Mahabharata
Bhagavad-yāna (114) (The Embassy of Krishna to the Kurus, Chapters 71-137)5.114.1-5
4759 / 15823
Mahabharata · 5.114.1-5
Devanāgarī

नारद उवाच
हर्यश्वस् त्व् अब्रवीद् राजा विचिन्त्य बहुधा ततः ॥
दीर्घम् उष्णं च निःश्वस्य प्रजाहेतोर् नृपोत्तमः ॥
उन्नतेषून्नता षट्सु सूक्ष्मा सूक्ष्मेषु सप्तसु ॥
गम्भीरा त्रिषु गम्भीरेष्व् इयं रक्ता च पञ्चसु ॥
बहुदेवासुरालोका बहुगन्धर्वदर्शना ॥
बहुलक्षणसंपन्ना बहुप्रसवधारिणी ॥
समर्थेयं जनयितुं चक्रवर्तिनम् आत्मजम् ॥
ब्रूहि शुल्कं द्विजश्रेष्ठ समीक्ष्य विभवं मम ॥
गालव उवाच
एकतःश्यामकर्णानां शतान्य् अष्टौ ददस्व मे ॥
हयानां चन्द्रशुभ्राणां देशजानां वपुष्मताम् ॥

Transliteration (IAST)

nārada uvāca
haryaśvas tv abravīd rājā vicintya bahudhā tataḥ ||
dīrgham uṣṇaṃ ca niḥśvasya prajāhetor nṛpottamaḥ ||
unnateṣūnnatā ṣaṭsu sūkṣmā sūkṣmeṣu saptasu ||
gambhīrā triṣu gambhīreṣv iyaṃ raktā ca pañcasu ||
bahudevāsurālokā bahugandharvadarśanā ||
bahulakṣaṇasaṃpannā bahuprasavadhāriṇī ||
samartheyaṃ janayituṃ cakravartinam ātmajam ||
brūhi śulkaṃ dvijaśreṣṭha samīkṣya vibhavaṃ mama ||
gālava uvāca
ekataḥśyāmakarṇānāṃ śatāny aṣṭau dadasva me ||
hayānāṃ candraśubhrāṇāṃ deśajānāṃ vapuṣmatām ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
नारदnāradaNarada; the sage Narada
उवाचuvācasaid; spoke
हर्यश्वस्haryaśvasHaryashva; King Haryashva
त्व्tvindeed; but
अब्रवीद्abravīdsaid; spoke
राजाrājāthe ruler; the sovereign
विचिन्त्यvicintyahaving pondered; having reflected
बहुधाbahudhārepeatedly; in many ways
ततःtataḥthen; after that
दीर्घम्dīrghamlong; prolonged
उष्णंuṣṇaṃhot; fiery
caand; also
निःश्वस्यniḥśvasyahaving sighed; heaving a sigh; sighing heavily
प्रजाहेतोर्prajāhetorfor the sake of offspring; for the sake of continuing the line
नृपोत्तमःnṛpottamaḥthe best of kings; the excellent ruler
उन्नतेषून्नताunnateṣūnnatāelevated among the elevated parts; high in the high parts
षट्सुṣaṭsuin six; among six
सूक्ष्माsūkṣmāsubtle; delicate
सूक्ष्मेषुsūkṣmeṣuin the subtle parts; among the subtle
सप्तसुsaptasuin seven; among seven
गम्भीराgambhīrādeep; profound
त्रिषुtriṣuin three; among three
गम्भीरेष्व्gambhīreṣvin the deep parts; among the deep
इयंiyaṃthis one; she
रक्ताraktāred; of crimson hue
caand; also
पञ्चसुpañcasuin five; among five
बहुदेवासुरालोकाbahudevāsurālokāseen by many gods and asuras; beheld by gods and asuras
बहुगन्धर्वदर्शनाbahugandharvadarśanāseen by many gandharvas; beheld by many gandharvas
बहुलक्षणसंपन्नाbahulakṣaṇasaṃpannāendowed with many auspicious marks; possessed of many good signs
बहुप्रसवधारिणीbahuprasavadhāriṇīcapable of bearing much offspring; bearing many births
समर्थेयंsamartheyaṃthis one is capable; she is able
जनयितुंjanayituṃto give birth to; to bring forth
चक्रवर्तिनम्cakravartinama chakravartin; a universal sovereign
आत्मजम्ātmajama son; his own child
ब्रूहिbrūhitell; declare
शुल्कंśulkaṃthe bride-price; the marriage fee
द्विजश्रेष्ठdvijaśreṣṭhaO best of the twice-born; excellent brahmin
समीक्ष्यsamīkṣyahaving considered; having weighed
विभवंvibhavaṃwealth; means
ममmamamy; of mine
गालवgālavaO Galava; Galava
उवाचuvācasaid; spoke
एकतःश्यामकर्णानांekataḥśyāmakarṇānāṃwith one black ear; black-eared on one side
शतान्य्śatānyhundreds; hundred
अष्टौaṣṭaueight; numbering eight
ददस्वdadasvagive; grant
मेmeto me; for me
हयानांhayānāṃof horses; of steeds
चन्द्रशुभ्राणांcandraśubhrāṇāṃwhite as the moon; moon-white
देशजानांdeśajānāṃborn in their own land; of native breed
वपुष्मताम्vapuṣmatāmbeautiful of body; possessed of a splendid form
Translation

Narada said: 'Then King Haryashva, having pondered long, and heaving a deep, burning sigh for the sake of offspring, that excellent ruler spoke: "In six exalted parts she is exalted, in seven delicate parts delicate, in three deep parts deep, and in five places red. She has been beheld by many gods and asuras, seen by many gandharvas; she is endowed with a multitude of auspicious marks and is capable of bearing abundant offspring. This maiden can give birth to a son who will be a chakravartin. O best of the twice-born, name the bride-price, having weighed my means." Galava said: "Give me eight hundred horses, moon-white and of native breed, beautiful in form, each with one black ear."'

Version

fa65632a3ea6 · published Jul 17, 2026, 5:35:25 AM UTC

Available inRUEN

Page between verses with