Mahabharata
The Rout, the Foot-Soldiers, and Duryodhana's Rally9.18.5-8
9255 / 15823
Mahabharata · 9.18.5-8
Devanāgarī

न संधातुम् अनीकानि न च राजन् पराक्रमे ॥
आसीद् बुद्धिर् हते शल्ये तव योधस्य कस्य चित् ॥
भीष्मे द्रोणे च निहते सूतपुत्रे च भारत ॥
यद् दुःखं तव योधानां भयं चासीद् विशां पते ॥
तद् भयं स च नः शोको भूय एवाभ्यवर्तत ॥
निराशाश् च जये तस्मिन् हते शल्ये महारथे ॥
हतप्रवीरा विध्वस्ता विकृत्ताश् च शितैः शरैः ॥
मद्रराजे हते राजन् योधास् ते प्राद्रवन् भयात् ॥
अश्वान् अन्ये गजान् अन्ये रथान् अन्ये महारथाः ॥
आरुह्य जवसंपन्नाः पादाताः प्राद्रवन् भयात् ॥

Transliteration (IAST)

na saṃdhātum anīkāni na ca rājan parākrame ||
āsīd buddhir hate śalye tava yodhasya kasya cit ||
bhīṣme droṇe ca nihate sūtaputre ca bhārata ||
yad duḥkhaṃ tava yodhānāṃ bhayaṃ cāsīd viśāṃ pate ||
tad bhayaṃ sa ca naḥ śoko bhūya evābhyavartata ||
nirāśāś ca jaye tasmin hate śalye mahārathe ||
hatapravīrā vidhvastā vikṛttāś ca śitaiḥ śaraiḥ ||
madrarāje hate rājan yodhās te prādravan bhayāt ||
aśvān anye gajān anye rathān anye mahārathāḥ ||
āruhya javasaṃpannāḥ pādātāḥ prādravan bhayāt ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
न संधातुम् अनीकानिna saṃdhātum anīkāniни строить отряды
न च राजन् पराक्रमेna ca rājan parākrameни о доблести, о царь
आसीत् बुद्धिः हते शल्येāsīt buddhiḥ hate śalyeне было мысли, когда убит Шалья
तव योधस्य कस्य चित्tava yodhasya kasya citни у кого из твоих воинов
भीष्मे द्रोणे च निहतेbhīṣme droṇe ca nihateкогда убиты Бхишма и Дрона
सूतपुत्रे च भारतsūtaputre ca bhārataи сын возницы, о Бхарата
यत् दुःखं तव योधानांyat duḥkhaṃ tava yodhānāṃкакое горе у твоих воинов
भयं च आसीत् विशां पतेbhayaṃ ca āsīt viśāṃ pateи страх был, о владыка людей
निराशाः च जये तस्मिन्nirāśāḥ ca jaye tasminи безнадёжные в победе тогда
हते शल्ये महारथेhate śalye mahāratheкогда убит Шалья, махаратха
हतप्रवीराः विध्वस्ताःhatapravīrāḥ vidhvastāḥс убитыми вождями, разбитые
विकृत्ताः च शितैः शरैःvikṛttāḥ ca śitaiḥ śaraiḥи истерзанные острыми стрелами
अश्वान् अन्ये गजान् अन्येaśvān anye gajān anyeодни — на коней, другие — на слонов
रथान् अन्ये महारथाःrathān anye mahārathāḥиные махаратхи — на колесницы
आरुह्य जवसंपन्नाःāruhya javasaṃpannāḥвзойдя, исполненные быстроты
पादाताः प्राद्रवन् भयात्pādātāḥ prādravan bhayātпехотинцы бежали от страха
Translation

«Ни строить отряды, ни о доблести — не было ни у кого из твоих воинов мысли, когда убит был Шалья, о царь. Какое горе и страх были у твоих воинов, когда убиты Бхишма, Дрона и сын возницы, о владыка людей, — такие же настали и теперь. Безнадёжные тогда в победе, когда убит был Шалья, махаратха, с убитыми вождями, разбитые, истерзанные острыми стрелами, — одни на коней, другие на слонов, иные махаратхи на колесницы взойдя, а пехотинцы бегом, исполненные быстроты, бежали от страха».

Version

d9c7235426d2 · published Jun 20, 2026, 2:25:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with