Mahabharata
Arjuna Checks Karṇa and the Day's Battle Ends8.21.15-22
8747 / 15823
Mahabharata · 8.21.15-22
Devanāgarī

अथ विस्फार्य गाण्डीवं रणे नृत्यन्न् इवार्जुनः ॥
शरसंबाधम् अकरोत् खं दिशः प्रदिशस् तथा ॥
रथान् विमानप्रतिमान् सज्जयन्त्रायुधध्वजान् ॥
ससारथींस् तदा बाणैर् अभ्राणीवानिलो ऽवधीत् ॥
गजान् गजप्रयन्तॄंश् च वैजयन्त्यायुधध्वजान् ॥
सादिनो ऽश्वांश् च पत्तींश् च शरैर् निन्ये यमक्षयम् ॥
तम् अन्तकम् इव क्रुद्धम् अनिवार्यं महारथम् ॥
दुर्योधनो ऽभ्ययाद् एको निघ्नन् बाणैः पृथग्विधैः ॥
तस्यार्जुनो धनुः सूतं केतुम् अश्वांश् च सायकैः ॥
हत्वा सप्तभिर् एकैकं छत्रं चिच्छेद पत्रिणा ॥
नवमं च समासाद्य व्यसृजत् प्रतिघातिनम् ॥
दुर्योधनायेषुवरं तं द्रौणिः सप्तधाच्छिनत् ॥
ततो द्रौणेर् धनुश् छित्त्वा हत्वा चाश्ववराञ् शरैः ॥
कृपस्यापि तथात्युग्रं धनुश् चिच्छेद पाण्डवः ॥
हार्दिक्यस्य धनुश् छित्त्वा ध्वजं चाश्वं तथावधीत् ॥
दुःशासनस्येषुवरं छित्त्वा राधेयम् अभ्ययात् ॥

Transliteration (IAST)

atha visphārya gāṇḍīvaṃ raṇe nṛtyann ivārjunaḥ ||
śarasaṃbādham akarot khaṃ diśaḥ pradiśas tathā ||
rathān vimānapratimān sajjayantrāyudhadhvajān ||
sasārathīṃs tadā bāṇair abhrāṇīvānilo 'vadhīt ||
gajān gajaprayantṝṃś ca vaijayantyāyudhadhvajān ||
sādino 'śvāṃś ca pattīṃś ca śarair ninye yamakṣayam ||
tam antakam iva kruddham anivāryaṃ mahāratham ||
duryodhano 'bhyayād eko nighnan bāṇaiḥ pṛthagvidhaiḥ ||
tasyārjuno dhanuḥ sūtaṃ ketum aśvāṃś ca sāyakaiḥ ||
hatvā saptabhir ekaikaṃ chatraṃ ciccheda patriṇā ||
navamaṃ ca samāsādya vyasṛjat pratighātinam ||
duryodhanāyeṣuvaraṃ taṃ drauṇiḥ saptadhācchinat ||
tato drauṇer dhanuś chittvā hatvā cāśvavarāñ śaraiḥ ||
kṛpasyāpi tathātyugraṃ dhanuś ciccheda pāṇḍavaḥ ||
hārdikyasya dhanuś chittvā dhvajaṃ cāśvaṃ tathāvadhīt ||
duḥśāsanasyeṣuvaraṃ chittvā rādheyam abhyayāt ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अथ विस्फार्य गाण्डीवम्atha visphārya gāṇḍīvamзатем натянув Гандиву; зазвенев Гандивой
रणे नृत्यन् इव अर्जुनःraṇe nṛtyan iva arjunaḥв бою словно танцуя Арджуна; Арджуна как танцующий
शरसंबाधम् अकरोत्śarasaṃbādham akarotстрелами тесноту сделал; заполнил стрелами
खम् दिशः प्रदिशः तथाkham diśaḥ pradiśaḥ tathāнебо, стороны и промежутки также; все стороны
रथान् विमानप्रतिमान्rathān vimānapratimānколесницы, небесным дворцам подобные; сияющие ратхи
सज्जयन्त्रायुधध्वजान्sajjayantrāyudhadhvajānс готовыми устройствами, оружием, флагами; вооружённые и знамённые
ससारथीन् तदा बाणैःsasārathīn tadā bāṇaiḥс возницами тогда стрелами; вместе с возницами
अभ्राणि इव अनिलः अवधीत्abhrāṇi iva anilaḥ avadhītкак облака ветер убивал; разметал как ветер
गजान् गजप्रयन्तॄन् चgajān gajaprayantṝn caслонов и погонщиков слонов; боевых слонов
वैजयन्त्यायुधध्वजान्vaijayantyāyudhadhvajānс победными знаками, оружием, флагами; украшенных знаками
सादिनः अश्वान् च पत्तीन् चsādinaḥ aśvān ca pattīn caвсадников, коней и пеших; конницу и пехоту
शरैः निन्ये यमक्षयम्śaraiḥ ninye yamakṣayamстрелами повёл в обитель Ямы; отправил к Яме
तम् अन्तकम् इव क्रुद्धम्tam antakam iva kruddhamего как разгневанного Антаку; его, словно Смерть
अनिवार्यम् महारथम्anivāryam mahārathamнеудержимого махаратху; неостановимого героя
दुर्योधनः अभ्ययात् एकःduryodhanaḥ abhyayāt ekaḥДурьодхана пошёл один; Дурьодхана один выступил
निघ्नन् बाणैः पृथग्विधैःnighnan bāṇaiḥ pṛthagvidhaiḥпоражая стрелами разных видов; разными стрелами
तस्य अर्जुनः धनुः सूतम्tasya arjunaḥ dhanuḥ sūtamего Арджуна лук, возницу; у него Арджуна
केतुम् अश्वान् च सायकैःketum aśvān ca sāyakaiḥзнамя и коней стрелами; флаг и коней
हत्वा सप्तभिः एकैकम्hatvā saptabhiḥ ekaikamубив семью каждого; семью стрелами каждого
छत्रम् चिच्छेद पत्रिणाchatram ciccheda patriṇāзонт отсёк оперённой стрелой; срезал зонт
नवमम् च समासाद्यnavamam ca samāsādyaдевятую же взяв; взяв девятую стрелу
व्यसृजत् प्रतिघातिनम्vyasṛjat pratighātinamвыпустил ударяющую; пустил поражающую
दुर्योधनाय इषुवरम्duryodhanāya iṣuvaramна Дурьодхану лучшую стрелу; лучшую стрелу
तम् द्रौणिः सप्तधा अच्छिनत्tam drauṇiḥ saptadhā acchinatеё Драуни на семь частей рассёк; Ашваттхаман разрубил
ततः द्रौणेः धनुः छित्त्वाtataḥ drauṇeḥ dhanuḥ chittvāзатем Драуни лук рассёкши; срезав лук Ашваттхамана
हत्वा च अश्ववरान् शरैःhatvā ca aśvavarān śaraiḥи лучших коней убив стрелами; убив его коней
कृपस्य अपि तथा अत्युग्रम्kṛpasya api tathā atyugramи Крипы также очень грозный; также у Крипы
धनुः चिच्छेद पाण्डवःdhanuḥ ciccheda pāṇḍavaḥлук отсёк Пандава; Арджуна срезал лук
हार्दिक्यस्य धनुः छित्त्वाhārdikyasya dhanuḥ chittvāХардикии лук рассёкши; срезав лук Критавармана
ध्वजम् च अश्वम् तथा अवधीत्dhvajam ca aśvam tathā avadhītи знамя, коня также убил; сбил флаг и коня
दुःशासनस्य इषुवरम् छित्त्वाduḥśāsanasya iṣuvaram chittvāДухшасаны лучшую стрелу рассёкши; перерубив стрелу
राधेयम् अभ्ययात्rādheyam abhyayātна Радхею пошёл; двинулся к Карне
Translation

Затем Арджуна, зазвенев Гандивой, в бою словно танцевал и заполнил стрелами небо, стороны света и промежутки между ними. Колесницы, похожие на небесные дворцы, с готовыми механизмами, оружием и знамёнами, он вместе с возницами разметал стрелами, как ветер разметает облака. Слонов с погонщиками, украшенных победными знаками, оружием и флагами, всадников, коней и пехотинцев он стрелами отправлял в обитель Ямы. На этого разгневанного, как Смерть, неудержимого махаратху один выступил Дурьодхана, поражая его разными стрелами. Арджуна стрелами уничтожил у него лук, возницу, знамя и коней, каждого семью стрелами, а оперённой стрелой отсёк зонт. Взяв девятую, лучшую стрелу, он выпустил её в Дурьодхану, но Драуни рассёк её на семь частей. Тогда Пандава отсёк лук Драуни и стрелами убил его лучших коней; так же он срезал грозный лук Крипы. Рассёк лук Хардикии, сбил его знамя и коня, перерубил лучшую стрелу Духшасаны и двинулся на Радхею».

Version

a90cffe0614b · published Jun 20, 2026, 8:45:27 AM UTC

Available inRU

Page between verses with