Mahabharata
Yudhiṣṭhira Grieves for Karna12.1.13-18
9966 / 15823
Mahabharata · 12.1.13-18
Devanāgarī

युधिष्ठिर उवाच
विजितेयं मही कृत्स्ना कृष्णबाहुबलाश्रयात् ॥
ब्राह्मणानां प्रसादेन भीमार्जुनबलेन च ॥
इदं तु मे महद् दुःखं वर्तते हृदि नित्यदा ॥
कृत्वा ज्ञातिक्षयम् इमं महान्तं लोभकारितम् ॥
सौभद्रं द्रौपदेयांश् च घातयित्वा प्रियान् सुतान् ॥
जयो ऽयम् अजयाकारो भगवन् प्रतिभाति मे ॥
किं नु वक्ष्यति वार्ष्णेयी वधूर् मे मधुसूदनम् ॥
द्वारकावासिनी कृष्णम् इतः प्रतिगतं हरिम् ॥
द्रौपदी हतपुत्रेयं कृपणा हतबान्धवा ॥
अस्मत्प्रियहिते युक्ता भूयः पीडयतीव माम् ॥
इदम् अन्यच् च भगवन् यत् त्वां वक्ष्यामि नारद ॥
मन्त्रसंवरणेनास्मि कुन्त्या दुःखेन योजितः ॥

Transliteration (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
vijiteyaṃ mahī kṛtsnā kṛṣṇabāhubalāśrayāt ||
brāhmaṇānāṃ prasādena bhīmārjunabalena ca ||
idaṃ tu me mahad duḥkhaṃ vartate hṛdi nityadā ||
kṛtvā jñātikṣayam imaṃ mahāntaṃ lobhakāritam ||
saubhadraṃ draupadeyāṃś ca ghātayitvā priyān sutān ||
jayo 'yam ajayākāro bhagavan pratibhāti me ||
kiṃ nu vakṣyati vārṣṇeyī vadhūr me madhusūdanam ||
dvārakāvāsinī kṛṣṇam itaḥ pratigataṃ harim ||
draupadī hataputreyaṃ kṛpaṇā hatabāndhavā ||
asmatpriyahite yuktā bhūyaḥ pīḍayatīva mām ||
idam anyac ca bhagavan yat tvāṃ vakṣyāmi nārada ||
mantrasaṃvaraṇenāsmi kuntyā duḥkhena yojitaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
युधिष्ठिर उवाचyudhiṣṭhira uvācaЮдхиштхира сказал; Юдхиштхира произнёс
विजिता इयम् मही कृत्स्नाvijitā iyam mahī kṛtsnāзавоёвана эта вся земля; покорена земля
कृष्ण बाहु बल आश्रयात्kṛṣṇa bāhu bala āśrayātопираясь на силу рук Кришны; благодаря Кришне
ब्राह्मणानाम् प्रसादेनbrāhmaṇānām prasādenaмилостью брахманов; по благословению брахманов
भीम अर्जुन बलेन चbhīma arjuna balena caи силой Бхимы и Арджуны; мощью братьев
इदम् तु मे महत् दुःखम्idam tu me mahat duḥkhamно это моё великое горе; эта боль
वर्तते हृदि नित्यदाvartate hṛdi nityadāпребывает в сердце постоянно; всегда живёт
कृत्वा ज्ञाति क्षयम् इमम्kṛtvā jñāti kṣayam imamсовершив эту гибель родичей; погубив род
महान्तम् लोभ कारितम्mahāntam lobha kāritamвеликую, жадностью вызванную; порождённую алчностью
सौभद्रम् द्रौपदेयान् चsaubhadram draupadeyān caСаубхадру и сыновей Драупади; Абхиманью и упапандавов
घातयित्वा प्रियान् सुतान्ghātayitvā priyān sutānпогубив дорогих сыновей; дав убить детей
जयः अयम् अजय आकारःjayaḥ ayam ajaya ākāraḥэта победа имеет облик непобеды; победа как поражение
भगवन् प्रतिभाति मेbhagavan pratibhāti meгосподин, кажется мне; предстаёт мне
किम् नु वक्ष्यति वार्ष्णेयीkim nu vakṣyati vārṣṇeyīчто же скажет Варшнейка; Субхадра
वधूः मे मधुसूदनम्vadhūḥ me madhusūdanamмоя невестка Мадхусудане; Кришне
द्वारका वासिनी कृष्णम्dvārakā vāsinī kṛṣṇamживущая в Двараке Кришне; Дваракавасини
इतः प्रतिगतम् हरिम्itaḥ pratigatam harimвернувшемуся отсюда Хари; когда он уйдёт
द्रौपदी हत पुत्रा इयम्draupadī hata putrā iyamэта Драупади с убитыми сыновьями; Драупади без детей
कृपणा हत बान्धवाkṛpaṇā hata bāndhavāжалкая, с убитыми родичами; лишённая близких
अस्मत् प्रिय हिते युक्ताasmat priya hite yuktāпреданная нашему благу; верная нам
भूयः पीडयति इव माम्bhūyaḥ pīḍayati iva māmснова словно мучит меня; ещё сильнее терзает
इदम् अन्यत् च भगवन्idam anyat ca bhagavanи другое это, господин; ещё одно
यत् त्वाम् वक्ष्यामि नारदyat tvām vakṣyāmi nāradaчто тебе скажу, Нарада; я скажу тебе
मन्त्र संवरणेन अस्मिmantra saṃvaraṇena asmiсокрытием тайны я; из-за тайного умолчания
कुन्त्या दुःखेन योजितःkuntyā duḥkhena yojitaḥКунти с горем соединён; Кунти ввергла меня в горе
Translation

Юдхиштхира сказал: «Вся эта земля завоёвана благодаря силе рук Кришны, милости брахманов и силе Бхимы и Арджуны. Но в моём сердце постоянно живёт великое горе: мы совершили эту огромную гибель родичей, порождённую алчностью. Погубив дорогих сыновей — Саубхадру и сыновей Драупади, — я вижу эту победу как поражение, господин. Что скажет Варшнейка, моя невестка Субхадра, Мадхусудане, Хари, когда он вернётся отсюда в Двараку? Эта несчастная Драупади, потерявшая сыновей и родичей, преданная нашему благу, снова словно мучит меня. И ещё одно, господин Нарада, я скажу тебе: сокрытием тайны Кунти соединила меня с новым горем».

Version

d24f57d039d9 · published Jun 20, 2026, 2:44:38 PM UTC

Available inRU

Page between verses with