दण्डनीत्या यदा राजा त्रीन् अंशान् अनुवर्तते ॥
चतुर्थम् अंशम् उत्सृज्य तदा त्रेता प्रवर्तते ॥
अशुभस्य चतुर्थांशस् त्रीन् अंशान् अनुवर्तते ॥
कृष्टपच्यैव पृथिवी भवन्त्य् ओषधयस् तथा ॥
अर्धं त्यक्त्वा यदा राजा नीत्यर्धम् अनुवर्तते ॥
ततस् तु द्वापरं नाम स कालः संप्रवर्तते ॥
अशुभस्य तदा अर्धं द्वाव् अंशाव् अनुवर्तते ॥
कृष्टपच्यैव पृथिवी भवत्य् अल्पफला तथा ॥
दण्डनीतिं परित्यज्य यदा कार्त्स्न्येन भूमिपः ॥
प्रजाः क्लिश्नात्य् अयोगेन प्रविश्यति तदा कलिः ॥
कलाव् अधर्मो भूयिष्ठं धर्मो भवति तु क्व चित् ॥
सर्वेषाम् एव वर्णानां स्वधर्माच् च्यवते मनः ॥
शूद्रा भैक्षेण जीवन्ति ब्राह्मणाः परिचर्यया ॥
योगक्षेमस्य नाशश् च वर्तते वर्णसंकरः ॥
वैदिकानि च कर्माणि भवन्ति विगुणान्य् उत ॥
ऋतवो नसुखाः सर्वे भवन्त्य् आमयिनस् तथा ॥
ह्रसन्ति च मनुष्याणां स्वरवर्णमनांस्य् उत ॥
व्याधयश् च भवन्त्य् अत्र म्रियन्ते चागतायुषः ॥
विधवाश् च भवन्त्य् अत्र नृशंसा जायते प्रजा ॥
क्व चिद् वर्षति पर्जन्यः क्व चित् सस्यं प्ररोहति ॥
रसाः सर्वे क्षयं यान्ति यदा नेच्छति भूमिपः ॥
प्रजाः संरक्षितुं सम्यग् दण्डनीतिसमाहितः ॥
daṇḍanītyā yadā rājā trīn aṃśān anuvartate ||
caturtham aṃśam utsṛjya tadā tretā pravartate ||
aśubhasya caturthāṃśas trīn aṃśān anuvartate ||
kṛṣṭapacyaiva pṛthivī bhavanty oṣadhayas tathā ||
ardhaṃ tyaktvā yadā rājā nītyardham anuvartate ||
tatas tu dvāparaṃ nāma sa kālaḥ saṃpravartate ||
aśubhasya tadā ardhaṃ dvāv aṃśāv anuvartate ||
kṛṣṭapacyaiva pṛthivī bhavaty alpaphalā tathā ||
daṇḍanītiṃ parityajya yadā kārtsnyena bhūmipaḥ ||
prajāḥ kliśnāty ayogena praviśyati tadā kaliḥ ||
kalāv adharmo bhūyiṣṭhaṃ dharmo bhavati tu kva cit ||
sarveṣām eva varṇānāṃ svadharmāc cyavate manaḥ ||
śūdrā bhaikṣeṇa jīvanti brāhmaṇāḥ paricaryayā ||
yogakṣemasya nāśaś ca vartate varṇasaṃkaraḥ ||
vaidikāni ca karmāṇi bhavanti viguṇāny uta ||
ṛtavo nasukhāḥ sarve bhavanty āmayinas tathā ||
hrasanti ca manuṣyāṇāṃ svaravarṇamanāṃsy uta ||
vyādhayaś ca bhavanty atra mriyante cāgatāyuṣaḥ ||
vidhavāś ca bhavanty atra nṛśaṃsā jāyate prajā ||
kva cid varṣati parjanyaḥ kva cit sasyaṃ prarohati ||
rasāḥ sarve kṣayaṃ yānti yadā necchati bhūmipaḥ ||
prajāḥ saṃrakṣituṃ samyag daṇḍanītisamāhitaḥ ||
Когда царь соблюдает три части данданити, оставив четвёртую, тогда начинается Трета. Четвёртая часть неблагого сопутствует трём частям благого, а земля и растения дают плод уже после пахоты. Когда царь, оставив половину, соблюдает половину политики, тогда начинается время, называемое Двапарой: половина неблагого присутствует, и земля родит только после пахоты, становясь скудной плодами. Когда же владыка земли полностью оставляет данданити и неправильно мучит подданных, тогда входит Кали. В Кали адхарма преобладает, а дхарма бывает лишь кое-где; ум всех варн отпадает от своей дхармы. Шудры живут нищенством, брахманы — прислуживанием; гибнет благополучие и происходит смешение варн. Ведийские действия становятся испорченными, все времена года неблагоприятны и болезненны. У людей слабеют голос, цвет тела и ум; появляются болезни, люди умирают, не достигнув срока жизни. Появляются вдовы, народ рождается жестоким; где-то идёт дождь, где-то прорастает урожай. Все соки истощаются, когда владыка земли не желает правильно защищать подданных, будучи сосредоточенным в данданити».
3139bd519415 · published Jun 20, 2026, 6:31:10 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Ослабление данданити постепенно проявляется как ослабление мира: сначала уменьшается полнота дхармы, затем портятся хозяйство, обряды, здоровье, варны и сама природа. Кали здесь возникает из отказа царя защищать правильно.