बह्व् आयत्तं क्षत्रियैर् मानवानां; लोकश्रेष्ठं धर्मम् आसेवमानैः ॥
सर्वे धर्माः सोपधर्मास् त्रयाणां; राज्ञो धर्माद् इति वेदाच् छृणोमि ॥
यथा राजन् हस्तिपदे पदानि; संलीयन्ते सर्वसत्त्वोद्भवानि ॥
एवं धर्मान् राजधर्मेषु सर्वान्; सर्वावस्थं संप्रलीनान् निबोध ॥
अल्पाश्रयान् अल्पफलान् वदन्ति; धर्मान् अन्यान् धर्मविदो मनुष्याः ॥
महाश्रयं बहुकल्याणरूपं; क्षात्रं धर्मं नेतरं प्राहुर् आर्याः ॥
सर्वे धर्मा राजधर्मप्रधानाः; सर्वे धर्माः पाल्यमाना भवन्ति ॥
सर्वत्यागो राजधर्मेषु राजंस्; त्यागे चाहुर् धर्मम् अग्र्यं पुराणम् ॥
मज्जेत् त्रयी दण्डनीतौ हतायां; सर्वे धर्मा न भवेयुर् विरुद्धाः ॥
सर्वे धर्माश् चाश्रमाणां गताः स्युः; क्षात्रे त्यक्ते राजधर्मे पुराणे ॥
सर्वे त्यागा राजधर्मेषु दृष्टाः; सर्वा दीक्षा राजधर्मेषु चोक्ताः ॥
सर्वे योगा राजधर्मेषु चोक्ताः; सर्वे लोका राजधर्मान् प्रविष्टाः ॥
यथा जीवाः प्रकृतौ वध्यमाना; धर्माश्रितानाम् उपपीडनाय ॥
एवं धर्मा राजधर्मैर् वियुक्ताः; सर्वावस्थं नाद्रियन्ते स्वधर्मम् ॥
bahv āyattaṃ kṣatriyair mānavānāṃ; lokaśreṣṭhaṃ dharmam āsevamānaiḥ ||
sarve dharmāḥ sopadharmās trayāṇāṃ; rājño dharmād iti vedāc chṛṇomi ||
yathā rājan hastipade padāni; saṃlīyante sarvasattvodbhavāni ||
evaṃ dharmān rājadharmeṣu sarvān; sarvāvasthaṃ saṃpralīnān nibodha ||
alpāśrayān alpaphalān vadanti; dharmān anyān dharmavido manuṣyāḥ ||
mahāśrayaṃ bahukalyāṇarūpaṃ; kṣātraṃ dharmaṃ netaraṃ prāhur āryāḥ ||
sarve dharmā rājadharmapradhānāḥ; sarve dharmāḥ pālyamānā bhavanti ||
sarvatyāgo rājadharmeṣu rājaṃs; tyāge cāhur dharmam agryaṃ purāṇam ||
majjet trayī daṇḍanītau hatāyāṃ; sarve dharmā na bhaveyur viruddhāḥ ||
sarve dharmāś cāśramāṇāṃ gatāḥ syuḥ; kṣātre tyakte rājadharme purāṇe ||
sarve tyāgā rājadharmeṣu dṛṣṭāḥ; sarvā dīkṣā rājadharmeṣu coktāḥ ||
sarve yogā rājadharmeṣu coktāḥ; sarve lokā rājadharmān praviṣṭāḥ ||
yathā jīvāḥ prakṛtau vadhyamānā; dharmāśritānām upapīḍanāya ||
evaṃ dharmā rājadharmair viyuktāḥ; sarvāvasthaṃ nādriyante svadharmam ||
«Я слышу из Веды, что многое в человеческом мире зависит от кшатриев, служащих лучшей дхарме мира: все дхармы трёх варн со своими поддхармами зависят от дхармы царя. Как, царь, в следе слона сливаются следы всех существ, так пойми, что все дхармы во всех состояниях растворены в царских дхармах. Знатоки дхармы называют другие дхармы людей малоопорными и малоплодными; арьи же называют кшатрийскую дхарму великой опорой и образом многочисленного блага. Все дхармы имеют царскую дхарму главной и становятся охраняемыми благодаря ей. В царских дхармах, царь, видят всякое отречение, а в отречении древние называют высшую дхарму. Если данданити будет разрушена, Трая утонет; все дхармы будут нарушены, и все дхармы ашрамов исчезнут, когда оставлена древняя кшатрийская царская дхарма. В царских дхармах видны все отречения, в царских дхармах названы все посвящения, в царских дхармах названы все йоги, и все миры вошли в царские дхармы. Как живые существа, движимые природой, притесняют тех, кто прибег к дхарме, так и дхармы, отделённые от царских дхарм, во всех состояниях перестают чтить свою собственную дхарму».
4a5c1860dd75 · published Jun 20, 2026, 6:04:52 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Финал главы возвращает всё к защите: без царской дхармы не удерживаются ни варны, ни ашрамы, ни жертва, ни йога. Власть не выше дхармы, но она должна быть её внешней защитной силой.