Mahabharata
Ghaṭotkaca-vadha-parva (yudhiṣṭhira-śoka, vyāsa-sāntvana) (Yudhiṣṭhira's Grief and Vyāsa's Consolation)7.158.55–58
8305 / 15823
Mahabharata · 7.158.55–58
Devanāgarī

न चागाद् द्वैरथं जिष्णुर् दिष्ट्या तं भरतर्षभ ॥
सृजेतां स्पर्धिनाव् एतौ दिव्यान्य् अस्त्राणि सर्वशः ॥
वध्यमानेषु चास्त्रेषु पीडितः सूतनन्दनः ॥
वासवीं समरे शक्तिं ध्रुवं मुञ्चेद् युधिष्ठिर ॥
ततो भवेत् ते व्यसनं घोरं भरतसत्तम ॥
दिष्ट्या रक्षो हतं युद्धे सूतपुत्रेण मानद ॥
वासवीं कारणं कृत्वा कालेनापहतो ह्य् असौ ॥
तवैव कारणाद् रक्षो निहतं तात संयुगे ॥

Transliteration (IAST)

na cāgād dvairathaṃ jiṣṇur diṣṭyā taṃ bharatarṣabha ||
sṛjetāṃ spardhināv etau divyāny astrāṇi sarvaśaḥ ||
vadhyamāneṣu cāstreṣu pīḍitaḥ sūtanandanaḥ ||
vāsavīṃ samare śaktiṃ dhruvaṃ muñced yudhiṣṭhira ||
tato bhavet te vyasanaṃ ghoraṃ bharatasattama ||
diṣṭyā rakṣo hataṃ yuddhe sūtaputreṇa mānada ||
vāsavīṃ kāraṇaṃ kṛtvā kālenāpahato hy asau ||
tavaiva kāraṇād rakṣo nihataṃ tāta saṃyuge ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तम् दृष्ट्वा सहसा यान्तम्tam dṛṣṭvā sahasā yāntamseeing him suddenly going; seeing him, who had suddenly rushed forth
सूतपुत्रजिघांसयाsūtaputrajighāṃsayā[with] the desire to slay the son of the suta; with the desire to slay the son of the suta
शोकोपहतसंकल्पम्śokopahatasaṃkalpam[with] resolve struck down by grief; with a will broken by grief
दह्यमानम् इव अग्निनाdahyamānam iva agninā[as] though burned by fire; as though scorched by fire
अभिगम्य अब्रवीत् व्यासःabhigamya abravīt vyāsaḥapproaching, Vyasa said; approaching, Vyasa spoke
धर्मपुत्रम् युधिष्ठिरम्dharmaputram yudhiṣṭhiramto Yudhishthira, son of Dharma; to Yudhishthira, son of Dharma
कर्णम् आसाद्य संग्रामेkarṇam āsādya saṃgrāmehaving met Karna [in] battle; having met Karna in battle
दिष्ट्या जीवति फल्गुनःdiṣṭyā jīvati phalgunaḥ[by] good fortune Phalguna lives; fortunately, Phalguna is alive
सव्यसाचिवधाकाङ्क्षीsavyasācivadhākāṅkṣīwishing to slay Savyasachin; wishing to slay Savyasachin
शक्तिम् रक्षितवान् हि सःśaktim rakṣitavān hi saḥhe indeed kept the spear; for he had kept the spear [for him]
वासवीम् समरे शक्तिम्vāsavīm samare śaktimVasavi's spear [in] battle; Vasavi's spear, in battle
ध्रुवम् मुञ्चेत् युधिष्ठिरdhruvam muñcet yudhiṣṭhirawould surely have released [it], Yudhishthira; would surely have loosed it, O Yudhishthira
ततः भवेत् ते व्यसनम्tataḥ bhavet te vyasanamthen there would [have] be[en] disaster [for] you; then calamity would have befallen you
घोरम् भरतसत्तमghoram bharatasattamadreadful, best [of] the Bharatas; dreadful, O best of the Bharatas
दिष्ट्या रक्षः हतम् युद्धेdiṣṭyā rakṣaḥ hatam yuddhe[by] good fortune the rakshasa was slain [in] battle; fortunately, the rakshasa was slain in battle
सूतपुत्रेण मानदsūtaputreṇa mānadaby the son of the suta, O honor-giver; by the son of the suta, O bestower of honor
Translation

Seeing him, who had suddenly rushed forth with the desire to slay the son of the suta, his will broken by grief, as though scorched by fire, Vyasa approached and spoke to Yudhishthira, son of Dharma: "Fortunately, Phalguna is alive, having met Karna in battle; for he [Karna], wishing to slay Savyasachin, had kept the spear [for him]. Vasavi's spear he would surely have loosed [at you] in battle, O Yudhishthira; then a dreadful calamity would have befallen you, O best of the Bharatas. Fortunately, the rakshasa was slain in battle by the son of the suta, O bestower of honor."

Version

424b9fc17e06 · published Jul 19, 2026, 4:58:11 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with