Mahabharata
Ajñātavāsa-nirdeśa-parva (Choosing a Place for the Year of Hiding)4.1.19-23
3763 / 15823
Mahabharata · 4.1.19-23
Devanāgarī

युधिष्ठिर उवाच
शृणुध्वं यत् करिष्यामि कर्म वै कुरुनन्दनाः ॥
विराटम् अनुसंप्राप्य राजानं पुरुषर्षभम् ॥
सभास्तारो भविष्यामि तस्य राज्ञो महात्मनः ॥
कङ्को नाम द्विजो भूत्वा मताक्षः प्रियदेविता ॥
वैडूर्यान् काञ्चनान् दान्तान् फलैर् ज्योतीरसैः सह ॥
कृष्णाक्षांल् लोहिताक्षांश् च निर्वर्त्स्यामि मनोरमान् ॥
आसं युधिष्ठिरस्याहं पुरा प्राणसमः सखा ॥
इति वक्ष्यामि राजानं यदि माम् अनुयोक्ष्यते ॥
इत्य् एतद् वो मयाख्यातं विहरिष्याम्य् अहं यथा ॥
वृकोदर विराटे त्वं रंस्यसे केन कर्मणा ॥

Transliteration (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
śṛṇudhvaṃ yat kariṣyāmi karma vai kurunandanāḥ ||
virāṭam anusaṃprāpya rājānaṃ puruṣarṣabham ||
sabhāstāro bhaviṣyāmi tasya rājño mahātmanaḥ ||
kaṅko nāma dvijo bhūtvā matākṣaḥ priyadevitā ||
vaiḍūryān kāñcanān dāntān phalair jyotīrasaiḥ saha ||
kṛṣṇākṣāṃl lohitākṣāṃś ca nirvartsyāmi manoramān ||
āsaṃ yudhiṣṭhirasyāhaṃ purā prāṇasamaḥ sakhā ||
iti vakṣyāmi rājānaṃ yadi mām anuyokṣyate ||
ity etad vo mayākhyātaṃ vihariṣyāmy ahaṃ yathā ||
vṛkodara virāṭe tvaṃ raṃsyase kena karmaṇā ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
युधिष्ठिरyudhiṣṭhiraYudhishthira
उवाचuvācasaid
शृणुध्वंśṛṇudhvaṃlisten
यत्yatwhat, which
करिष्यामिkariṣyāmiI will do
कर्मkarmadeed, action
वैvaiindeed
कुरुनन्दनाःkurunandanāḥKuru
विराटम्virāṭamVirata
अनुसंप्राप्यanusaṃprāpyaform of anusaṃprāpya
राजानंrājānaṃking
पुरुषर्षभम्puruṣarṣabhamform of puruṣarṣabham
सभास्तारोsabhāstārocourt gambler
भविष्यामिbhaviṣyāmiI will be
तस्यtasyahis, that
राज्ञोrājñoking
महात्मनःmahātmanaḥgreat
कङ्कोkaṅkoKanka
नामnāmaby name
द्विजोdvijoform of dvijo
भूत्वाbhūtvāhaving become
मताक्षःmatākṣaḥform of matākṣaḥ
प्रियदेविताpriyadevitāform of priyadevitā
वैडूर्यान्vaiḍūryānform of vaiḍūryān
काञ्चनान्kāñcanānform of kāñcanān
दान्तान्dāntānform of dāntān
फलैर्phalairform of phalair
ज्योतीरसैःjyotīrasaiḥform of jyotīrasaiḥ
सहsahawith, together
कृष्णाक्षांल्kṛṣṇākṣāṃlKrishna; Draupadi
लोहिताक्षांश्lohitākṣāṃśform of lohitākṣāṃś
caand
निर्वर्त्स्यामिnirvartsyāmiform of nirvartsyāmi
मनोरमान्manoramānform of manoramān
आसंāsaṃI was
युधिष्ठिरस्याहंyudhiṣṭhirasyāhaṃYudhishthira
पुराpurāformerly
प्राणसमःprāṇasamaḥform of prāṇasamaḥ
सखाsakhāfriend
इतिitithus, saying
वक्ष्यामिvakṣyāmiI will say
राजानंrājānaṃking
यदिyadiif
माम्māmme
अनुयोक्ष्यतेanuyokṣyateform of anuyokṣyate
इत्य्itythus, saying
एतद्etadthis
वोvoform of vo
मयाख्यातंmayākhyātaṃform of mayākhyātaṃ
विहरिष्याम्य्vihariṣyāmyI will live
अहंahaṃI
यथाyathāas
वृकोदरvṛkodaraVrikodara
विराटेvirāṭeVirata
त्वंtvaṃyou
रंस्यसेraṃsyaseform of raṃsyase
केनkenaby whom? by what?
कर्मणाkarmaṇāby deed, by action
Translation

Yudhishthira said: "Listen, descendants of Kuru, to the task I shall perform upon coming to the great-souled king Virata, bull among men. I shall become the great king's court gamester: becoming a brahmin named Kanka, versed in dice, fond of play. I shall bring out delightful dice for the game -- of beryl, of gold, of ivory, along with fruit-shaped ones, luminous ones, black and red ones. If the king asks me, I shall say: 'Once I was a friend of Yudhishthira, dear to him as his own life.' So I have told you how I shall live. And you, Vrikodara, by what work will you live at Virata's?"

Version

5b519215d73b · published Jul 16, 2026, 5:58:59 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with