Mahabharata
Draupadī-bhīma-śaraṇāgati-parva (Draupadī Comes to Bhīma)4.16.11-16
3829 / 15823
Mahabharata · 4.16.11-16
Devanāgarī

स संप्रहाय शयनं राजपुत्र्या प्रबोधितः ॥
उपातिष्ठत मेघाभः पर्यङ्के सोपसंग्रहे ॥
अथाब्रवीद् राजपुत्रीं कौरव्यो महिषीं प्रियाम् ॥
केनास्य् अर्थेन संप्राप्ता त्वरितेव ममान्तिकम् ॥
न ते प्रकृतिमान् वर्णः कृशा पाण्डुश् च लक्ष्यसे ॥
आचक्ष्व परिशेषेण सर्वं विद्याम् अहं यथा ॥
सुखं वा यदि वा दुःखं द्वेष्यं वा यदि वा प्रियम् ॥
यथावत् सर्वम् आचक्ष्व श्रुत्वा ज्ञास्यामि यत् परम् ॥
अहम् एव हि ते कृष्णे विश्वास्यः सर्वकर्मसु ॥
अहम् आपत्सु चापि त्वां मोक्षयामि पुनः पुनः ॥
शीघ्रम् उक्त्वा यथाकामं यत् ते कार्यं विवक्षितम् ॥
गच्छ वै शयनायैव पुरा नान्यो ऽवबुध्यते ॥

Transliteration (IAST)

sa saṃprahāya śayanaṃ rājaputryā prabodhitaḥ ||
upātiṣṭhata meghābhaḥ paryaṅke sopasaṃgrahe ||
athābravīd rājaputrīṃ kauravyo mahiṣīṃ priyām ||
kenāsy arthena saṃprāptā tvariteva mamāntikam ||
na te prakṛtimān varṇaḥ kṛśā pāṇḍuś ca lakṣyase ||
ācakṣva pariśeṣeṇa sarvaṃ vidyām ahaṃ yathā ||
sukhaṃ vā yadi vā duḥkhaṃ dveṣyaṃ vā yadi vā priyam ||
yathāvat sarvam ācakṣva śrutvā jñāsyāmi yat param ||
aham eva hi te kṛṣṇe viśvāsyaḥ sarvakarmasu ||
aham āpatsu cāpi tvāṃ mokṣayāmi punaḥ punaḥ ||
śīghram uktvā yathākāmaṃ yat te kāryaṃ vivakṣitam ||
gaccha vai śayanāyaiva purā nānyo 'vabudhyate ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
sahe, this
संप्रहायsaṃprahāyaform of saṃprahāya
शयनंśayanaṃform of śayanaṃ
राजपुत्र्याrājaputryāson, king
प्रबोधितःprabodhitaḥform of prabodhitaḥ
उपातिष्ठतupātiṣṭhatastood near
मेघाभःmeghābhaḥform of meghābhaḥ
पर्यङ्केparyaṅkeform of paryaṅke
सोपसंग्रहेsopasaṃgraheform of sopasaṃgrahe
अथाब्रवीद्athābravīdform of athābravīd
राजपुत्रींrājaputrīṃson, king
कौरव्योkauravyoform of kauravyo
महिषींmahiṣīṃthe queen
प्रियाम्priyāmbeloved
केनास्य्kenāsyform of kenāsy
अर्थेनarthenaaim, purpose
संप्राप्ताsaṃprāptāform of saṃprāptā
त्वरितेवtvaritevaform of tvariteva
ममान्तिकम्mamāntikamform of mamāntikam
nanot
तेtethey; to you
प्रकृतिमान्prakṛtimānform of prakṛtimān
वर्णःvarṇaḥform of varṇaḥ
कृशाkṛśāform of kṛśā
पाण्डुश्pāṇḍuśform of pāṇḍuś
caand
लक्ष्यसेlakṣyaseform of lakṣyase
आचक्ष्वācakṣvaform of ācakṣva
परिशेषेणpariśeṣeṇaform of pariśeṣeṇa
सर्वंsarvaṃall
विद्याम्vidyāmform of vidyām
अहंahaṃI
यथाyathāas
सुखंsukhaṃhappiness, easily
वाor
यदिyadiif
वाor
दुःखंduḥkhaṃsuffering
द्वेष्यंdveṣyaṃform of dveṣyaṃ
वाor
यदिyadiif
वाor
प्रियम्priyamdear, pleasing
यथावत्yathāvatform of yathāvat
सर्वम्sarvamall
आचक्ष्वācakṣvaform of ācakṣva
श्रुत्वाśrutvāhaving heard
ज्ञास्यामिjñāsyāmito know
यत्yatwhat, which
परम्paramthe highest
अहम्ahamI
एवevaindeed, precisely
हिhiindeed
तेtethey; to you
कृष्णेkṛṣṇeKrishna; Draupadi
विश्वास्यःviśvāsyaḥform of viśvāsyaḥ
सर्वकर्मसुsarvakarmasuform of sarvakarmasu
अहम्ahamI
आपत्सुāpatsuform of āpatsu
चापिcāpiand also
त्वांtvāṃyou
मोक्षयामिmokṣayāmiform of mokṣayāmi
पुनःpunaḥagain
पुनःpunaḥagain
शीघ्रम्śīghramquickly
उक्त्वाuktvāhaving said
यथाकामंyathākāmaṃas she wishes
यत्yatwhat, which
तेtethey; to you
कार्यंkāryaṃtask, duty
विवक्षितम्vivakṣitamform of vivakṣitam
गच्छgacchago
वैvaiindeed
शयनायैवśayanāyaivaform of śayanāyaiva
पुराpurābefore
नान्योnānyoform of nānyo
ऽवबुध्यते'vabudhyateform of 'vabudhyate
Translation

Woken by the princess, he left his bed; dark as a cloud, he sat up on the couch, leaning upon it. Then the Kaurava spoke to his beloved wife, the princess: ‘For what purpose have you come to me in such haste? Your complexion is not natural -- you appear wasted and pale. Tell me everything, leaving nothing out, so that I may know it as it is. Whether it is joy or sorrow, hateful or dear -- tell me all of it properly. Having heard it, I shall understand what matters most. For I alone, Krishna, am worthy of your trust in all matters; again and again I deliver you even from calamities. Quickly say, as you wish, whatever task you intend to speak of, and return to your bed before anyone else awakens.’

Version

2586e2e082b8 · published Jul 16, 2026, 6:11:28 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with