabharata 3.224.4-14

Devanāgarī

कृष्णे मा भूत् तवोत्कण्ठा मा व्यथा मा प्रजागरः ॥
भर्तृभिर् देवसंकाशैर् जितां प्राप्स्यसि मेदिनीम् ॥
न ह्य् एवं शीलसंपन्ना नैवं पूजितलक्षणाः ॥
प्राप्नुवन्ति चिरं क्लेशं यथा त्वम् असितेक्षणे ॥
अवश्यं च त्वया भूमिर् इयं निहतकण्टका ॥
भर्तृभिः सह भोक्तव्या निर्द्वंद्वेति श्रुतं मया ॥
धार्तराष्ट्रवधं कृत्वा वैराणि प्रतियात्य च ॥
युधिष्ठिरस्थां पृथिवीं द्रष्टासि द्रुपदात्मजे ॥
यास् ताः प्रव्राजमानां त्वां प्राहसन् दर्पमोहिताः ॥
ताः क्षिप्रं हतसंकल्पा द्रक्ष्यसि त्वं कुरुस्त्रियः ॥
तव दुःखोपपन्नाया यैर् आचरितम् अप्रियम् ॥
विद्धि संप्रस्थितान् सर्वांस् तान् कृष्णे यमसादनम् ॥
पुत्रस् ते प्रतिविन्ध्यश् च सुतसोमस् तथा विभुः ॥
श्रुतकर्मार्जुनिश् चैव शतानीकश् च नाकुलिः ॥
सहदेवाच् च यो जातः श्रुतसेनस् तवात्मजः ॥
सर्वे कुशलिनो वीराः कृतास्त्राश् च सुतास् तव ॥
अभिमन्युर् इव प्रीता द्वारवत्यां रता भृशम् ॥
त्वम् इवैषां सुभद्रा च प्रीत्या सर्वात्मना स्थिता ॥
प्रीयते भावनिर्द्वंद्वा तेभ्यश् च विगतज्वरा ॥
भेजे सर्वात्मना चैव प्रद्युम्नजननी तथा ॥
भानुप्रभृतिभिश् चैनान् विशिनष्टि च केशवः ॥
भोजनाच्छादने चैषां नित्यं मे श्वशुरः स्थितः ॥
रामप्रभृतयः सर्वे भजन्त्य् अन्धकवृष्णयः ॥
तुल्यो हि प्रणयस् तेषां प्रद्युम्नस्य च भामिनि ॥

Transliteration (IAST)

kṛṣṇe mā bhūt tavotkaṇṭhā mā vyathā mā prajāgaraḥ ||
bhartṛbhir devasaṃkāśair jitāṃ prāpsyasi medinīm ||
na hy evaṃ śīlasaṃpannā naivaṃ pūjitalakṣaṇāḥ ||
prāpnuvanti ciraṃ kleśaṃ yathā tvam asitekṣaṇe ||
avaśyaṃ ca tvayā bhūmir iyaṃ nihatakaṇṭakā ||
bhartṛbhiḥ saha bhoktavyā nirdvaṃdveti śrutaṃ mayā ||
dhārtarāṣṭravadhaṃ kṛtvā vairāṇi pratiyātya ca ||
yudhiṣṭhirasthāṃ pṛthivīṃ draṣṭāsi drupadātmaje ||
yās tāḥ pravrājamānāṃ tvāṃ prāhasan darpamohitāḥ ||
tāḥ kṣipraṃ hatasaṃkalpā drakṣyasi tvaṃ kurustriyaḥ ||
tava duḥkhopapannāyā yair ācaritam apriyam ||
viddhi saṃprasthitān sarvāṃs tān kṛṣṇe yamasādanam ||
putras te prativindhyaś ca sutasomas tathā vibhuḥ ||
śrutakarmārjuniś caiva śatānīkaś ca nākuliḥ ||
sahadevāc ca yo jātaḥ śrutasenas tavātmajaḥ ||
sarve kuśalino vīrāḥ kṛtāstrāś ca sutās tava ||
abhimanyur iva prītā dvāravatyāṃ ratā bhṛśam ||
tvam ivaiṣāṃ subhadrā ca prītyā sarvātmanā sthitā ||
prīyate bhāvanirdvaṃdvā tebhyaś ca vigatajvarā ||
bheje sarvātmanā caiva pradyumnajananī tathā ||
bhānuprabhṛtibhiś cainān viśinaṣṭi ca keśavaḥ ||
bhojanācchādane caiṣāṃ nityaṃ me śvaśuraḥ sthitaḥ ||
rāmaprabhṛtayaḥ sarve bhajanty andhakavṛṣṇayaḥ ||
tulyo hi praṇayas teṣāṃ pradyumnasya ca bhāmini ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

कृष्णे मा भूत् तवोत्कण्ठा मा व्यथा मा प्रजागरः ॥ भर्तृभिर् देवसंकाशैर् जितां प्राप्स्यसि मेदिनीम् ॥ न ह्य् एवं शीलसंपन्ना नैवं पूजितलक्षणाः ॥ प्राप्नुवन्ति चिरं क्लेशं यथा त्वम् असितेक्षणे ॥ अवश्यं च त्वया भूमिर् इयं निहतकण्टका ॥ भर्तृभिः सह भोक्तव्या निर्द्वंद्वेति श्रुतं मया ॥ धार्तराष्ट्रवधं कृत्वा वैराणि प्रतियात्य च ॥ युधिष्ठिरस्थां पृथिवीं द्रष्टासि द्रुपदात्मजे ॥ यास् ताः प्रव्राजमानां त्वां प्राहसन् दर्पमोहिताः ॥ ताः क्षिप्रं हतसंकल्पा द्रक्ष्यसि त्वं कुरुस्त्रियः ॥ तव दुःखोपपन्नाया यैर् आचरितम् अप्रियम् ॥ विद्धि संप्रस्थितान् सर्वांस् तान् कृष्णे यमसादनम् ॥ पुत्रस् ते प्रतिविन्ध्यश् च सुतसोमस् तथा विभुः ॥ श्रुतकर्मार्जुनिश् चैव शतानीकश् च नाकुलिः ॥ सहदेवाच् च यो जातः श्रुतसेनस् तवात्मजः ॥ सर्वे कुशलिनो वीराः कृतास्त्राश् च सुतास् तव ॥ अभिमन्युर् इव प्रीता द्वारवत्यां रता भृशम् ॥ त्वम् इवैषां सुभद्रा च प्रीत्या सर्वात्मना स्थिता ॥ प्रीयते भावनिर्द्वंद्वा तेभ्यश् च विगतज्वरा ॥ भेजे सर्वात्मना चैव प्रद्युम्नजननी तथा ॥ भानुप्रभृतिभिश् चैनान् विशिनष्टि च केशवः ॥ भोजनाच्छादने चैषां नित्यं मे श्वशुरः स्थितः ॥ रामप्रभृतयः सर्वे भजन्त्य् अन्धकवृष्णयः ॥ तुल्यो हि प्रणयस् तेषां प्रद्युम्नस्य च भामिनि ॥kṛṣṇe mā bhūt tavotkaṇṭhā mā vyathā mā prajāgaraḥ || bhartṛbhir devasaṃkāśair jitāṃ prāpsyasi medinīm || na hy evaṃ śīlasaṃpannā naivaṃ pūjitalakṣaṇāḥ || prāpnuvanti ciraṃ kleśaṃ yathā tvam asitekṣaṇe || avaśyaṃ ca tvayā bhūmir iyaṃ nihatakaṇṭakā || bhartṛbhiḥ saha bhoktavyā nirdvaṃdveti śrutaṃ mayā || dhārtarāṣṭravadhaṃ kṛtvā vairāṇi pratiyātya ca || yudhiṣṭhirasthāṃ pṛthivīṃ draṣṭāsi drupadātmaje || yās tāḥ pravrājamānāṃ tvāṃ prāhasan darpamohitāḥ || tāḥ kṣipraṃ hatasaṃkalpā drakṣyasi tvaṃ kurustriyaḥ || tava duḥkhopapannāyā yair ācaritam apriyam || viddhi saṃprasthitān sarvāṃs tān kṛṣṇe yamasādanam || putras te prativindhyaś ca sutasomas tathā vibhuḥ || śrutakarmārjuniś caiva śatānīkaś ca nākuliḥ || sahadevāc ca yo jātaḥ śrutasenas tavātmajaḥ || sarve kuśalino vīrāḥ kṛtāstrāś ca sutās tava || abhimanyur iva prītā dvāravatyāṃ ratā bhṛśam || tvam ivaiṣāṃ subhadrā ca prītyā sarvātmanā sthitā || prīyate bhāvanirdvaṃdvā tebhyaś ca vigatajvarā || bheje sarvātmanā caiva pradyumnajananī tathā || bhānuprabhṛtibhiś cainān viśinaṣṭi ca keśavaḥ || bhojanācchādane caiṣāṃ nityaṃ me śvaśuraḥ sthitaḥ || rāmaprabhṛtayaḥ sarve bhajanty andhakavṛṣṇayaḥ || tulyo hi praṇayas teṣāṃ pradyumnasya ca bhāmini ||Сатьябхама просит Кришну-Драупади не тосковать, не страдать и не бодрствовать ночами: с божественными мужьями она получит землю без врагов; такая женщина не должна долго терпеть страдание; ей предстоит наслаждаться очищенной от шипов землей вместе с мужьями, увидеть землю Юдхиштхиры после гибели Дхритараштровичей и ответного воздаяния за вражду, увидеть жен Куру, которые смеялись над ней при изгнании, с разрушенными надеждами; обидчики уже идут в обитель Ямы; ее сыновья Пративиндхья, Сутасома, Шрутакарман, Шатаника и Шрутасена здоровы, обучены оружию и счастливы в Двараке, как Абхиманью; Субхадра относится к ним как сама Драупади, мать Прадьюмны тоже служит им, Кешава выделяет их вместе с Бхану и другими, а все Андхаки и Вришни заботятся об их пище и одежде.

Translation

«Кришна, пусть у тебя не будет тоски, боли и бессонницы. С мужьями, подобными богам, ты обретешь завоеванную землю. Женщины с таким характером и такими достойными признаками не терпят долго страдания, как ты, черноокая. Я слышала: тебе вместе с мужьями непременно предстоит наслаждаться этой землей, очищенной от шипов и свободной от раздоров. О дочь Друпады, после гибели Дхритараштровичей и возмездия за вражду ты увидишь землю, стоящую под властью Юдхиштхиры. Тех жен Куру, которые, одурев от гордости, смеялись над тобой, когда тебя изгоняли, ты скоро увидишь с разрушенными надеждами. Знай, Кришна: все, кто причинил тебе страдание и поступил с тобой враждебно, уже направились в обитель Ямы. Твои сыновья - Пративиндхья, Сутасома, могучий сын Арджуны Шрутакарман, Шатаника, рожденный от Накулы, и рожденный от Сахадевы Шрутасена - все здоровы, герои, обучены оружию и очень довольны в Двараке, как Абхиманью. Субхадра относится к ним с такой же любовью всем сердцем, как и ты; мать Прадьюмны тоже служит им, а Кешава выделяет их вместе с Бхану и другими. Мой свекор постоянно заботится об их пище и одежде, и все, начиная с Рамы, все Андхаки и Вришни любят их; их любовь к ним, прекрасная, равна любви к Прадьюмне».

Commentary

Утешение Сатьябхамы держится не на пустом обещании, а на дхармическом законе: оскорбление Драупади уже несет свой плод.

Version

1a4197f22f2e · published Jun 18, 2026, 6:49:32 AM UTC