Mahabharata
Bhīma Searches for Arjuna8.54.25-29
8946 / 15823
Mahabharata · 8.54.25-29
Devanāgarī

विशोक उवाच
सर्वे कामाः पाण्डव ते समृद्धाः; कपिध्वजो दृश्यते हस्तिसैन्ये ॥
नीलाद् धनाद् विद्युतम् उच्चरन्तीं; तथापश्यं विस्फुरद् वै धनुस् तत् ॥
कपिर् ह्य् असौ वीक्ष्यते सर्वतो वै; ध्वजाग्रम् आरुह्य धनंजयस्य ॥
दिवाकराभो मणिर् एष दिव्यो; विभ्राजते चैव किरीटसंस्थः ॥
पार्श्वे भीमं पाण्डुराभ्रप्रकाशं; पश्येमं त्वं देवदत्तं सुघोषम् ॥
अभीशुहस्तस्य जनार्दनस्य; विगाहमानस्य चमूं परेषाम् ॥
रविप्रभं वज्रनाभं क्षुरान्तं; पार्श्वे स्थितं पश्य जनार्दनस्य ॥
चक्रं यशो वर्धयत् केशवस्य; सदार्चितं यदुभिः पश्य वीर ॥
भीम उवाच
ददामि ते ग्रामवरांश् चतुर्दश; प्रियाख्याने सारथे सुप्रसन्नः ॥
दसीशतं चापि रथांश् च विंशतिं; यद् अर्जुनं वेदयसे विशोक ॥

Transliteration (IAST)

viśoka uvāca
sarve kāmāḥ pāṇḍava te samṛddhāḥ; kapidhvajo dṛśyate hastisainye ||
nīlād dhanād vidyutam uccarantīṃ; tathāpaśyaṃ visphurad vai dhanus tat ||
kapir hy asau vīkṣyate sarvato vai; dhvajāgram āruhya dhanaṃjayasya ||
divākarābho maṇir eṣa divyo; vibhrājate caiva kirīṭasaṃsthaḥ ||
pārśve bhīmaṃ pāṇḍurābhraprakāśaṃ; paśyemaṃ tvaṃ devadattaṃ sughoṣam ||
abhīśuhastasya janārdanasya; vigāhamānasya camūṃ pareṣām ||
raviprabhaṃ vajranābhaṃ kṣurāntaṃ; pārśve sthitaṃ paśya janārdanasya ||
cakraṃ yaśo vardhayat keśavasya; sadārcitaṃ yadubhiḥ paśya vīra ||
bhīma uvāca
dadāmi te grāmavarāṃś caturdaśa; priyākhyāne sārathe suprasannaḥ ||
dasīśataṃ cāpi rathāṃś ca viṃśatiṃ; yad arjunaṃ vedayase viśoka ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
विशोक उवाचviśoka uvācaВишока сказал; Вишока произнёс
सर्वे कामाःsarve kāmāḥвсе желания; все надежды
पाण्डव ते समृद्धाःpāṇḍava te samṛddhāḥПандава, твои исполнились; твои достигнуты
कपिध्वजः दृश्यतेkapidhvajaḥ dṛśyateобезьянознаменный виден; виден стяг с обезьяной
हस्तिसैन्येhastisainyeв слоновьем войске; среди слонов
नीलात् धनात्nīlāt dhanātиз тёмного лука; из синего облака
विद्युतम् उच्चरन्तीम्vidyutam uccarantīmмолнию выходящую; выходящую молнию
तथा अपश्यम्tathā apaśyamтак я увидел; так я вижу
विस्फुरत् वै धनुः तत्visphurat vai dhanuḥ tatсверкающий тот лук; сияет тот лук
कपिः हि असौkapiḥ hi asauобезьяна ведь та; та обезьяна
वीक्ष्यते सर्वतः वैvīkṣyate sarvataḥ vaiвидна отовсюду; отовсюду видна
ध्वजाग्रम् आरुह्यdhvajāgram āruhyaна вершину знамени взойдя; поднявшись на стяг
धनंजयस्यdhanaṃjayasyaДхананджаи; Арджуны
दिवाकराभः मणिः एषःdivākarābhaḥ maṇiḥ eṣaḥсолнцеподобный камень этот; этот солнечный камень
दिव्यःdivyaḥбожественный; дивный
विभ्राजते च एवvibhrājate ca evaи сияет именно; сияет
किरीटसंस्थःkirīṭasaṃsthaḥпомещённый в короне; находящийся в кирите
पार्श्वे भीमम्pārśve bhīmamрядом, Бхима; рядом, о Бхима
पाण्डुराभ्रप्रकाशम्pāṇḍurābhraprakāśamбелым облаком сияющий; белому облаку подобный
पश्य इमम् त्वम्paśya imam tvamпосмотри на этот ты; взгляни на этот
देवदत्तम् सुघोषम्devadattam sughoṣamДевадатту громкозвучную; громкий Девадатта
अभीशुहस्तस्य जनार्दनस्यabhīśuhastasya janārdanasyaв руках вожжевладельца Джанарданы; у Джанарданы с вожжами
विगाहमानस्य चमूम्vigāhamānasya camūmпроникающего в войско; входящего в армию
परेषाम्pareṣāmврагов; противников
रविप्रभम्raviprabhamсолнцеподобное; сияющее как солнце
वज्रनाभम्vajranābhamс алмазной ступицей; с громовой ступицей
क्षुरान्तम्kṣurāntamс острым краем; лезвийное
पार्श्वे स्थितम्pārśve sthitamстоящее рядом; находящееся рядом
पश्य जनार्दनस्यpaśya janārdanasyaсмотри у Джанарданы; посмотри у Кришны
चक्रम्cakramдиск; чакру
यशः वर्धयत् केशवस्यyaśaḥ vardhayat keśavasyaславу увеличивающее Кешавы; умножающую славу Кешавы
सदा अर्चितम् यदुभिःsadā arcitam yadubhiḥвсегда почитаемое Яду; чтимое Яду
पश्य वीरpaśya vīraсмотри, герой; взгляни, герой
भीम उवाचbhīma uvācaБхима сказал; Бхима произнёс
ददामि तेdadāmi teдаю тебе; я дарю тебе
ग्रामवरान् चतुर्दशgrāmavarān caturdaśaлучшие деревни четырнадцать; четырнадцать добрых деревень
प्रियाख्याने सारथेpriyākhyāne sāratheза приятную весть, возница; за радостное сообщение
सुप्रसन्नःsuprasannaḥочень довольный; весьма обрадованный
दसीशतम् च अपिdasīśatam ca apiи сто рабынь также; и сотню служанок
रथान् च विंशतिम्rathān ca viṃśatimи колесниц двадцать; двадцать колесниц
यत् अर्जुनम् वेदयसेyat arjunam vedayaseпоскольку Арджуну сообщаешь; раз сообщаешь об Арджуне
विशोकviśokaВишока; о Вишока
Translation

Вишока сказал: «Пандава, все твои желания исполнились: в слоновьем войске виден стяг с обезьяной. Я вижу тот сверкающий лук, словно молнию, выходящую из тёмного облака. Та обезьяна, поднявшись на вершину знамени Дхананджаи, видна отовсюду; и божественный камень, подобный солнцу, сияет в его кирите. Рядом, Бхима, взгляни на Девадатту, громкозвучную раковину, белую как облако, у Джанарданы, который держит вожжи и входит в войско врагов. Посмотри у Джанарданы на диск, сияющий как солнце, с алмазной ступицей и острым краем; герой, смотри на чакру, всегда почитаемую Яду и умножающую славу Кешавы». Бхима сказал: «Вишока, за эту радостную весть я, очень довольный, дарю тебе четырнадцать лучших деревень, сотню служанок и двадцать колесниц, раз ты сообщаешь мне об Арджуне».

Version

a22d3a229fc4 · published Jun 20, 2026, 7:41:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with