Mahabharata
Karṇa Burns the Pāṇḍava Army8.56.7-15
8955 / 15823
Mahabharata · 8.56.7-15
Devanāgarī

संजय उवाच
अपराह्णे महाराज सूतपुत्रः प्रतापवान् ॥
जघान सोमकान् सर्वान् भीमसेनस्य पश्यतः ॥
भीमो ऽप्य् अतिबलः सैन्यं धार्तराष्ट्रं व्यपोथयत् ॥
द्राव्यमाणं बलं दृष्ट्वा भीमसेनेन धीमता ॥
यन्तारम् अब्रवीत् कर्णः पाञ्चालान् एव मा वह ॥
मद्रराजस् ततः शल्यः श्वेतान् अश्वान् महाजवान् ॥
प्राहिणोच् चेदिपाञ्चालान् करूषांश् च महाबलः ॥
प्रविश्य च स तां सेनां शल्यः परबलार्दनः ॥
न्ययच्छत् तुरगान् हृष्टो यत्र यत्रैच्छद् अग्रणीः ॥
तं रथं मेघसंकाशं वैयाघ्रपरिवारणम् ॥
संदृश्य पाण्डुपाञ्चालास् त्रस्ता आसन् विशां पते ॥
ततो रथस्य निनदः प्रादुरासीन् महारणे ॥
पर्जन्यसमनिर्घोषः पर्वतस्येव दीर्यतः ॥
ततः शरशतैस् तीक्ष्णैः कर्णो ऽप्य् आकर्णनिःसृतैः ॥
जघान पाण्डवबलं शतशो ऽथ सहस्रशः ॥
तं तथा समरे कर्म कुर्वाणम् अतिमानुषम् ॥
परिवव्रुर् महेष्वासाः पाण्डवानां महारथाः ॥
तं शिखण्डी च भीमश् च धृष्टद्युम्नश् च पार्षतः ॥
नकुलः सहदेवश् च द्रौपदेयाः ससात्यकाः ॥
परिवव्रुर् जिघांसन्तो राधेयं शरवृष्टिभिः ॥

Transliteration (IAST)

saṃjaya uvāca
aparāhṇe mahārāja sūtaputraḥ pratāpavān ||
jaghāna somakān sarvān bhīmasenasya paśyataḥ ||
bhīmo 'py atibalaḥ sainyaṃ dhārtarāṣṭraṃ vyapothayat ||
drāvyamāṇaṃ balaṃ dṛṣṭvā bhīmasenena dhīmatā ||
yantāram abravīt karṇaḥ pāñcālān eva mā vaha ||
madrarājas tataḥ śalyaḥ śvetān aśvān mahājavān ||
prāhiṇoc cedipāñcālān karūṣāṃś ca mahābalaḥ ||
praviśya ca sa tāṃ senāṃ śalyaḥ parabalārdanaḥ ||
nyayacchat turagān hṛṣṭo yatra yatraicchad agraṇīḥ ||
taṃ rathaṃ meghasaṃkāśaṃ vaiyāghraparivāraṇam ||
saṃdṛśya pāṇḍupāñcālās trastā āsan viśāṃ pate ||
tato rathasya ninadaḥ prādurāsīn mahāraṇe ||
parjanyasamanirghoṣaḥ parvatasyeva dīryataḥ ||
tataḥ śaraśatais tīkṣṇaiḥ karṇo 'py ākarṇaniḥsṛtaiḥ ||
jaghāna pāṇḍavabalaṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ ||
taṃ tathā samare karma kurvāṇam atimānuṣam ||
parivavrur maheṣvāsāḥ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ ||
taṃ śikhaṇḍī ca bhīmaś ca dhṛṣṭadyumnaś ca pārṣataḥ ||
nakulaḥ sahadevaś ca draupadeyāḥ sasātyakāḥ ||
parivavrur jighāṃsanto rādheyaṃ śaravṛṣṭibhiḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
अपराह्णे महाराजaparāhṇe mahārājaпосле полудня, великий царь; во второй половине дня
सूतपुत्रः प्रतापवान्sūtaputraḥ pratāpavānсын возницы доблестный; могучий сын возницы
जघान सोमकान् सर्वान्jaghāna somakān sarvānубивал всех Сомаков; поражал Сомаков
भीमसेनस्य पश्यतःbhīmasenasya paśyataḥна глазах Бхимасены; при Бхиме
भीमः अपि अतिबलःbhīmaḥ api atibalaḥБхима же очень сильный; Бхима тоже
सैन्यम् धार्तराष्ट्रम्sainyam dhārtarāṣṭramвойско Дхритараштридов; кауравское войско
व्यपोथयत्vyapothayatразбивал; крушил
द्राव्यमाणम् बलम् दृष्ट्वाdrāvyamāṇam balam dṛṣṭvāбегущее войско увидев; увидев бегущую рать
भीमसेनेन धीमताbhīmasenena dhīmatāБхимасеной мудрым; от разумного Бхимы
यन्तारम् अब्रवीत् कर्णःyantāram abravīt karṇaḥвознице сказал Карна; Карна сказал вознице
पाञ्चालान् एव मा वहpāñcālān eva mā vahaк Панчалам именно меня вези; вези меня к Панчалам
मद्रराजः ततः शल्यःmadrarājaḥ tataḥ śalyaḥцарь Мадров тогда Шалья; тогда Шалья
श्वेतान् अश्वान् महाजवान्śvetān aśvān mahājavānбелых коней великой скорости; быстрых белых коней
प्राहिणोत् चेदिपाञ्चालान्prāhiṇot cedipāñcālānна Чеди и Панчалов направил; повёл к Чеди и Панчалам
करूषान् च महाबलःkarūṣān ca mahābalaḥи к Карушам великосильный; и к Карушам
प्रविश्य च सः ताम् सेनाम्praviśya ca saḥ tām senāmи войдя он в то войско; войдя в эту армию
शल्यः परबलार्दनःśalyaḥ parabalārdanaḥШалья чужую силу давящий; Шалья, губитель врагов
न्ययच्छत् तुरगान् हृष्टःnyayacchat turagān hṛṣṭaḥнаправлял коней радостный; радостно правил конями
यत्र यत्र ऐच्छत् अग्रणीःyatra yatra aicchat agraṇīḥкуда куда хотел вождь; куда хотел предводитель
तम् रथम् मेघसंकाशम्tam ratham meghasaṃkāśamту колесницу облакоподобную; эту ратху как тучу
वैयाघ्रपरिवारणम्vaiyāghraparivāraṇamс тигровым покрытием; покрытую тигровой шкурой
संदृश्य पाण्डुपाञ्चालाःsaṃdṛśya pāṇḍupāñcālāḥувидев, Панду и Панчалы; Пандавы и Панчалы
त्रस्ताः आसन् विशाम् पतेtrastāḥ āsan viśām pateиспуганы были, владыка людей; устрашились
ततः रथस्य निनदःtataḥ rathasya ninadaḥзатем гул колесницы; грохот ратхи
प्रादुरासीत् महारणेprādurāsīt mahāraṇeвозник в великой битве; раздался в бою
पर्जन्यसमनिर्घोषःparjanyasamanirghoṣaḥгромом облака подобный; гремящий как туча
पर्वतस्य इव दीर्यतःparvatasya iva dīryataḥкак горы раскалывающейся; как треск горы
ततः शरशतैः तीक्ष्णैःtataḥ śaraśataiḥ tīkṣṇaiḥзатем сотнями острых стрел; сотнями стрел
कर्णः अपि आकर्णनिःसृतैःkarṇaḥ api ākarṇaniḥsṛtaiḥи Карна от уха выпущенными; Карна, натянув до уха
जघान पाण्डवबलम्jaghāna pāṇḍavabalamпоражал войско Пандавов; бил пандавскую армию
शतशः अथ सहस्रशःśataśaḥ atha sahasraśaḥсотнями и тысячами; сотнями, затем тысячами
तम् तथा समरे कर्मtam tathā samare karmaего такое в бою дело; когда он в бою
कुर्वाणम् अतिमानुषम्kurvāṇam atimānuṣamделающего сверхчеловеческое; совершал нечеловеческий подвиг
परिवव्रुः महेष्वासाःparivavruḥ maheṣvāsāḥокружили великие лучники; окружили стрелки
पाण्डवानाम् महारथाःpāṇḍavānām mahārathāḥПандавов махаратхи; пандавские махаратхи
तम् शिखण्डी च भीमः चtam śikhaṇḍī ca bhīmaḥ caего Шикханди и Бхима; Шикханди и Бхима
धृष्टद्युम्नः च पार्षतःdhṛṣṭadyumnaḥ ca pārṣataḥи Дхриштадьюмна Паршата; Дхриштадьюмна
नकुलः सहदेवः चnakulaḥ sahadevaḥ caНакула и Сахадева; Накула с Сахадевой
द्रौपदेयाः ससात्यकाःdraupadeyāḥ sasātyakāḥДраупадеи с Сатьяки; сыновья Драупади и Сатьяки
परिवव्रुः जिघांसन्तःparivavruḥ jighāṃsantaḥокружили желающие убить; окружили, желая убить
राधेयम् शरवृष्टिभिःrādheyam śaravṛṣṭibhiḥРадхею дождями стрел; Карну стрелами
Translation

Санджая сказал: «Во второй половине дня, великий царь, доблестный сын возницы на глазах Бхимасены стал поражать всех Сомаков, а сам Бхима, чрезвычайно сильный, крушил войско Дхритараштридов. Увидев, что войско бежит от мудрого Бхимасены, Карна сказал вознице: “Вези меня прямо к Панчалам”. Тогда могучий Шалья, царь Мадров, направил быстрых белых коней к Чеди, Панчалам и Карушам. Войдя в это войско, Шалья, сокрушитель чужой силы, радостно правил конями туда, куда хотел предводитель. Увидев эту колесницу, подобную облаку и покрытую тигровой шкурой, Пандавы и Панчалы устрашились, владыка людей. Затем в великой битве раздался грохот колесницы, подобный грому тучи и треску раскалывающейся горы. Тогда Карна сотнями острых стрел, выпущенных от самого уха, стал поражать пандавское войско сотнями и тысячами. Когда он совершал в бою этот сверхчеловеческий подвиг, его окружили великие лучники, пандавские махаратхи: Шикханди, Бхима, Дхриштадьюмна Паршата, Накула, Сахадева, сыновья Драупади и Сатьяки. Они окружили Радхею дождями стрел, желая убить его».

Version

dacc2797de85 · published Jun 20, 2026, 7:50:39 AM UTC

Available inRU

Page between verses with