Mahabharata
Draupadī-bhrātṛ-duḥkha-kathana-parva (Grief over the Brothers)4.18.1-8
3833 / 15823
Mahabharata · 4.18.1-8
Devanāgarī

द्रौपद्य् उवाच
इदं तु मे महद् दुःखं यत् प्रवक्ष्यामि भारत ॥
न मे ऽभ्यसूया कर्तव्या दुःखाद् एतद् ब्रवीम्य् अहम् ॥
शार्दूलैर् महिषैः सिंहैर् आगारे युध्यसे यदा ॥
कैकेय्याः प्रेक्षमाणायास् तदा मे कश्मलो भवेत् ॥
प्रेक्षासमुत्थिता चापि कैकेयी ताः स्त्रियो वदेत् ॥
प्रेक्ष्य माम् अनवद्याङ्गी कश्मलोपहताम् इव ॥
स्नेहात् संवासजान् मन्ये सूदम् एषा शुचिस्मिता ॥
योध्यमानं महावीर्यैर् इमं समनुशोचति ॥
कल्याणरूपा सैरन्ध्री बल्लवश् चातिसुन्दरः ॥
स्त्रीणां च चित्तं दुर्ज्ञेयं युक्तरूपौ च मे मतौ ॥
सैरन्ध्री प्रियसंवासान् नित्यं करुणवेदिनी ॥
अस्मिन् राजकुले चेमौ तुल्यकालनिवासिनौ ॥
इति ब्रुवाणा वाक्यानि सा मां नित्यम् अवेदयत् ॥
क्रुध्यन्तीं मां च संप्रेक्ष्य समशङ्कत मां त्वयि ॥
तस्यां तथा ब्रुवत्यां तु दुःखं मां महद् आविशत् ॥
शोके यौधिष्ठिरे मग्ना नाहं जीवितुम् उत्सहे ॥

Transliteration (IAST)

draupady uvāca
idaṃ tu me mahad duḥkhaṃ yat pravakṣyāmi bhārata ||
na me 'bhyasūyā kartavyā duḥkhād etad bravīmy aham ||
śārdūlair mahiṣaiḥ siṃhair āgāre yudhyase yadā ||
kaikeyyāḥ prekṣamāṇāyās tadā me kaśmalo bhavet ||
prekṣāsamutthitā cāpi kaikeyī tāḥ striyo vadet ||
prekṣya mām anavadyāṅgī kaśmalopahatām iva ||
snehāt saṃvāsajān manye sūdam eṣā śucismitā ||
yodhyamānaṃ mahāvīryair imaṃ samanuśocati ||
kalyāṇarūpā sairandhrī ballavaś cātisundaraḥ ||
strīṇāṃ ca cittaṃ durjñeyaṃ yuktarūpau ca me matau ||
sairandhrī priyasaṃvāsān nityaṃ karuṇavedinī ||
asmin rājakule cemau tulyakālanivāsinau ||
iti bruvāṇā vākyāni sā māṃ nityam avedayat ||
krudhyantīṃ māṃ ca saṃprekṣya samaśaṅkata māṃ tvayi ||
tasyāṃ tathā bruvatyāṃ tu duḥkhaṃ māṃ mahad āviśat ||
śoke yaudhiṣṭhire magnā nāhaṃ jīvitum utsahe ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
द्रौपद्य्draupadyDraupadi
उवाचuvācasaid
इदंidaṃthis
तुtuindeed, but
मेmeto me, my
महद्mahadgreat
दुःखंduḥkhaṃsuffering
यत्yatthat, which
प्रवक्ष्यामिpravakṣyāmiI will tell
भारतbhārataO Bharata
nanot
मेmeto me, my
ऽभ्यसूया'bhyasūyāform 'bhyasūyā
कर्तव्याkartavyāform kartavyā
दुःखाद्duḥkhādform duḥkhād
एतद्etadthis
ब्रवीम्य्bravīmyform bravīmy
अहम्ahamI
शार्दूलैर्śārdūlairform śārdūlair
महिषैःmahiṣaiḥform mahiṣaiḥ
सिंहैर्siṃhairform siṃhair
आगारेāgāreform āgāre
युध्यसेyudhyaseform yudhyase
यदाyadāwhen
कैकेय्याःkaikeyyāḥform kaikeyyāḥ
प्रेक्षमाणायास्prekṣamāṇāyāsto forgive
तदाtadāthen
मेmeto me, my
कश्मलोkaśmaloform kaśmalo
भवेत्bhavetlet it be
प्रेक्षासमुत्थिताprekṣāsamutthitāform prekṣāsamutthitā
चापिcāpiand also
कैकेयीkaikeyīKaikeyi
ताःtāḥthose, they
स्त्रियोstriyowomen
वदेत्vadetto say
प्रेक्ष्यprekṣyahaving seen
माम्māmme
अनवद्याङ्गीanavadyāṅgīto say
कश्मलोपहताम्kaśmalopahatāmform kaśmalopahatām
इवivalike, as if
स्नेहात्snehātform snehāt
संवासजान्saṃvāsajānform saṃvāsajān
मन्येmanyeI consider
सूदम्sūdamform sūdam
एषाeṣāform eṣā
शुचिस्मिताśucismitāform śucismitā
योध्यमानंyodhyamānaṃwarrior
महावीर्यैर्mahāvīryairgreat, hero
इमंimaṃthis
समनुशोचतिsamanuśocatiform samanuśocati
कल्याणरूपाkalyāṇarūpāform kalyāṇarūpā
सैरन्ध्रीsairandhrīSairandhri
बल्लवश्ballavaśform ballavaś
चातिसुन्दरःcātisundaraḥform cātisundaraḥ
स्त्रीणांstrīṇāṃwoman
caand
चित्तंcittaṃform cittaṃ
दुर्ज्ञेयंdurjñeyaṃform durjñeyaṃ
युक्तरूपौyuktarūpauform yuktarūpau
caand
मेmeto me, my
मतौmatauform matau
सैरन्ध्रीsairandhrīSairandhri
प्रियसंवासान्priyasaṃvāsānform priyasaṃvāsān
नित्यंnityaṃalways
करुणवेदिनीkaruṇavedinīform karuṇavedinī
अस्मिन्asminin this
राजकुलेrājakuleking
चेमौcemauform cemau
तुल्यकालनिवासिनौtulyakālanivāsinauform tulyakālanivāsinau
इतिitithus, so-called
ब्रुवाणाbruvāṇāform bruvāṇā
वाक्यानिvākyāniform vākyāni
साshe, this
मांmāṃme
नित्यम्nityamalways
अवेदयत्avedayatform avedayat
क्रुध्यन्तींkrudhyantīṃform krudhyantīṃ
मांmāṃme
caand
संप्रेक्ष्यsaṃprekṣyahaving seen
समशङ्कतsamaśaṅkataform samaśaṅkata
मांmāṃme
त्वयिtvayiin you, to you
तस्यांtasyāṃform tasyāṃ
तथाtathāthus, also
ब्रुवत्यांbruvatyāṃform bruvatyāṃ
तुtuindeed, but
दुःखंduḥkhaṃsuffering
मांmāṃme
महद्mahadgreat
आविशत्āviśatform āviśat
शोकेśokeform śoke
यौधिष्ठिरेyaudhiṣṭhireform yaudhiṣṭhire
मग्नाmagnāform magnā
नाहंnāhaṃnot I
जीवितुम्jīvitumto live
उत्सहेutsaheI am able
Translation

Draupadi said: 'Here is yet another great sorrow of mine, which I will tell you, O Bharata. Do not blame me for it — I say this out of grief. When you fight in the pen with tigers, buffaloes, and lions before the eyes of Kaikeyi, weakness overtakes me. Rising from watching, Kaikeyi, seeing me looking as if struck by faintness, though flawless in body, says to those women: "I think this sweetly-smiling one, out of the affection born of living together, pities the cook when he fights those heroes of great strength. Sairandhri is lovely in form, and Ballava is very handsome; the hearts of women are hard to fathom, and to my mind the two of them are well-suited. Sairandhri, out of dear companionship, always feels compassion, and in this royal house the two of them have dwelt an equal span of time." Speaking such words, she wounded me again and again; and seeing me angry, she suspected me of being with you. While she spoke thus, a great sorrow entered me. Sunk in grief for Yudhishthira, I have no strength left to live.'

Version

5dfcfdbd346a · published Jul 16, 2026, 6:11:28 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with