रथान् अश्वान् ध्वजान् नागान् पत्तीन् रथपतीन् अपि ॥
इषून् धनूंषि खड्गांश् च चक्राणि च परश्वधान् ॥
सायुधान् उद्यतान् बाहून् उद्यतान्य् आयुधानि च ॥
चिच्छेद द्विषतां पार्थः शिरांसि च सहस्रशः ॥
तस्मिन् सैन्ये महावर्ते पातालावर्तसंनिभे ॥
निमग्नं तं रथं मत्वा नेदुः संशप्तका मुदा ॥
स पुरस्ताद् अरीन् हत्वा पश्चार्धेनोत्तरेण च ॥
दक्षिणेन च बीभत्सुः क्रुद्धो रुद्रः पशून् इव ॥
अथ पाञ्चालचेदीनां सृञ्जयानां च मारिष ॥
त्वदीयैः सह संग्राम आसीत् परमदारुणः ॥
कृपश् च कृतवर्मा च शकुनिश् चापि सौबलः ॥
हृष्टसेनाः सुसंरब्धा रथानीकैः प्रहारिणः ॥
कोसलैः काशिमत्स्यैश् च कारूषैः केकयैर् अपि ॥
शूरसेनैः शूरवीरैर् युयुधुर् युद्धदुर्मदाः ॥
तेषाम् अन्तकरं युद्धं देहपाप्मप्रणाशनम् ॥
शूद्रविट्क्षत्रवीराणां धर्म्यं स्वर्ग्यं यशस्करम् ॥
दुर्योधनो ऽपि सहितो भ्रातृभिर् भरतर्षभ ॥
गुप्तः कुरुप्रवीरैश् च मद्राणां च महारथैः ॥
पाण्डवैः सहपाञ्चालैश् चेदिभिः सात्यकेन च ॥
युध्यमानं रणे कर्णं कुरुवीरो ऽभ्यपालयत् ॥
कर्णो ऽपि निशितैर् बाणैर् विनिहत्य महाचमूम् ॥
प्रमृद्य च रथश्रेष्ठान् युधिष्ठिरम् अपीडयत् ॥
विपत्रायुधदेहासून् कृत्वा शत्रून् सहस्रशः ॥
युक्त्वा स्वर्गयशोभ्यां च स्वेभ्यो मुदम् उदावहत् ॥
rathān aśvān dhvajān nāgān pattīn rathapatīn api ||
iṣūn dhanūṃṣi khaḍgāṃś ca cakrāṇi ca paraśvadhān ||
sāyudhān udyatān bāhūn udyatāny āyudhāni ca ||
ciccheda dviṣatāṃ pārthaḥ śirāṃsi ca sahasraśaḥ ||
tasmin sainye mahāvarte pātālāvartasaṃnibhe ||
nimagnaṃ taṃ rathaṃ matvā neduḥ saṃśaptakā mudā ||
sa purastād arīn hatvā paścārdhenottareṇa ca ||
dakṣiṇena ca bībhatsuḥ kruddho rudraḥ paśūn iva ||
atha pāñcālacedīnāṃ sṛñjayānāṃ ca māriṣa ||
tvadīyaiḥ saha saṃgrāma āsīt paramadāruṇaḥ ||
kṛpaś ca kṛtavarmā ca śakuniś cāpi saubalaḥ ||
hṛṣṭasenāḥ susaṃrabdhā rathānīkaiḥ prahāriṇaḥ ||
kosalaiḥ kāśimatsyaiś ca kārūṣaiḥ kekayair api ||
śūrasenaiḥ śūravīrair yuyudhur yuddhadurmadāḥ ||
teṣām antakaraṃ yuddhaṃ dehapāpmapraṇāśanam ||
śūdraviṭkṣatravīrāṇāṃ dharmyaṃ svargyaṃ yaśaskaram ||
duryodhano 'pi sahito bhrātṛbhir bharatarṣabha ||
guptaḥ kurupravīraiś ca madrāṇāṃ ca mahārathaiḥ ||
pāṇḍavaiḥ sahapāñcālaiś cedibhiḥ sātyakena ca ||
yudhyamānaṃ raṇe karṇaṃ kuruvīro 'bhyapālayat ||
karṇo 'pi niśitair bāṇair vinihatya mahācamūm ||
pramṛdya ca rathaśreṣṭhān yudhiṣṭhiram apīḍayat ||
vipatrāyudhadehāsūn kṛtvā śatrūn sahasraśaḥ ||
yuktvā svargayaśobhyāṃ ca svebhyo mudam udāvahat ||
Партха тысячами рассекал колесницы, коней, знамёна, слонов, пехотинцев, владык колесниц, стрелы, луки, мечи, диски, топоры, поднятые руки с оружием, поднятое оружие и головы врагов. Когда его колесница словно погрузилась в великий водоворот того войска, подобный водовороту Паталы, самшаптаки радостно закричали, думая, что она утонула. Но разгневанный Бибхатсу поражал врагов спереди, сзади, с северной и южной стороны, как Рудра поражает живые существа. Затем, почтенный, между Панчалами, Чеди, Сринджаями и твоими войсками началась крайне страшная битва. Крипа, Критаварман и Шакуни Саубала, разъярённые и радостные войсками, атаковали колесничными отрядами; жаждущие боя воины сражались с Косалами, Каши, Матсьями, Карушами, Кекаями, Шурасенами и храбрыми героями. Это была битва, несущая конец, уничтожающая телесный грех, дхармичная, ведущая к небесам и славе для героев разных варн. Дурьодхана с братьями, защищённый лучшими Куру и махаратхами мадров, охранял Карну, который в бою сражался с Пандавами, Панчалами, Чеди и Сатьяки. Карна острыми стрелами разбил великое войско, сокрушил лучших колесничих и стал теснить Юдхиштхиру. Тысячи врагов он лишил стрел, оружия, тел и жизней, соединил их с небом и славой и принёс радость своим».
2427cb319dde · published Jun 20, 2026, 8:45:28 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Описание смерти здесь сохраняет эпический парадокс: бой ужасен, но для кшатрия он может стать путём славы и небес. Поэтому текст не романтизирует кровь, а показывает страшную цену воинского долга.