राजंस् त्वाम् अभयं याचे प्रभुं प्राणधनेश्वरम् ॥
अनुज्ञातस् त्वया ब्रूयां वचनं त्वत्पुरो हितम् ॥
मित्रार्थम् अभिसंतप्तो भक्त्या सर्वात्मना गतः ॥
अयं तवार्थं हरते यो ब्रूयाद् अक्षमान्वितः ॥
संबुबोधयिषुर् मित्रं सदश्वम् इव सारथिः ॥
अतिमन्युप्रसक्तो हि प्रसज्य हितकारणम् ॥
तथाविधस्य सुहृदः क्षन्तव्यं संविजानता ॥
ऐश्वर्यम् इच्छता नित्यं पुरुषेण बुभूषता ॥
तं राजा प्रत्युवाचेदं यन् मा किं चिद् भवान् वदेत् ॥
कस्माद् अहं न क्षमेयम् आकाङ्क्षन्न् आत्मनो हितम् ॥
ब्राह्मण प्रतिजानीहि प्रब्रूहि यदि चेच्छसि ॥
करिष्यामि हि ते वाक्यं यद् यन् मां विप्र वक्ष्यसि ॥
rājaṃs tvām abhayaṃ yāce prabhuṃ prāṇadhaneśvaram ||
anujñātas tvayā brūyāṃ vacanaṃ tvatpuro hitam ||
mitrārtham abhisaṃtapto bhaktyā sarvātmanā gataḥ ||
ayaṃ tavārthaṃ harate yo brūyād akṣamānvitaḥ ||
saṃbubodhayiṣur mitraṃ sadaśvam iva sārathiḥ ||
atimanyuprasakto hi prasajya hitakāraṇam ||
tathāvidhasya suhṛdaḥ kṣantavyaṃ saṃvijānatā ||
aiśvaryam icchatā nityaṃ puruṣeṇa bubhūṣatā ||
taṃ rājā pratyuvācedaṃ yan mā kiṃ cid bhavān vadet ||
kasmād ahaṃ na kṣameyam ākāṅkṣann ātmano hitam ||
brāhmaṇa pratijānīhi prabrūhi yadi cecchasi ||
kariṣyāmi hi te vākyaṃ yad yan māṃ vipra vakṣyasi ||
Мудрец сказал: «Царь, я прошу у тебя защиты, ведь ты владыка жизни и богатства. Если ты позволишь, я скажу перед тобой полезное слово. Человек, который ради друга страдает и приходит с преданностью всем существом, приносит тебе пользу, даже если говорит неприятное. Тот, кто хочет пробудить друга, как возница доброго коня, может настойчиво говорить ради блага, будучи охвачен сильным гневом. Такого друга понимающий человек, который всегда желает власти и процветания, должен прощать». Царь ответил ему: «Что бы ты ни сказал мне, почему мне не простить это, если я желаю собственного блага? Брахман, обещай и говори, если хочешь: я исполню твоё слово, что бы ты ни сказал мне».
d61858c56f9f · published Jun 20, 2026, 7:13:47 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Царь принимает важное условие наставления: неприятная речь друга может быть лекарством. Там, где правитель не способен выслушать болезненную правду, у него не остаётся защиты от собственной администрации.