Mahabharata
Ghaṭotkaca-vadha-parva (bhīma-rātri-parākrama): Bhīma's Valor by Night7.130.1–5
7927 / 15823
Mahabharata · 7.130.1–5
Devanāgarī

धृतराष्ट्र उवाच
तस्मिन् प्रविष्टे दुर्धर्षे सृञ्जयान् अमितौजसि ॥
अमृष्यमाणे संरब्धे का वो ऽभूद् वै मतिस् तदा ॥
दुर्योधनं तथा पुत्रम् उक्त्वा शास्त्रातिगं मम ॥
यत् प्राविशद् अमेयात्मा किं पार्थः प्रत्यपद्यत ॥
निहते सैन्धवे वीरे भूरिश्रवसि चैव हि ॥
यद् अभ्यगान् महातेजाः पाञ्चालान् अपराजितः ॥
किम् अमन्यत दुर्धर्षः प्रविष्टे शत्रुतापने ॥
दुर्योधनश् च किं कृत्यं प्राप्तकालम् अमन्यत ॥
के च तं वरदं वीरम् अन्वयुर् द्विजसत्तमम् ॥
के चास्य पृष्ठतो ऽगच्छन् वीराः शूरस्य युध्यतः ॥
के पुरस्ताद् अयुध्यन्त निघ्नतः शात्रवान् रणे ॥

Transliteration (IAST)

dhṛtarāṣṭra uvāca
tasmin praviṣṭe durdharṣe sṛñjayān amitaujasi ||
amṛṣyamāṇe saṃrabdhe kā vo 'bhūd vai matis tadā ||
duryodhanaṃ tathā putram uktvā śāstrātigaṃ mama ||
yat prāviśad ameyātmā kiṃ pārthaḥ pratyapadyata ||
nihate saindhave vīre bhūriśravasi caiva hi ||
yad abhyagān mahātejāḥ pāñcālān aparājitaḥ ||
kim amanyata durdharṣaḥ praviṣṭe śatrutāpane ||
duryodhanaś ca kiṃ kṛtyaṃ prāptakālam amanyata ||
ke ca taṃ varadaṃ vīram anvayur dvijasattamam ||
ke cāsya pṛṣṭhato 'gacchan vīrāḥ śūrasya yudhyataḥ ||
ke purastād ayudhyanta nighnataḥ śātravān raṇe ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तस्मिन् प्रविष्टे दुर्धर्षेtasmin praviṣṭe durdharṣe[at] that entered, unassailable one; when that unassailable one entered
सृञ्जयान् अमितौजसिsṛñjayān amitaujasi[into] the Srinjayas, boundlessly mighty; into the Srinjayas, boundlessly mighty
अमृष्यमाणे संरब्धेamṛṣyamāṇe saṃrabdhe[at] the impatient, inflamed one; indignant, inflamed
का वः अभूत् वैkā vaḥ abhūt vaiwhat your was; what was your
मतिः तदाmatiḥ tadāmood then; mood then
दुर्योधनम् तथा पुत्रम्duryodhanam tathā putramDuryodhana, thus, [to] son; to Duryodhana, my son
उक्त्वा शास्त्रातिगम् ममuktvā śāstrātigam mamahaving said, [to him] who transgressed the shastras, my; having said, [to him] who transgressed the shastras
यत् प्राविशत् अमेयात्माyat prāviśat ameyātmāthat he entered, immeasurable in soul; when he entered, immeasurable in spirit
किम् पार्थः प्रत्यपद्यतkim pārthaḥ pratyapadyatawhat did Partha undertake; what did Partha undertake
निहते सैन्धवे वीरेnihate saindhave vīre[at] the slain Saindhava-hero; when the hero Saindhava was slain
भूरिश्रवसि चैव हिbhūriśravasi caiva hiand [at] Bhurishravas; and Bhurishravas
यत् अभ्यगात् महातेजाःyat abhyagāt mahātejāḥthat he rushed forth, of great splendor; when the greatly resplendent one rushed forth
पाञ्चालान् अपराजितःpāñcālān aparājitaḥ[against] the Panchalas, unvanquished; against the Panchalas, unvanquished
के च तम् वरदम् वीरम्ke ca tam varadam vīramand who that boon-giver-hero; and who that hero-benefactor
अन्वयुः द्विजसत्तमम्anvayuḥ dvijasattamamfollowed, best [of] the twice-born; followed, best of the brahmanas
के च अस्य पृष्ठतः अगच्छन्ke ca asya pṛṣṭhataḥ agacchanand who behind him went; and who walked behind him
वीराः शूरस्य युध्यतःvīrāḥ śūrasya yudhyataḥheroes of the brave one fighting; heroes [alongside] the brave one who fought [there]
Translation

[Dhritarashtra:] "When that unassailable, boundlessly mighty one [Drona] entered among the Srinjayas, indignant, inflamed — what was your mood then? Having spoken to Duryodhana, my son who transgressed the shastras, when he entered, immeasurable in spirit — what did Partha undertake? When the hero Saindhava and Bhurishravas were slain, when the greatly resplendent, unvanquished one rushed against the Panchalas — what was on their minds? And who followed that hero-benefactor, best of the brahmanas, and who walked behind him, heroes alongside the brave one who fought there?"

Version

179645887b14 · published Jul 19, 2026, 4:31:38 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with